gizl?tm?li idi?))
Si?? n? z?vc?dir n? d? cariy?(h?r ikisi haqq?nda Quranda var, amma si?? haqq?nda yoxdur)
Zurara r?vay?t edir ki, o, imam C?f?r ?s-Sadiqd?n m?v?qq?ti nigah ba?lan?lan qad?nlar?n icaz? verilmi? d?rd qad?na aid olub-olmamas?n? soru?duqda, o bel? cavab verib: “?st?yirs?n lap mini il? evl?n, ax? bunlar icar?y? g?t?r?l?n qad?nlard?r” (V?sail ??-?i?”, 14/446-447).
Rafizi alim M?h?mm?d H?s?n ?n-N?c?fi izah edir ki, m?v?qq?ti nigah ba?lan?lan qad?n – icar?y? g?t?r?l?n qad?nd?r, ona g?r? ki, ki?i ?z ehtiras?n? ?d?m?k ???n onun b?d?nini icar?y? g?t?r?r. O deyir: “??bh?siz ki bu c?r icar?y? icaz? verilir” (“C?vahir ?l-K?lam”, 30/192 v? 202-203). Zurara r?vay?t edir ki, o, imam C?f?r ?s-Sadiqd?n m?v?qq?ti nigah ba?lan?lan qad?nlar?n icaz? verilmi? d?rd qad?na aid olub-olmamas?n? soru?duqda, o bel? cavab verib: “?st?yirs?n lap mini il? evl?n, ax? bunlar icar?y? g?t?r?l?n qad?nlard?r” (V?sail ??-?i?”, 14/446-447).
?hm?d bin M?h?mm?d r?vay?t edir ki, imam ?bu ?l-H?s?n Rza deyib: “M?v?qq?ti nigah? ?vv?lc?d?n k?silmi? ??rtd?n as?l? olaraq, h?m v?r?s?lik h?ququ il?, h?m d? onsuz ba?lamaq olar”.
M?h?mm?d bin M?slim r?vay?t edir ki, o, imam C?f?rd?n m?v?qq?ti nigah zaman? veril?c?k mehrin q?d?ri haqq?nda soru?anda o, deyib: ?z aralar?nda dan??d?qlar? q?d?r... ?g?r onlar v?r?s?lik bar?d? raz?l??a g?ls?l?r, buna da ?m?l etm?lidirl?r”.
S?id bin Yas?r r?vay?t edir ki, o, imam C?f?rd?n m?v?qq?ti nigah ba?layark?n qad?nla v?r?s?lik haqq?nda he? n? ??rtl??m?y?n ki?i haqq?nda soru?ur. ?mam deyir: Dan???l?b, ya yox – onlar?n buna ixtiyar? ?atm?r” (?l-Hur ?l-Amili, “V?sail ??-?i?”, f?sil 18, m?v?qq?ti nigah v? ??rtl?ri bar?d?; ?l-Xomeyni, “Zubbat ?l-?hkam”, c?h. 248; Mirz? ?n-Nuri, “C?vahir ?l-K?lam”, 30/190; ?l-H?s?n ?l-Hukyi, “T?bsira ?l-Mut?allimin fi ?hkam”, s?h. 258).
Diqq?t yetirin ki, rafizil?rin s?zl?rini n?qsans?z v? d?zg?n sayd?qlar? imam Rza v? C?f?r aras?nda ziddiy?t var. Bundan ba?qa, imam C?f?rin ?z?n?n iki m?xt?lif fikri olub.
Zurar? r?vay?t edir ki, ?bu C?f?r m?v?qq?ti nigah bar?d? deyib: “Onun m?dd?ti bitdikd? bo?anmadan ayr?lmaq laz?md?r” (Bax. ?eyx Mirz? ?l-Nuri, “M?st?drak ?l-V?sail”, 14/473, h?dis 2).
?li bin C?f?r r?vay?t edir ki, qarda?? imam Musadan ki?inin bir qad?nla ne?? d?f? m?v?qq?ti nigaha gir? bilm?si haqda soru?duqda o deyib: “N? q?d?r ist?s?n” (Bax: “V?sail ??-?i?”, 14/480, h?dis 3, 14/466-470; ?t-Tusi, “T?hzib ?l-?hkam”, 8/33-34; Abdullah Niam, “Ruh ?t-T???yyu”).
B?t?n bunlar s?but edir ki, m?v?qq?ti nigah ba?lan?lan qad?nlar?n Allah?n Kitab?nda bar?l?rind? dan???lan qad?nlara aidiyyat? yoxdur.
?m?r bin Xanz?l? imam C?f?rd?n soru?ur: “M?n qad?nla bir ayl?q evl?nmi?dim. O, m?nim yanlma bu ay?n yaln?z m??yy?n hiss?sini g?lirdi”. O dedi: “O s?nd?n n? q?d?r k?sibs?, s?n d? onun haqq?ndan bir o q?d?r k?s, ancaq qanaxma g?nl?rini sayma. Onlar ona ba???lan?r” (“V?sail ??-?i?”, 14/481- 482, f?sil 27).
M?h?mm?d bin M?slim r?vay?t edir ki, ya imam C?f?rd?n, ya da imam Baqird?n soru?urlar: “Ki?i ?z arvad?ndan ?? d?f? bo?an?b. Sonra ba?qa ki?i onunla m?v?qq?ti nigah ba?lay?r. ?vv?lki ?ri onula yenid?n evl?n? bil?r?” O, cavab verir: “Yox” (?l-Kuleyni, “?l-Kafi”, 5/425, h?dis 2).
?car? edilmi? qad?na ehtiram b?sl?m?k vacib deyil:
?l-Qas?m bin M?h?mm?d deyir ki, kims? ona imam C?f?rd?n bir cinsi akt m?dd?tin? nigah ba?lama??n m?mk?nl?y? bar?d? soru?duqda onun bel? cavab verdiyini r?vay?t edib: “Olar. Amma ki?i, cinsi ?laq?d?n sonra ?z?n? qad?ndan ?evirm?lidir ki, onu g?rm?sin” (“V?sail ??-?i?”, 14/479-480, f?sil 25).
Qurana ?sas?n ki?i qad?n? evl? t?min etm?lidir:
“Onlar? (bo?ad???n?z, lakin g?zl?m? m?dd?tl?ri sona yetm?mi? qad?nlar?) imkan?n?z ?atd??? q?d?r ?z ya?ad???n?z yerd? sakin edin. . . ” (?t-Talaq, 6).
?car? edilmi? qad?n ?z evind? ya?ay?r.
?shaq bin ?mmar imam Rzadan soru?ur: “Qad?n m?v?qq?ti nigaha gir?rk?n ?hd?lik g?t?r?r ki, o h?r g?n g?lib ?z v?zif?sini yerin? yetir?c?k. . . Ki?i, qad?n?n onun yan?na g?lm?diyi g?nl?r? g?r? onun haqq?n? k?s? bil?rmi?” O cavab verir: “B?li” (“V?sail ??-?i?”, 14/481-482, f?sil 27).
Quran d?rdd?n art?q qad?nla evl?nm?yi qada?an edir:
“. . . o zaman siz? halal olan ba?qa qad?nlardan iki, ?? v? d?rd n?f?rl? nigah ba?lay?n!...” (?n-Nisa, 3)
M?v?qq?ti nigah? is? eyni zamanda ist?nil?n sayda qad?nla ba?lamaq olar.
?bu Bas?r r?vay?t edir ki, imam C?f?rd?n d?rd qad?nla kifay?tl?nm?yin vacibliyi bar?d? soru?ublar. O deyib: “N? d?rd, h?tta yetmi?l?” (“V?sail ??-?i?”, f?sil 4).
Quran t?yin edilmi? ?DD? m?dd?ti bitdikd?n sonra bo?anma?a icaz? verir.
“Bo?anan qad?nlar ?? d?f? (heyz g?r?b t?mizl?ninc?y? q?d?r – ba?qa ?r? getm?yib) g?zl?m?lidirl?r” (?l-B?q?r?, 228);
“Ey iman g?tir?nl?r! ?g?r m?min qad?nlarla evl?nib onlara toxunmadan ?vv?l talaqlar?n? vers?niz, art?q onlar ???n siz? g?zl?m? m?dd?ti sayma?a ehtiyac yoxdur” (?l-?hzab, 49);
“Sizd?n ?l?nl?rin qoyub getdiyi qad?nlar d?rd ay on g?n (ba?qa ?r? getm?yib) ?zl?rini g?zl?m?lidirl?r” (?l-B?q?r?, 234).
M?v?qq?ti nigahlarda ?DD? m?dd?ti ??ri?t? uy?un nigahlardak?ndan iki d?f? q?sad?r.
?mam Rza r?vay?t edir ki, ?bu C?f?r deyib: “M?v?qq?ti nigah zaman? ?DD? m?dd?ti 45 g?nd?r. Ehtiyat ???n 45 gec? g?zl?m?k olar”.
Zurara r?vay?t edir ki, ?bu C?f?r deyib: “?g?r onda ayba?? olursa, o zaman ?DD? – bir ay ba?? m?dd?ti, olmursa 45 g?nd?r”.
?li bin yakt?n r?vay?t edir ki, imam Rza deyib: “?g?r qad?nla m?v?qq?ti nigah ba?lam?? ki?i ?l?bs?, o zaman qad?n 45 g?n g?zl?m?lidir”.
?li bin Ubeydullah r?vay?t edib ki, onun atas? kimd?ns? imam C?f?rin m?v?qq?ti nigahda olan, ?ri ?lm?? qad?n?n n? q?d?r g?zl?m?li oldu?u haqda soru?duqda onun bel? cavab verdiyini e?idib: “65 g?n” (“V?sail ??-?i?” 14/473, f?sil 22).
Quran ?rd? olan qad?nla evl?nm?yi qada?an edir.
“(Cihad vaxt? ?sir olaraq) sahib oldu?unuz (cariy?l?r) m?st?sna olmaqla ?rli qad?nlar? almaq Allah?n yaz?s? (h?km?) il? siz? (haram edildi) (?n-Nisa, 24).
Ki?i ?rd? oldu?unu gizl?d?n qad?nla m?v?qq?ti nigah ba?lad???n g?r? m?suliyy?t da??m?r.
M?ysar r?vay?t edir ki, o, imam C?f?rd?n soru?ub: “?g?r m?n kims?siz bir s?hrada qad?n g?r?b ondan ?rd? olub-olmad???n? soru?sam v? o m?n? “yox” cavab?n? vers?, m?n onunla evl?n? bil?r?m? (M?tnd?n hiss olunur ki, s?hb?t m?v?qq?ti nigahdan gedir). O, cavab verir: “B?li. Bel? ki, s?n ona inanmal?san” (“V?sail ??-?i?”, 14/456-457).
Fazil imam C?f?r? deyib: “M?n qad?nla m?v?qq?ti nigah ba?lad?m v? m?n? el? g?ldi ki, onun ?ri var. M?n onun haqq?nda ?yr?ndim v? ayd?n oldu ki, h?qiq?t?n onun ?ri var”. O dedi: “S?n onun bar?sind? niy? ?yr?nirdinki?”
Mehran bin M?h?mm?d r?vay?t edir ki, kiml?rs? ona imam C?f?r? - “Bir ki?i m?v?qq?ti nigah ba?layark?n qad?ndan ?rinin olub-olmad???n? soru?ur” – dey?nd?, onun bel? dediyini ?atd?r?bd?r: “O, bunu niy? soru?urdu ki?” (“V?sail ??-?i?”, 14/456-457; ?l-M?clisi, “Bihar ?l-?nvar”, 100 v? ya 103/10).
Diqq?t yetirin ki, rafizi (c?f?ri) toplular?nda g?st?ril?n h?disl?rin ?oxu “hans?sa adamlardan” r?vay?t olunur. Bu, o dem?kdir ki, onlar? dan??an m?lum deyil. O, yalan??, h?tta ?slam?n d??m?ni d? ola bil?r. S?nni aliml?r bu c?r h?disl?ri q?tiyy?n q?bul etmirl?r.
Qurana ?sas?n arvad?n? x?yan?td? g?nahland?ran ki?i, bu bar?d? d?rd d?f? and i?m?li v? haql? oldu?unu t?sdiq etm?k ???n bir d?f? yalan dan??ana l?n?t dem?lidir.
“Arvadlar?na zina isnad edib ?zl?rind?n ba?qa ?ahidl?ri olmayanlar?n h?r biri s?z?n?n do?ru oldu?una dair d?rd d?f? Allah?n ad? il? (??h?du bill?hi – Allah? ?ahid g?tirir?m, dey? ??had?t verm?lidir). Be?inci d?f?: “?g?r yalan deyirs?, Allah ona l?n?t el?sin!” (dem?lidir). Qad?n?n da (hakimin h?zurunda) ?rinin yalan dem?si bar?d? d?rd d?f? Allah? ?ahid tutmas? ?zab? ondan d?f ed?r. Be?inci d?f?: “?g?r yalan deyirs?, Allah ona l?n?t el?sin!” (dem?lidir)” (?n-Nur, 6-9)
Bunlar m?v?qq?ti nigaha aid deyil.
?bn ?bi Yafur r?vay?t edir ki, imam C?f?r deyib: “M?v?qq?ti nigahda olan ki?i v? qad?n g?nahs?z olduqlar?n? t?sdiq etm?k ???n x?susi and i?m?m?lidirl?r” (?l-Hulyi, “??rai ?l-?slam”, s?h 2/306; “C?vahir ?l-K?lam”, 30/189 v? s. )
?lb?tt? b?t?n bunlar? n?z?r? alsaq si?? ?i?l?r ???n olduqca ?lveri?lidir v? b?lk? d? f?xrdi amma islam n?z?rind? ?sl r?zal?tdir.