ALLAH – Sexavetin ve Sedaqetin,Edaletin
ve Heqiqetin ele bir sherafetli
nezaretcisi ve acaridir ki,ONUN
sirrini derk elemek,acari acib
baqlamaq hec bir insan ovladina
nesib olmayib,ola da bilmez.
Zardusht Peyqember.
XALIQE ITHAFEN
Yeri, goyu-Sen Ey Ulu Yaradan,
Serrast deqiqlikle qurub yaratdin.
Kosmik dunyalara goyde haradan,
Hereket vererek nece firlatdin.
Ilahi hokmunle her bir ulduza,
Duzgun mekan verib,semaya ekdin,
Sanki benzederek parlayan buza,
Geceler fezaya yarashiq cekdin.
Yerde yashayishi qurmaqdan otru,
Guneshi,hem ayi yoxdan yaratdin.
Yerin orbitasin almaqdan otru,
Qunesh sistemine Yeri de qatdin.
Gunesh shuasini yuksek shovq ile,
Aya tushlayaraq rengin aqartdin.
Ayin ishiqiyla daha zovq ile,
Gece qaranliqin yerde azaltdin.
Insani dunyaya getirmek ucun,
Havani,denizi,daqi yaratdin.
Qidani onlara yetirmek ucun,
Heyvani,mesheni,baqi yaratdin.
Dedin:-“Ey insanlar ozunuz kimi,
Qoruyun havani,sevin torpaqi.
Siza eziz olan gozunuz kimi,
Hivz edin sulari,yashil otlaqi.
Yemekden oteri ne yaratdimsa,
Ananin sudutek halaldir size.
Lazim olanlari Yere atdimsa,
Demek meqbul bildim yemeyinize.
Feqet heddin ashib,bolluca yemek,
Beden orqanina zereri coxdur.
Olcunu pozaraq coxlu su icmek,
Ziyani boyukdur,xeyiri yoxdur.
Yaqli et xoreyin Yer kuresinin,
Soyuq vaxtinda ye,istilikde yox.
Her kes teyin etsin oz me`desinin,
Saqlam vaxti yesin,xestelikde yox.
Avesta-dan
Insan niye geldi afet dunyaya,
Bunu senden bashqa soyleyen olmaz.
Ruhu terk olunur rahat dunyaya,
Yene insane onu anlaya bilmez.
Kosmik dunyalarda,sonsuz alemde,
Canli yashayishdan yaza bilmerem.
Yer ekizlerinin coxun bilsem de,
Onlarin sirrini yoza bilmerem.
Allah heqiqetdir,heqiqet ise,
Daima yashayib solmaz hec zaman.
Allah sedaqetdir,sedaqet ise,
Insana eshqinden doymaz hec zaman.
Allah ruhumuzdur,Ondan sorasa,
Guneshi sevmeyen sheksiz nadandir.
Allah canimizdir,candan sonrasa,
Heyatin gedishi bize punhandir.
Butun canlilara teminat veran,
Enerji menbeyi sonmez Guneshdir,
Heyat durushuna zemanet veran,
Yerin sevgisinden donmez guneshdir.
Onun herareti,parlaq ishiqi,
Yatmis tebiete oyanish vermish.
Maddi dunyamizin sadiq ashiqi,
Butov planete yashayish vermish/
Gelin unutmayaq boyuk yaradan,
Merhemet sahibi Rehman-Rahimdir.
Insani sevse de ancaq cezadan,
Hec kim qaca bilmez duzgun Hakimdir.
“Bu bir efsanedir, belke heqiqet,
Tanrimiz uc defe insane yaratmish.
Birinci insanlar cixmish biqeyret,
Ahura onlari tufana atmish.
Yerin boshluquna arshdan baxanda,
Ikinci insanlar yaratmish Tanri.
Yene ahu-feqan goye qalxanda,
Insani sulara qerq etmish Tanri.
Ucuncu insanlar
Yaradilarken,
Sarush soz isteyib
Dedi: -Ya Mazda,
Iki defe insane
Yerde olarken,
Boqulub mehv oldu
Kini-kuduretde.
Onlar layiq oldu
Haqqi-talaya,
Kokunden tamamen
Ebedi solsun.
Bes sebeb nedir ki,
Ey boyuk Mezda,
Ucuncu insanlar
Yerde xelq olsun?
Allah cavab Verdi
Oz meleyine:
Evvala, insansiz
Yer dash kesekdir.
Yer gozelliyine,
Hem bezeyine,
Tekce insan oglu,
Insan gerekdir.
Insan yaradiram
Mehribanliqla,
Mehri-mehebbetle
Yasha dolsunlar.
Duzluyu qoruyub
Canfeshanliqla,
Ani omurlerin
Basha vursunlar.
Ikincisi: Eger
Yaxshini atsa
Yoldashi,qardashi
Salsa keleye
Vicdani, namusu
Ziynete satsa,
Yandirib, kul edib
Verrem kuleye…”
“Avestadan”-dan
Ucuncu insanlar bizlerik,baxin,
Yashil planetin qonaqlariyiq.
Zulmu esareti qoymayin yaxin,
Axi geleceyin maraqlariyiq.
INSANIN YARANMASI.
Cox boyuk sey ile Boyuk Yaradan,
Layiqli gorkemde insane yaratdi.
Verdi gozel qamet, shirmai beden,
Yerde en sefali gusheye atdi.
Verdi bir cut ayaq gezmekden otru,
Elleri yaratdi ish gormek ucun.
Dishleri ceyneyib ezmekden otru,
Dil ile birlikde oturmek ucun.
Dil, hem de agizda danishmaq ucun,
En boyuk vasite olmush insana.
Gozler baxib gormek, tanimaq ucun,
Evezsiz nemeti bexsh etmish ona.
Sesleri eshidib anlamaq ucun,
Qulaqlar qiymetsiz kara gelendir.
Yaxshi iyle, pisi qavramaq ucun,
Burun hessasliqla duya bilendir.
Urek qan dovranin temin edirse
Ciyerler nefesi qaydaya salir.
Beyin bir anliga fikre gedirse,
Butun davranishi eline alir.
Bedeni yaradan o Boyuk Tanri
Ele yaratdi ki, qusur olmasin.
Beden orqanindan cekmeden agri
Sevdiyi insanlar meyus qalmasin.
Xulase, eshqinden Ulu-Yaradan
Ilahi elmiyle insan yaratdi.
Verdi gozel qamet,shirman beden,
Yerde en sefali gusheye atdi
O andan min iller dalda qalaraq
Insan yavash-yavash inkishaf etdi
Tanri komeyinden ilham alaraq
Agil-ferasetde ireli getdi.
Sonra yavash-yavah insan deyishmish
Mekrli emeller sulamish meydan,
Zalim reftariyla insan deyishmish,
Ele zulm eyleyir eylemez sheytan.
Bir sheyi unutma, ey Yer ovladi
Ne eksen onu da bicersen anla
Zeherle oynayan ey sher celladi
Axiretde onu icersen anal.
Olmush yaxshi insane her bir zamanda
Yazdigim mexsusdur tekce pislere
Isterdim her elde cumle-cahanda
Yaxshi qalib gelsin heris hisslere
INSANIN DOGULMASI
Uz uste
doguldu
qishqiriq ile
Yeri qamarlayib
Dedi:-menimdir!
Yigib dunya
malin
herisliyile
Dushundu
xilqetde
vefadarimdir.
Ele guman
etdi
bu cahi-celal
Ruhtek,ebedilik
onun olacaq
Haq-nahaq
qazanan
bu dovlet, bu mal
ona hemishelik
sadiq qalacaq
Nece gelmishdise
hemen
yol ile
parlayan altunlar
eriyib getdi
Kunc bucaq
altinda
oz mucrusiyle,
Gizletmish
varidat
tamamen itdi.
Bu zavalli insan
maddi dunyada
elinde cemleyib
dash-qashlar
yigdi.
Bexsh olmush
omrunu
vererek bada
menevi dunyaya
qargishlar
yigdi.
Nehayet,son anda
arxasi
ustde,
Cox zeif
ses ile
gucle soyledi:
Bu torpaq,
bu heyat
dunyada hec ne
menimki
deyilmish
menim deyildi…
Tekce iki
alem menimki
imish,
Biri yaxshiliqdir
Ondan qacmisham
O biri pislikdir,
zaten
cirkinmish,
Ozum-oz
ruhuma
bela acmisham.
Bunu basha dushub anlayan insan
Haqqi tapdalayib nahaqqa qacmaz
Bilse men qonagam sozsuz bir zaman
Hesabat verecem belalar acmaz
Bununla Allahin istediyitek ,
Xeyir bereketle omur surersen
Bu fani dunyada sevimlisitek,
Onun dergahina temiz gedersen
Anla megrur insane birinci borcun,
Seni yaradni ozunden cox sev!
Yadindan cixarma ikinci borcun,
Haqqi edalati ozunden cox sev!
Allah insan ucun qanun qoymushdur:
Biri-birinize komek eyleyin!
Eger komek etmek qeyri-mumkundur,
Onda pisliyi de hec vaxt etmeyin!
Ailene qarshi qeyretli olub,
Onun derd-kederin vaxtinda hell et!
Qonshuda edebli, hormetli olub,
Xeyir-sherlerine layiqince get!
Qoru milletini, hem vetenini
Onu herterefli mudafie et!
Xalqinin yolunda serf et canini,
Lazim olan vaxtda olume de get!
Qonshu malin yeyib, etsen boyuk sehv
Onun ezabini cekmelisen bil!
Qati dushmenini calish etme mehv
Hergah edersense cokmelisen bil!
Pisin qarshisina pislikle getsen
Ozu-ozluyunde sanki cavabdir.
Pisin evezine yaxshiliq etsen,
Tanrinin yaninda boyuk savabdir.
Vezife bashinda soyub hamini
Menliyin tapdayib atdan salarsan.
Cirkin emelinle yesen malini,
Rebbin cezasini hokmen alarsan.
Haqqi terennum et, nahaqqa qacma
Merdlikle yukselir her insan oglu
Rushvetle kimseye belalar acma,
Gec-tez yaxalnir lap mahir ogru.
Ticaret ishinde bazaar baxib,
Shexsi mallarini ona uygun sat.
Nizam-terezide duz yola cixib,
Tanrinin heqiqet zirvesine cat.
Yerde hakimsense, ol temiz hakim,
Sifarish yoluyla verme fermani .
Emin ol,goydeki Gorunmez hakim,
Icirder sene de keder dermani.
Milletini zelil eyleyen her shah,
Evvelce xalqindan qoruna bilmez.
Her sheye nezaret eyleyen Allah,
“Shahdan rushvet alib” gunahi silmez.
Sen ey men-men deyen bax yan-yorene,
Senintek fironlar cox gelir-gedir.
Baxib ibret gotur,solub gedene ,
Gederken her sheyden imtina edir.
Yoldasha yoldash ol, qardasha-qardash,
Qohum-eqrabaya uzat elini.
Baciya-qardasha olanda sirdash,
Bolunub-azaldar derdi-serini.
Bacinin-qardashin haqqini yeme,
Yesen rahatliqla yata bilmezsen.
Ata mulkun sizle bolmerem deme,
Bolmezsense eger qelben gulmezsen.
Sev ata-anani qelbine deyme
Erseye catdiran seni onlardir.
Qoru ozunden cox,bellerin eyme,
Onlarin qussesi ovlada ardir.
Ata,zehmetinin behresi kimi,
Isteyer aile bextiyar olsun.
Sonsuz qaygisinin tohvesi kimi,
Calishar ev-eshik ruzuyla dolsun
Onun xidmetile ovlad ucalib,
Evin ailenin olur dayagi.
Heyat sehnesinde ata qocalib,
Boyudur xelefin ozu sayagi.
Odur ki, atanin boyuk hormetle,
Aci-shirin sozu erkle kecilir.
Cetin emeliyle,ferdi qiymetle,
Shexsi exlaqile daim secilir.
Ana, en muqeddes bir varliq olub,
Borcunu odemek hec mumkun deyil.
Dogushda ozunu kenara qoyub,
Korpem xilas olsun men olum deyir.
Gece seheredek nazla besleyib,
Yuxusuz geceler hemdemi olur.
Hezin laylasiyla Rebbi sesleyib,
Sevincler-kederler qelbine dolur.
Ana korpesini boyudenedek
Cekdiyi zilleti bir xaliq duyur.
Cismi son menzile gedilinedek,
Balasi yolunda heyatin qoyur.
XALIQIN VARLIGININ SUBUTU
Anlayin insanlar birinci borcuz
Sizi yaradani fexrle sevin!
Yaddan cixarmayin ikinci borcuz
Heqiqet yolunu mehrle sevin.
Bir gun iki cavan Shems ile Sebir
Allahin hokmunden ederken sohbet.
Sebir:inanmiram eyle bir tedbir
Onun varligini mene subut et
Bir de sirdashim Shems yaxshi bilirsen
Bashqalari varli qarinlari tox.
Gucludur baxtlari, ozun gorursen
Feqet ishlemekle aralari yox.
Eger Tanri varsa, soyle haradan,
Varlilar daha az, yoxsullar coxdur.?
Varli zalim-nadan,kasiblar qanan
Biri digerine oxshari yoxdur.
Gunesh gorunenden batana kimi
Fasile vermeden calishiram cox
Gerginlik icinde yatana kimi,
Ter token insanin ust-bashina bax
Neye el atiram almiram enam
Gece-gunduz canim eziyyetdedir.
Bir ciriq komam var,bir qoca anam,
Her gunu her ani feziletdedir.
Bele olan halda sense deyirsen
Xaliq var her sheye nezer yetirir
Gundelik heyatda her ne edirsen,
Pis-pis yaxshiya evez getirir.
Shems hirsli shekilde Sebirin sozun
Keserek anlatmaq istedi ona
Derinden dushunsen tekce sen ozun
Allah varliginda subutsan buna,
Dord bir terefine duyuq baxdiqda
Xaliqin subutu aydin gorunur.
Megrur gorkemine sayiq baxdiqda,
Xaliqin gucuyle nebzin doyunur.
Vermish, sen Sebire beyin-dushunce,
Agil-kamalinla risqe gedesen.
Ulu Tanrimizdan “milyon” umunca
Quvvetli qolunla qazanc edesen.
Eger sozum qane deyilse sene
Onda ruh varligin dushun sukutla.
Onu da qanmasan mohlet ver mene,
Sabah bu meqamda gellem subutla.
Dostlar belelikle sabaha qeder
Ayrilib getdiler dushunce ile
Sebir xeyalinda :”mumkundur meger”
Meni inandirsin sozun gucuyle
Shemsse indiyedek keshf edilmeyen,
Ixtirasi mushkil sirr acmaliydi.
Sanki cengellikle hec gedilmeyen,
Sildirim qayada pirr acmaliydi.
Sabah hemen vaxtda hemenki yerde,
Sebir gelib cixdi Shemsse yox idi.
Sebir xeyli zaman gozleyerken orda
Dostu cashqinliqla nehayet geldi.
Dedi:Sebir qardash bagishla meni
Vaxtinda gelirdim ancaq ki yolda
Tilsimli-punhanli bir hadiseni
Gozlerimle gorub inandim orda
Olacaq beledir: kendden buraya
Gelmekden oteri caydan kecilir,
O sahilden bura,burdan oraya
Elverishli kecid bere secilir.
Eyleshdim bereye cayi kecmeye
Millet menim kimi oraya doldu.
Calishdim ozume kursu secmeye,
Birden gozlenilmez hadise oldu
Atsiz-arabasiz,ipsiz-zencirsiz
Bere yavash-yavash hereket aldi
Ireli suruldu sessiz-semirsiz
O biri sahilde hamini saldi
Adamlar gemiden gedenden sonra
Yeniden bereye qalxmali oldum
Olayin tekrarin gorenden sonra
Ishin axirina cixmali oldum
Yeni vacib vaxti elden vererek
Berenin sirrini tam bilmeliydim
Gozlerim onunde deqiq gorerek
Beynimin shubhesin men silmeliydim.
Cay buzlu olsada bunu sanmadan
Girib derinliye su ile axdim
Shaxta dehshetini bele anmadan
Berenin altina diqqetle baxdim
Gorub emin oldum bere altinda
Ne muherrik vardi,ne di ki kendir.
Cixib nefes yigdim suyun ustunde
Yene suya cumdum bu sir nedendir.
Nehayet qet etdim bere komeksiz
Ozu-ozluyunde hereket edir.
Dartmadan-cekmeden kenar emeksiz
Derk olmaz quvveyle ireli gedir.
Sebirse nehayet doze bilmeyib
Shemsin sozlerini kesib saxladi
Gel mene esassiz fikir soyleyib
Menasiz efsane danishma dedi
Meger bilmirsenmi cansiz bir varliq
Ozu-oz yerini deyishe bilmez
Komeklik olmadan kuncdeki sandiq
Hereket eleyib surushe bilmez
Berede bununtek kenardan komek
Almasa yerinde durub qalacaq
Ireli geriye dartiib cekmek
Olmasa bereni sukut alacaq
Duzu dostum Sebir esas meqsedim
Sene bu hikmeti dedirtmek idi
Cazibe hokmundende olan niyyetim
Ozuvun dilinden soylemek idi
Demeli her hansi cansiz bir eshya
Ozu ayaq alib gedile bilmez
Mechul cadukarliq tilsimli xulya
Insanlar icinde edile bilmez
Beli heqiqetdir komek olmasa
Her shey durmalidir duzgun yanashdin
Bere de bununtek cekmek olmasa
Yerinde sayacaq dogru danishdin
Indise fikirlesh yer saniyede
Otuz kilometr mesafe gedir.
Uc min kilometr her deqiqede
Kosmik fezalarda hereket edir.
Bir sozle her ilde doqquz yuz milyon
Kilometr yolu xetasiz kecir.
Ulduzlar onunden nece trilyion
Kilometr yolu belasiz kecir
Gunesh etrafinda yerin gedishi
Gozel fesilleri insane verir
Oxu etrafinda oz firlanishi
Geceni gunduzu cahana verir
Agil derrakayla gel dushun bunu
Yer kimin hokmuyle duzgun yol alir.
Felaket olmadan kosmosda onu
Kimdir qoruyaraq qeydine qalir
Bax budur beyinle qelbinle gorub
Gozde gorunmeyen Xaliq subutu
Mudrik dushunceyle xeyalen duyub
Ashkar bilinmeyen Xaliq subutu
Bir de yadda saxla insan zekasi
Mashin mexanizmi icad etmishdir.
Demek icadcinin artan duhasi
Onlari qoruyub abad etmishdir.
Ay ile Guneshi, fusunkar Yeri
Xelq eden qezadan qoruyur ozu
Eshqinden yaratmish insani-eli
Kenar- sher alemden ayirar duzu
Qaldi sen kasibsan qonshu dovletli
Bunu Xaliqde yox ozunde axtar
Kimse eysh-ishretli sense mohnetli
Yene sakit yatan beyninde axtar.
Ardi var.
Erestun Mesioglu
2002-ci il
Baki.Cobanzade kuc.41-93.