Yeni ?i? b?yannam?si
?raq?n ?i? aliml?rind?n olan ?hm?d ?l-Katib yeni ?i? b?yannam?si adl? m?qal? q?l?m? al?b.
Uzun ill?r b?zi ifrat g?r??l?rin t?sirind? qalan ?l-Katib 1979-cu il ?ran inqilab?ndan ?vv?l K?rb?lada Seyyid M?h?mm?d H?s?n ??-?irazinin davam??lar?ndan idi.
?nqilabdan sonra t?cr?b?sini ?raqda payla?maq ???n ?lk?sin? qay?dan alim burada imam?t v? hakimiyy?t m?s?l?l?rini ara?d?rmaqla yana??, ?ran inqilab?n?n m?n?vi lideri Xomeyninin “v?lay?ti-f?qih” n?z?riyy?sini h?rt?r?fli t?dqiq etmi?dir. S?z?ged?n n?z?riyy?y? g?r?, Xomeyni bir f?qih kimi ?i?l?rin min ild?n ?oxdur ki, g?zl?dikl?ri “qeyb? ??kilmi? imam”?n v?kilidir. Bu n?z?riyy?d? “f?qih”, y?ni d?vl?t ba???s? “qeybd? olan imam”?n v?kili oldu?u ???n xalq?n, parlamentin v? prezidentd?n bel? ?st?n m?vqe say?l?r.
?raql? alim ?i?liyin “imam?t” n?z?riyy?sini ara?d?rd?qdan sonra “g?zl?nil?n mehdi”, “12 imam” v? dig?r inanclar?n he? bir ?sas?n?n olmad??? q?na?tin? g?ldi. Bu, ?l-Katibin d???nc? d?nyas?nda t?lat?m? s?b?b olmu?dur. D???nc?l?rini payla?d??? insanlar ona bu kimi m?vzularda “d?rin? getm?m?yi” t?vsiy? edir. Ancaq d???nc?l?rind? t?kid ed?c?yi t?qdird? “m?rt?d”, “kafir, v? dig?r adlarla dam?alanmaq t?hl?k?sin? r??m?n ?l-Katib bildikl?rini s?yl?m?kd?n ??kinmir.
“Yeni ?i? b?yannam?si” adl? m?qal?sind? alim Allah?n bir, M?h?mm?din (Ona Allah?n salam? v? xeyir-duas? olsun!) Allah?n el?isi oldu?unu, el?c? d? axir?t g?n?n?, m?l?kl?r?, kitablara v? g?nd?rilmi? b?t?n pey??mb?rl?r? iman g?tirdikl?rini qeyd etdikd?n sonra a?a??dak?lar b?yan edir:
1. Qurani-K?rim h?r c?r t?hrif v? n?qsandan uzaqd?r. Bu kitab pey??mb?r? nazil oldu?u kimi d?vr?m?z? g?lib ?atm??d?r. B?zi q?dim yaz?larda bunun ?ksini iddia xarakterli “h?disl?r” ifrat??lar (qulat) t?r?find?n ?hli-Beytin miras?na soxu?durulmu?dur.
2. Allah?n r?sulunun pak s?hab?l?ri – m?hacird?n, ?nsardan v? ?hli-beytind?n olanlar ?m?lisaleh insanlard?r v? biz onlardan raz?l???m?z? b?yan edirik. Bununla bel? onlar?n m?sum olmad?qlar? q?na?tind?yik. Onlar haqq?nda nalayiq dan??ma??, t?hqiri, x?susil? m?minl?rin anas? H?zr?ti Ai?? bar?sind? yanl?? h?r hans? s?z s?yl?m?nin haram oldu?unu bildiririk. ?fk hadis?sin? g?linc?, Allah?n bu m?s?l?d? onu t?miz? ??xarmas?ndan dolay? m?minl?rin anas?n?n b?ra?t qazand???na iman g?tiririk.
3. ?nan?r?q ki, ?slam siyasi, iqtisadi v? ictimai h?yat?n sa?lam ?xlaq ?saslar? ?z?rind? quruldu?u bir dindir. Ancaq burada m??yy?n siyasi nizam t?yin edilm?y?r?k, ?ura (m??v?r?t” t?vsiy? edilmi?dir. Buna g?r?, Pey??mb?r (Ona Allah?n salam? v? xeyir-duas? olsun!) ?z?nd?n sonra he? kimi x?lif? t?yin etm?mi?dir. S?hab?l?r ictihada ba? vuraraq, s?ras? il? H?zr?ti ?bu B?kiri, H?zr?ti ?m?ri, H?zr?ti Osman? v? H?zr?ti ?lini v? H?zr?ti H?s?ni – be? ra?id x?lif?ni se?mi?l?r. Allah onlar?n ham?s?ndan raz? qals?n.
4. ?mam?tin pey??mb?rliy? ilhaq edilmi? c?z` (hiss?) v? ya onun davam? oldu?unu q?bul etmirik. Habel? imam?tin ?suliddinin ?saslar?ndan olmad???n? d???n?r?k. ??nki Qurani-K?rimd? bu m?s?l?d?n b?hs edilmir. Ancaq imam?t siyasi fiqh bax?m?ndan f?r`i m?s?l?dir.
5. ?mamlar (d?vl?t ba???lar?) pey??mb?rl?r kimi m?sul deyill?r, onlara Allah t?r?find?n v?hy nazil olmur, ?mr v? g?st?ri?l?ri Allah?n r?sulunun ?mr v? g?st?ri?l?ri kimi q?bul edilmir. ?slam ?mm?tinin Allah t?r?find?n t?yin edilmi? bir r?hb?r? daim ehtiyac? oldu?una v? ya yer ?z?n?n h?cc?tsiz qalmas?n?n qeyri-m?mk?nl?y?n?, ?ks t?qdird? Allah?n q?z?bl?n?c?yin? d? inanm?r?q.
6. ?nan?r?q ki, ?hli-beyt siyasi idar??ilikd? ?ura sistemini m?nims?mi?dir. Habel? inan?r?q ki, ?hli-beyt “ilahi imam?t” n?z?riyy?sini m?nims?m?mi?, ?zl?rinin m?sum olduqlar?n? iddia etm?mi? v? qeyb elmin? vafiq olmam??lar. Onlar aliml?r v? h?dis r?vay?t?il?ri idil?r. Habel? onlar Allah t?r?find?n t?yin olunmam??lar, qeybd?n x?b?rdar deyildil?r.
7. H?zr?ti ?linin f?zil?tl?ri inkaredilm?zdir. Ancaq onun xilaf?tin? dair Pey??mb?rd?n g?tirildiyi iddia edil?n r?vay?tl?r sonradan ortaya ??xm??d?r.
8. ?mam ?li ?z?nd?n sonra xilaf?t? yeni r?hb?r t?yini m?s?l?sind? Pey??mb?r kimi davranaraq, m?s?l?nin h?llini ?uraya h?val? etdi. Ba?qa s?zl? o, o?lu H?s?ni v?li?hd t?yin etm?yib. ?mam H?seynin ?vladlar? da ?zl?rind?n sonra he? kim bar?sind? v?siyy?t etm?mi?, he? kimi h?r hans? m?vqey? t?yin etm?mi?l?r.
9. ?nan?r?q ki, imam H?s?n ?l-?sk?ri hicr?tin 260-c? ilind? ?vlad? olmadan, ?z?nd?n sonra imam?t? he? kimi v?siyy?t etm?d?n, iddia edildiyi kimi yan?nda gizl?nmi? h?r hans? bir ?vlad?n?n varl???na i?ar etm?d?n haqq?n d?rgah?na qovu?mu?dur.
10. Bu s?b?bd?n ad? M?h?mm?d ibn H?s?n ?l-?sk?ri olan v? bu g?n 1150 ya?? olan “12-ci imam”?n h?qiq?t?n m?vcudlu?una iman g?tirmirik. Bel? ki, bu, bar?sind? he? bir ??r`i v? ya tarixi d?lil olmayan iddiad?r. S?z?ged?n m?s?l? il? ba?l? iddialar ?mamiyy? m?zh?bind?n olan bir qrupun ?sass?z s?zl?ridir.
11. “?mam Mehdi”nin g?l?c?kd? z?hur ed?c?yin? dair q?ti d?lil m?vcud deyildir. Bununla ?laq?dar olaraq, do?ulmad??? ???n qeyb? ??kilm?si d? m?mk?n olmayan, “Qaib ?mam Mehdi”nin x?susi naibl?rinin (d?rd s?fir) v? ?mumi naibl?rinin (f?qih) m?vcudlu?una inanm?r?q. Bu s?pkili iddialar f?rziyy?l?rd?n ba?qa bir ?ey olmay?b b?zi insanlar?n ?zl??dikl?ri r?hb?r yoxlu?u problemind?n dolay? b?zi probleml?ri h?ll etm?k ???n g?st?rdiyi c?hdl?rdir.
12. ?nan?r?q ki, xristian kils?l?rind?ki sistem? b?nz?r “m?rce” m??ssis?si ?slamda m?vcud deyildir; ?ksin?, z?rur?t yarand??? halda aliml?r? m?raci?t edilir. Bunun ???n insan?n h?yat? boyu h?r bir m?s?l?d? f?qihi t?qlid etm?sinin v? onunla m?hdudla?mas?n?n vacibliyin? inanm?r?q. ?nan?r?q ki, bu c?r t?qlid haramd?r, bid?tdir; bel? ki, Allah bu bar?d? he? bir d?lil nazil etm?yib. B?t?n insanlar? d???nm?y?, t?dqiq etm?y? v? ictihada d?v?t edirik.
13. D???n?r?k ki, aliml?r he? d? h?mi?? do?ru fitvalar ver? bilm?zl?r. Bu s?b?bd?n onlar?n fitvalar?n?n t?dqiqi v? t?nqidi z?ruridir. B?z?n onlar Allah?n haram q?ld???n? halal, haram buyurdu?unu da halal ed? bilirl?r (x?ms?n f?rz olmas?, c?m? namaz?n?n f?rzi-eyn olmamas? kimi fitvalar).
14. ?ctihad qap?s?n? a?an, ?i?l?ri m?t?dilliy? ?a??ran, ?xbaril?rin bir ?ox xurafat v? uydurmalar?n? inkar ed?n “?suli-M?dr?s?”ni t?qdir edirik. Aliml?rd?n t?l?b edirik ki, “T?kvini v?lay?t” n?z?riyy?si p?rd?si alt?nda ?hli-beytd?n olan imamlara r?bubiyy?t sif?ti isnad ed?n, onlar haqq?nda ifrata varan, onlara uca m?qamlar v? f?vq?lb???r rollar ver?n, Allah?n i?l?rind?n – kainat?n v? m?xluqat?n idar?si, ruzi verilm?si v? dig?r m?s?l?l?rd? “v?zif? sahibi” olduqlar?n? iddia ed?n radikallara qar?? m?bariz? apars?nlar.
15. ?i? aliml?rinin ?s?rl?rini t?qdiq ed?n, x?susil? K?leyninin “?l-Kafi” ?s?rinin be?d? d?rd?n?n z?ifliyini d?lill?rl? s?but ed?n aliml?rin s?yl?rini alq??lay?r?q. Bel? ki, bu ara?d?rmalar bizi s?z?ged?n ?s?rd?ki h?disl?rin 99%-d?n ??bh?l?nm?y? s?vq edir. Bu ?s?rin etimadl?l???na inanmaq m?s?lmanlar aras?ndak? ixtilaflar?n davam etm?sinin s?b?bl?rind?ndir.
16. “Qeybd?ki ?mam Mehdi”nin naibliyi f?rziyy?sin? s?yk?n?n “V?lay?ti-f?qih” n?z?riyy?sin? d? inanm?r?q. Bu n?z?riyy? f?qih? m?tl?q s?lahiyy?tl?r verm?kl?, onu ?mm?tin v? ??ri?tin f?vq?nd? saxlamaqda, f?qihin konstitusiyan? pozmas?na, bel? dem?k m?mk?nd?rs?, icaz? verm?kd?dir.
17. Bununla bel? “V?lay?ti-f?qih” n?z?riyy?sini “?lahi imam?t” n?z?riyy?sind?n xilas olma v? ?uran?n (m??v?r?t) ??ri?t? uy?unlu?una iman n?qteyi-n?z?rind?n m?sb?t hadis? kimi q?bul edirik. Ancaq inan?r?q ki, “V?lay?ti-f?qih” n?z?riyy?si sonradan ortaya ??xm??d?r, haqq?nda he? bir ??r`i d?lil m?vcud deyildir. ??nki bu n?z?riyy? f?qihi (hakim ??xsi) m?q?dd?sl??dirir, onu t?nqid etm?ni qeyri-m?mk?n q?l?r v? bu f?qihd?n diktator ortaya ??xar?r.
18. ?slam?n dig?r m?zh?bl?rinin ictihadlar?na h?rm?tl? yana?mal? oldu?umuza inan?r?q. Habel? ?i?l?rin v? s?nnil?rin b?t?n h?dis m?nb?l?rin? ehtiramla yana??r?q. Ancaq m?nb?yi Pey??mb?r? isnad edil?n b?t?n z?if h?disl?ri x?susil? Quran i????nda elmi yollarla ara?d?rma?a ?a??r?r?q.
19. S?nnil?r? v? ?i?l?r? m?xsus elm ocaqlar?n? birg? proqramlar, t?dbirl?r t??kil etm?y?, birl??m?y? ?a??r?r?q.
20. M?zh?b z?minind? par?alanma??n q?ti ?leyhin?yik.
21. M?bahis?l?r?, islam?n r?mzl?rin? - s?hab?l?r, ?hli-beyt v? m?zh?b imamlar? haqda nalayiq s?zl?r i?l?dilm?sin? bird?f?lik son qoyulmas?n? t?l?b edirik.
22. 1743-c? ild? ke?iril?n v? fars, t?rk, ?r?b v? ?fqan aliml?rinin i?tirak etdiyi N?c?f?l-??r?f Konqresini salamlay?r?q. Bu toplant?da s?hab?l?r? s?ym?nin yolverilm?zliyin? dair b?yannam? q?bul edilmi?di. Habel? s?z?ged?n toplant?da iki m?s?lman m?zh?bi aras?nda qan ax?d?lmas?n?n haram oldu?una dair fitva verilmi?di.
23. ?nan?r?q ki, s?hab?l?rin v? dig?r tan?nm?? m?s?lman ??xsiyy?tl?rin s?y?lm?si v? bar?l?rind? nalayiq ifad?l?rin i?l?dilm?si m?s?lmanlar? z?ifl?d?c?k ?n b?y?k fitn?dir. Bu s?b?bd?n bu x?st?likd?n bird?f?lik xilas olmal?y?q.
24. Ke?mi?d? ba? ver?n tarixi hadis?l?ri ibr?t almaq istisna olmaqla ?ox “qurdalamamaq” laz?md?r.
25. “?lahi imam?t” n?z?riyy?sini v? bu n?z?riyy?y? dair Allah t?r?find?n h?r hans? m?tn–d?lil oldu?unu q?bul etmirik.
26. ?nan?r?q ki, z?kat f?rzdir. X?ms is? h?rbi q?nim?t n?qteyi-n?z?rind?n m?vcuddur.
27. C?m? namaz? onu q?la bil?c?k g?cd? v? ya?da olan h?r bir m?s?lman ???n f?rzi-eyndir.
28. Azanda ???nc? ??had?ti – “??h?du ?nn? ?liyy?n v?liyullah” ?lav?sini r?dd edirik. Bu ?lav?nin radikal ?i? - qulat?n i?i oldu?una inan?r?q.
29. ?mam Sadiqin s?z? kimi m??hur olmu?: “T?qiyy? m?nim v? atalar?m?n dinidir. T?qiyy? etm?y?nin dini d? yoxdur” ifad?sini r?dd edirik. Bu ifad?nin ?mam Sadiqin ad?ndan dan??anlar?n iftiras? oldu?una inan?r?q.
30. ?frat??lar t?r?find?n uydurulmu? dualara v? ziyar?tl?rin ?ks?rin? d? inanm?r?q. “Came”, “A?ura” ziyar?tl?ri bel?l?rind?ndir.
31. ?mamlar?n q?birl?rini ziyar?t etm?k, ?mam H?seyn ???n a?lamaq, sin? d?ym?k, ba? yarmaq kimi ayinl?rin ?oxunun arxas?nda imamlar?n guya qiyam?t g?n? ??fa?t ed?c?kl?ri inanc? yat?r ki, buna da inanm?r?q. Biz ?ksin? ?mam C?f?r ?s-Sadiqin imamlar haqq?ndak? bu s?z?n? inan?r?q: “Onlar (qiyam?t g?n?) g?zl?dil?r, hesaba ??kil?rl?r v? onlar (etdikl?ri ?m?ll?r? g?r?) m?suliyy?t da??y?rlar.
32. ?mamlara “isti?as?”ni v? ya onlara dua v? n?zir etm?yi q?tiyy?tl? r?dd edir v? bunu ?irk say?r?q.
33. Allah?n kainat? “?ba ?shab?” olan be? n?f?rin h?rm?tin? yaratd???n? iddia ed?n Qulat? q?tiyy?tl? r?dd edirik. Allah m?xluqlar? yaln?z onlara m?rh?m?t etm?k v? onlar? imtahana ??km?k ???n yaratm??d?r.
34. H?r k?si s?hab?l?r aras?nda tarixd? ba? vermi? x?rda fikir ayr?l?qlar?n? ?i?irtm?m?y? ?a??r?r?q. Bel? m?s?l?l?r? H?zr?ti Fatim? v? H?zr?ti ?bu B?kir aras?ndak? “F?d?k” ?razil?ri il? ba?l? m??hur hadis?ni misal g?st?r? bil?rik. H?m?inin, H?zr?ti ?m?rin H?zr?ti ?linin evin? soxularaq H?zr?ti Fatim?y? hamil? ik?n vurmas?, bunun n?tic?sind? Fatim?nin b?tnind?ki k?rp?sini (M?hs?n) salmas? kimi uydurmalar? v? na??llar? r?dd edir, bu uydurmalarla ba?l? qurulan t?ziy?, a?lama v? dig?r x?suslardan ??kinm?y? ?a??r?r?q. Bel? ki, bu uydurma x?lif? ?m?r ibn X?ttab? pisl?m?kd?n daha ?vv?l ?mam ?linin ??xsiyy?tini pisl?m?kdir.
/timeturk/
DIQQET!
