bakinets

По теме можно отвечу?

Лично я не против появления живого и здравого президента у трапа самолёта в аэропорту Бина. Но по жизни я не везучий. Ни разу ещё в лоторею не выиграл.

Ребята хотите развяки???? Ну тогда начнёмс.... Так вот Азери ханым поцелуя, у меня к Вам два вопроса: 1. Откуда у Вас инфа о 80 ТВ экранов? До того что Вы знаете даже кол-во. 2. Кто Вас спонсирует морально и материально, чтоб Вы здесь на воруме засоряли эфир? З.Ы. Как бы Свифт не хотел подставить девушку чтоб она потешала наши нервы, тем самым спрофоцировать нас на "ругательное" обращение к ней, у него это не получиться. Мы же не он (они) А Вы ребята заметили как много за последнюю неделю "приживаюших" юзеров появилоись с интереснами никами и бактериальными постами?

Not at all. Я думаю Вы зная ответ сформуровали вопрос. У многих стран мира было нечто такое. Не обязательно чтоб были резкие изменения направлений экономики, чтоб психика населения портилась во всём. Достаточно кризисов или падения существующей экономики. Я не психолог. И обьяктивно точно чтолибо сказать или утверждать мне трудно. Так как влияние экономики или политики на психологию населения это социальное явление. Подход немножко другой нужен. Не обязательно чтоб лишь Экономика была доминирующим эфектомв разлаение общества. Совокупность всех социальных нормативов влияют на психологию населения. А потом у Вас вопрос по части среднего представителя, а как определить этого представителя? Если принять за середину группу В и Г, то я не думаю что в Азербайджане к этой группе относяться 65% населения. Скорей всего 65% населения находяться в группах Д и Е. Я это же сами понимаете зашкаливает под понятие СЕРЕДИНА. Во всех экономиках группе Д и Е приходиться трудно (психология в том числе). По мере "наполненности" этих груп можно и говорить об состояние среднего психоза нашего общества.

Позиция вроде понятно ..... Но потом нейтральность куда-то теряется ????????? И самый душераздирающий конец.

С экономической точки зрения сранивать Азербайджан с Европой не советую. Ничего из этого не выйдет. Нам нужно в своей лиге сравниваться. Поэтому с разрешения West предлагаю рассмотреть вопрос Азербайджан версус СНГ. В нете можно найти много линков со статистикой всех бывших Советских Республик. Нужно рассмотреть все данные в ракурсе исторических процесов, положения АзССР в союзе, переходный момент (АзССР в АР) и современный АР. В микро не буду входить, может по мере развлетвления можно будет и об отдельных аспектах экономики про дискуссировать. В понимание макро. 1. АзССР: а. Республика находиться в составе союза. Поэтому использует плюсы централлизированно-плановой экономики, когда спрос и сбыт гарантирован. А также инфраструктура способна была намного уменьшить себестоимость производимой продукции. Отсутствие тариффов. Зашита от внешней валютной интервенции. Тем самым гарантируется стабильность финансового климата. б. Наряду с этим, есть свои минусы. Зависомость экономики от центра, отсутсвие национальной инфраструктуры. А также самле главное лишение возможности конкуренции. с. В свете выше-указанного, АзССР по развитию экономики занимала 2-е место после Украины. 2. Переходный момент. а. Экономика перестала играть под дудку политики. Политикам трудно стало контролировать все процессы. Нестабильность политической атмосферы привело к гибели национальной экономики. Отсуствие инфраструктуры остановило жизнь многи крупным производ обюедениниям. Экономика не готовая к атакам из вне подверглась валютной интервенции. Чем способствовлао крушению финансового фундамента. В результате чего турдно было привлекать какие либо инвестиции, как национальных так и иностранных. Республика превратилась в крупного импортёра. б. Самым главным плюсом для этого переходного периода было наличие нац рессурсов как энергетического козыря. Выход был только в этом. Госбюджет нужно было чем то наполнять. с. Не смотря на все тяжелые стороны этих времён, принятия свободного валютного режима повлияло на ликвидирование чёрного рынка. И Азербайджан, всё же по многим аспектам жизненного стандарта населения опережал многие страны СНГ. 3. Азербайджан за последние 10 лет. а. Увелечение себестоимости производимового продукта усложнило конкуретноспособность экономики на мировой арене. Прибыли от продажи нац ресурсов не рентабельно распределялось по всем отраслям экономики. Чем вызвало преврашения экономики в сфру обслуживания. Производительность до сих не могла достичь цифр 1980 года. б. По отношению к валютной интервенции приняты много законов по зашите нац. экономики, но не находили себя места в быту. Чем закрывала все дороги для развития местного производства. Нерентабельность использования ресурсов всё ещё не смогла привести республику в страну экспортёра, как это было 1970-1980 годах. с. Наличие иномарок и мобильников как ни странно, и многие ошибаются конечно, никак не отражала высокиё жизненный стандарт населения. В заключение. Для лучшего охаректеризования стандартов в экономике принято разделять население на 5 групп доходности (месячной прибыли) А. Группа в котрую входит население с ежемесячной прибылью > 2,500 доллар с учётом на семью из 4 человек. Б. ----------//---------- 2,000 - 2,499 дол ----------//---------- В. ----------//---------- 1,500 - 1,999 дол ----------//---------- Г. ----------//---------- 1,000 - 1,499 дол ----------//---------- Д. ----------//---------- 500 - 999 дол ----------//---------- Е. ----------//---------- < 499 дол ----------//---------- Эти цифры претставленны для группы стран в которую мы входим. И как пропорциональное отношение население страны расспределяется по группам, так и можно определить жизннный стандарт всего населения (а не отдельного индивидумам). По этой формилировке можно чётко также определить весомость НВП на душу населения. Нормальное (шаблон) соотношение по группам: А. 2% населения Б. 18% населения В. 35% населения Г. 30% населения Д. 10% населения Е. 5% населения

Я не понял какие у тебя проблемы? Проясни пожалуйста 1. Проблема с юзером bakinets 2. Проблема с юзером Fireland 3. Проблема с модеринованием Ziyadli 4. Проблема с постом 5. Проблема со стихом иди гимном 6. Проблема с дашнакми 7. Проблема с ЛТПшниками 8. Проблема с форумом в целом? У меня единственная проблема была, это выяснить правдоподобность инфы с турецкой медии. Я её частично решил. Убедился что этот стих, которые детишики пели хором не является гимном АР. Но тот гимн может являться гимном федоитов, дашнаков или ещё каких-то экстремистов. Уточни свои прблемы и адресуй их по адресату....... P.S. Кроме кнопки "СООБЩИТЬ МОДЕРАТОРУ" есть ещё и кнопка "НАЗАД НА МЕЖНАЦИОНАЛЬНЫЕ КОНФЛИКТЫ"

Утка всё это товарищи !!! Не поддавайтесь. Эта мисс поцелуя азери, подставная. Найка гетди бу гелди, а Сфивт переоброзовался в Северного Оста. Я заметил что в последнее время наш форум хотят превратить в азтоп. Вот и появляются такого рода посты.

А ЛТПшники давно уже сюда не лезут. Т.е. на форум. Одни дашнакские юзера остались с ихней стороны.

Хавиз Гаджиев Haciyev Hafiz Elemdar oglu 16 aprel 1956-ci ilde Ermenistan SSR-in Basarkecer rayonunun Zod kendinde anadan olub. Ali tehsillidir. Biologiya elmleri namizedidir. 1973-cu ilde Basarkecer rayonunun Zod kend mektebini, 1979-cu ilde Azerbaycan kend teserrufati Institutunun Zoomuhendis fakultesini bitirib. 1979-1982-ci illerde Azerbaycan Lenin Kommunist Gencler Ittifaqinin(ALKGI) Kelbecer rayon komitesinde sobe mudiri ve rayon komitesinin 2-ci katibi isleyib, 1-ci katibi evez edib. 1982-1989-cu illerde Azerbaycan Kend Teserrufati Nazirliyinde Baliqciliq Sobesinin ixtioloqu ve sobe mudiri evezi, sobe mudiri, Azerbaycan Dovlet Aqrar Senaye Komitesinde Baliqciliq Idaresinin reisi olub. 1989-1990-ci illerde Respublika Embrionkocurme Laboratoriyasinin mudiri, Respublika Ruseymkocurme Merkezinin direktoru, Respublika Suni Mayalanma Merkezinin direktoru vezifelerinde calisib. 1991-1992-ci illerde “Azerbaliq” Istehsalat Kommersiya Assosasiyasinda sedr muavini ve sedr vezifelerinde, 1992-1993-cu illerde ⌠Azerbaliq Dovlet Konserninin sedri vezifesinde isleyib. 1993-cu ilde eks bas nazir Suret Huseynovun gosterisine esasen Cinayet Mecellesinin 167-ci maddesinin 1-ci ve 2-ci hisseleri ile mehkum olunmus, 1996-ci ilde Cinayet mecellesinin 220-ci maddesi ile 3 il muddetine azadliqdan mehrum edilib. 1999-cu ilde hebsden azad olunduqdan sonra Elcibey Xalq Herekatini yaradilmasinda istirak eden teskilatcilardan ve rehberlerden biri olub. 2001-ci ilde Muasir Musavat Partiyasinin 1-ci tesis qurultayinda ve 2003-cu ilde kecirilen 2-ci qurultayinda partiyanin sedri secilib. 2001-ci ilde “Muasir Musavat” qezetini tesis edib, hal-hazirda hemin qezetin tesiscisi ve bas redaktorudur. Ailelidir, 3 evladi var. I. Iqtisadiyyat sahesinde 1. Respublika iqtisadiyyatini daha da inkisaf etdirmek meqsedile neft istehsali ve emali sahesindeki ugurlari davam etdirmekle yanasi, qeyri-neft sektorunda zeruri islahatlarin heyata kecirilmesi ve yeni istehsalat sahelerinin yaradilmasina; 2. Kicik ve orta sahibkarligin inkisafina diqqetin artirilmasi, bu sahelere investisiya qoyulusunun artirilmasi, dovlet resurslari hesabina kreditler verilmesinin temin edilmesine; 3. Yanacaq resurslarindan, hemcinin, enerji sisteminden semereli istifade edilmesi,mesref olunmus yanacaq resurslarinin ve enerjinin haqqinin tamamile odenilmesinin temin olunmasina; 4. Olkenin butun xammal ehtiyatlarina, tebii servetlerine dovlet nezaretinin guclendirilmesi, bu sahelerden elde edilen gelirlerin muhum hissesinin ehalinin emek qabiliyyetsiz hissesinin ehtiyaclarini odenilmesi ve yeni istehsal sahelerinin yaradilmasi meqsedile istifade olunmasina; 5. Ticaretin tenzimlenen bazar iqtisadiyyati uzre inkisafi ucun butun maneelerin aradan qaldirilmasi, Boyuk Ipek Yolimun imkanlarindan semereli istifade olunmasi ucun teminatin yaradilmasina; 6. Vergiler sistemine yeniden baxilmasi, hem vergi odeyicilerini, hem de dovleti qarsiliqli olaraq qane eden vergiler sisteminin yaradilmasina; 7. Olkede turizmin inkisaf etdirilmesine: Quba, Ismayilli, Zaqatala, Xanlar,Yardimli ve diger rayonlarda turizm obyektlerinin yaradilmasina; 8. Baki-Tbilisi-Ceyhan, Baki-Supsa, Baki-Novorossiysk neft kemerlerinin,Transxezer Qaz kemerinin boyuk iqtisadi ehemiyyetini nezere almaqla, onlarin semereliyinin daha da artirilmasina; 9. Qazaxistanin ve diger xezeryani dovletlerin Azerbaycandan kecen neft ve qazkemerlerine qosulmalari namine butun diplomatik imkanlardan maksimum istifade edilmesine. 10. Zehmet ve emek qabiliyyetli ehalini mecburi is yerleri ile temin etmekle, ehalinin olkeden basqa yerlere getmesinin qarsisini almaga; II. Kend teserufati sahesinde 1. Kend teserrufatnin inkisafina diqqeti artirmaqla yararsiz torpaqlarin ekin dovriyyesine daxil edilmesi ucun zeruri tedbirler gorulmesine. Meliorasiya sistemlerinin yenilesmesi ve tekmillesmesi, ekin sahelerinden rentabelli istifade olunmasi, kend teserrufatnin muasir texnika ile temin olunmasina, elde edilmis mehsullarin olke ve xarici bazarlara cixarilmasi isinin asanlasdirilmasi meqsedi ile kompleks Dovlet Proqraminin hazirlanmasi ve heyata kecirilmesine; 2. Kend teserrufati mehsullarnin reallasdirilmasi ve optimal qiymetlerle alis-satisinin teskil edilmesine serait yaratmaga; 3. Fermer teserrufatlarinin daha da inkisaf etdirilmesi ucun onlara kretditler verilmesine, bu qurumlarda istehsal olunan mehsullarin daxili bazarda sixisdirilmasina imkan vermemeye; 4. Muxtelif kend teserrufati sahelerinde - pambiqciliq, tutunculuk, baramaciliq ve uzumculukde movcud olan durgunlugu aradan qaldirmaq ucun tesirli tedbirler gormeye; 5. Kendlilerin muasir texnikadan semereli istifade etmelerini temin etmek meqsedile yerlerde Aqroservis muessiselerinin yaradilmasina; 6. Yerli kend teserrufati mehsullarinin profiline uygun emal muessiselerinin yaradilmasina. III. Senaye sahesinde 1. Sovet Ittifaqi dovrunde yaradilmis iri miqyasli zavod ve fabriklerin indiki beynelxalq standartlara ve bazar telebatina uygun olaraq yeniden qurulmasina ve mehsullarin istehsal edilerek dunya bazarina cixarilmasina; 2. Senaye muessiselerinde calisan fehle ve qulluqcularin standart is rejiminin yaradilmasi ile onlarin artiq istismar olunmasinin qarsisinm alinmasina; 3. Kicik ve orta sahibkarliqla mesgul olan olke vetendaslarinin xirda senaye muessiseleri yaratmalari ucun lazim olan seraitin yaradilmasina; 4. Yungul senaye obyektlerinde daha cox qadinlarin isle temin olunmasina,bununla da islemek isteyen qadinlara lazimi seraitin yaradilmasina; 5. Gence Avtomobil zavodunun, Daskesen demir-filiz medeninin, MingecevirTekstil fabrikinin, Xacmaz Konserv zavodunun, Bakida ve Sumqayitda uzun muddet fealiyyetsiz qalan fabrik ve zavodlarin yeniden qurularaq ise salinmasina; 6. Senaye obyektleri yaradilarken ilk novbede olkenin daxili bazar telebatinin nezere alinmasina, bununla da senaye mehsullarinin daxili satis bazarinin qorunmasina nail olmaga. Sehiyye sahesinde 1. Dovlet nezaretinden kenarda her hansi tibb muesissesinin ve ferdi mualicenin qarsisinin alinmasina; 2. Olkenin geleceyi olan usaqlarin ve yeniyetmelerin saglamliginin daim dovlet nezaretinde saxlanilmasma; 3. Azteminatli ailelerin, o cumleden elillerin, muharibe veteranlarnin, herbi qulluqcularin ve teqaudculerin dovlet hesabina mualicesinin tam temin olunmasina; 4. Sehiyye iscilerinin sosial veziyyetlerinin yaxsilasdirilmasi meqsedile zeruri tedbirlerin heyata kecirilmesine; 5. Respublikanin irili-xirdali her bir yasayis menteqesinde dovlet hesabina sehiyye obyektlerinin yaradilmasi ve tibbi kadrlarla temin olunmasina. 6. Azerbaycan Respublikasi vetendaslarnin heyat terzinin durmadan yukseldilmesi meqsedile hokumetin butun imkanlarindan meqsedyonlu sekilde istifade olunmasina; 7. Minimum emek haqqinin bir nece defe artirilmasi ile ehalinin gelirinin minimum ehtiyaclarin odenilmesine catdirilmasina; 8. Yeni qurulmus genc ailelerin menzil-meiset seraitini yaxsilasdirmaq meqsedile uzunmuddetli kreditlerin ayrilmasina; 9. Ehtiyat fondlar hesabina dunyaya gelen her usagin adina bankda xususi hesabin acilmasina ve hemin hesaba dovlet tere.finden mueyyen edilmis meblegde deposit qoyulmasina; 10. Azteminatli ailelerde usaqlarin daha saglam ve gumrah boyumesinin teminolunmasi ucun usaqlara verilen muavinetlerin miqdarinin bir nece defe artirilmasina; 11. Dovlet ali ve orta ixtisas tehsili muessiselerinde tehsil alan telebelerin teqaudunun minimum emek haqqi meblegine catlirilmasnin temin edilmesine; 12. Sehid ailelerinin, Veten elillerinin ve Veten muharibesi veteranlarinin butunzeruri ehtiyaclarinin odenilmesi meqsedlei Dovlet Proqrami hazirlanmasi veheyata kecirilmesine; 13. Elillerin ve teqaudculerin heyat seraitinin yaxsilasdirilmasina dovlet qaygisinin artirilmasina; 14. Qacqinlarin ve mecburi kockunlerin problemlerinin helli ucun Dovletin butun imkanlarindan semereli istifade olunmasina; 15. Kimsesiz qocalarin ve usaqlarin tam dovlet qaygisi ile ehate olunmasina. Dagdiq Qarabag probleminin helli sahesinde 1. BMT-nin, ATET-in, AS PA-nin ve diger beynelxalq qurumlarin qebul etdikleri huquqi aktlarin heyata kecirilmesi meqsedile, hemin qurumlar qarsisinda keskin telebler ireli surulmesine; 2. ATET-in Minsk Qrupunun sulhyaratma tesebbuslerinin ve ireli surdukleri tekliflerin diqqetle oyrenilmesi, Azerbaycanin erazi butovluyunun pozulmasina ve milli menafeyinin eleyhine olan butun tekliflerin redd edilmesi, problemin Beynelxalq huquqi senedlerin teleblerine muvafiq, yalniz Azerbaycan erazisinin butovluyu serti ile helline yonelmis tesebbuslere raziliq verilmesine; 3. Butun bunlarla beraber Ermenistana ve Dagliq Qarabagin ermeni icmasina problemin Azerbaycanin erazi butovluyu cercivesinde helline raziliq vermesi ve sulh muqavilesi imzalanmasi ucun resmi olaraq en coxu bir il vaxt verilmesine; 4. Sulh razilasmasi elde olunmadigi teqdirde Azerbaycanin oz erazisinin mudafiesi ile bagli herbi emeliyyatlarin baslanmasi huququnu beynelxalq ictimaiyyetin nezerine catdirmaqla Dagliq Qarabag erazisinde temizleme .rmaq meqsedile herbi emeliyyatlara baslanilmasina. I. Dovletcilik ve idareetme sahelesinde 1. Azerbaycanda demokratik, huquqi ve dunyevi dovljt quruculugu prosesinin daha da suretlenmesi, beseri deyerlere soykenen cemiyyet qurulmasi namine olkenin Konstitusiyasina, elece de qanunlara, Beynelxalq huquqi aktlara ciddiriayet edilmesi, soz, metbuat azadliginin, insan huquq ve azadliqlarnin daha genis berqerar olunmasi ucun her terefli serait yaradilmasina; 2. Ali Icra Hakimiyyeti ve Nazirljr Kabinetinin strukturunun sadelesdirilmesine; 3. Yerli Icra Orqanlari arasinda selahiyyetlerin qanunlara esaslanmaqla deqiq mueyyenlesdirilmesi isinin basa catdirilmasina. Xususilj, yerli icra hakimiyyeti ve belediyyelerin funksiyalarinin, vezife ve selahiyyetlerinin konkretlesdirilmesi,icra strukturlarinda paralel idareetmenin aradan goturulmesine; 4. Bir nece dovlet sirketlerinin ve bas idarelerin uygun nazirliklere birlesdirilmesini temin etmek hakimiyyetin idare olunmasnin sadelesdirilmesi ve tekmillesdirilmesine; 5. Naxcivan Muxtar Respublikasinda, habele olkenin seher ve rayonlarinda ayri-ayri nazirliklere, dovlet sirketlerine ve bas idarelere tabe olan sobe, idare ve muessiselere rehberlik ve nezaret isinin tekmillesdirilmesi, bu baximdan yerli icra ve huquq-muhafize orqanlarnin hemin teskilatlarin isine luzumsuz mudaxilelerinin qarsisnin alinmasina; 6. Dovlet memurlari, vezifeli sexsler terefinden yol verilen burokratciliq,rusvetxorluq, dovletin ve vetendaslarin problemlerinin hellindeki laqeydlik hallarina qarsi barismazliq, ardicil, meqsedyonlu ve prinsipial mubarizenin temin edilmesine. 7. Biz xalqa rusvetsiz idarecilik sisteminin yaradilmasini ved edirik. II. Huquq sahesinde 1. Beynelxalq tecrubeye esaslanaraq baslanmis huquqi islahatlarin davam etdirilmesine ve Azerbaycan cemiyyetinde tecrubeden kecen huquqi aktlarin muntezem olaraq tekmillesdirilmesine; 2. Olkede tam musteqil fealiyyet gosteren Mehkeme hakimiyyetinin qurulmasina; 3.Her bir vetendasin Konstitusiya ve diger huquqi senedlerle tesbit olunmus huquq ve azadliqlarnin qorunmasina; 4. Insan haqlari ve azadliqlari haqqinda Azerbaycan Respublikasnin qosuldugu butun beynelxalq huquqi aktlara riayet olunmasina; 5. Prokurorluq ve polis orqanlarinin oz selahiyyetleri dairesinden cixmasina imkan vermemeye, bununla bele huquq-muhafize orqanlarnin oz selahiyyetleri daxilinde daha semereli fealiyyet gostermeleri ucun her cur serait yaradilmasina; 6. Huquqi tehsilin beynelxalq standartlara uygun, milli kolorit nezere alinmaqla tamamile yeniden qurulmasina; 7. Islah ve cinayet komplekslerini birlesdirmekle vahid ceza sistemi yaradilmasina,inzibati ve ictimai ceza sistemlerinin birlesdirilmesine; 8. Qadinlarin, usaqlarin ve qocalarin cezacekme yerlerinde veziyyetlerinin yungullesdirilmesi ucun serait yaradilmasina; 9. Cinayet toredilmesi ucun movcud olan seraitin evvelceden aradan qaldirilmasini temin etmek meqsedile profilaktik tedbirlere daha cox ustunluk verilmesine. III. Mudafie sahesinde 1. Olkede Milli Ordunun daha da guclu olmasi ucun butun imkanlardan semereli istifade olunmasina. Dovlet budcesinden Mudafie meselelerine ayirmalarin hecminin artirilmasi, herbi hisselerde seraitin herterefli yaxsilasdirilmasi, herbi xidmet kecen genclerin yuksek herbi hazirliginin, doyus qabiliyyetinin guclendirilmesi meqsedile en ciddi tedbirlerin heyata kecirilmesine; 2. Orta ve ali tehsil muessiselerinde genclerin herbi vetenperverlik terbiyesinin guclendirilmesi meqsedile Xususi Proqramin hazirlanmasi ve heyata kecirilmesine; 3. Azerbaycan Respublikasi Herbi Doktrinasnin hazirlanib Milli Meclisin muzakiresine teqdim edilmesine; 4. Herbi Senaye Kompleksinin yaradilmasi meqsedile Dovlet Proqarmi hazirlanmasi ve heyata kecirilmesine; 5. Muasir herbi texnikanin elde olunmasi, onlardan serhedlerin mudafiesinin mohkemlendirilmesinde istifade olunmasina; 6. Ali ve Akademik herbi tehsil muessiselerinin maddi-texniki bazasinin daha da mohkemlendirilmesi, herbi kadrlarin hazirliq seviyyesinin artirilmasina. IV. Xarici siyaset sahesinde 1. Respublikanin xarici siyaset kursunu ugurla davam etdirerek bundan sonra da olkenin beynelxalq imicinin yukselmesi ucun mumkun siyasi ve diplomatic vasitelerden istifade etmeye; 2. Beynelxalq teskilatlarla genis miqyasda emekdasliga onem vermekle bu teskilatlar vasitesile Azerbaycanin tale yuklu meselelerinin edaletli helline nail olmaga; 3. Qarabag meselesinin hellinde daha bir il ATET-in Minsk Qrupu ile emekdasliq etmekle, bu beynelxalq teskilatin vasiteciliyi ile munaqisenin merheleli helline nail olmaq, eks teqdirde isgal olunmus erazilerin ermeni silahli quvvelerinden temizlenmesi ucun herbi emeliyyatlara baslamaga; 5. Xezerin statusinun mueyyen edilmesinde Azerbaycanin dovlet maraqlarinin qorunmasina nail olmaga. Bundan sonra da bu mesele ile bagli movqelerimizle ust-uste dusen Xezeryani olkelerle ikiterefli danisiqlara, serfeli muqavileler baglanmasina onem vermeye; 6. Dunyanin inkisaf etmis olkeleri ile yuksek diplomatik munasibetler qurulmasina, qonsu dovletlerle balanslasdirilmis siyaset .rilmasina,emekdasliqda qarsiliqli hormet ve daxili islere qarismamaq prinsiplerini esas goturmeye; 7. Bundan sonra da Azerbaycanin antiterror koalisiyada oz prinsipial ve mubariz movqeyinin qorunub saxlanmasina, dunyanin muxtelif bolgelerinde .rilan terror eleyhine emeliyyatlarda Azerbaycan sulhmeramlilarnin istrakini temin etmeye. Elm, tehsil sahesinde 1. Tehsilin yeni esaslarla, ibtidaiden-aliye dogru qurulmasi: mecburi orta tehsilin heyata kecirilmesinin temin olunmasina; 2. Istedad ve qabiliyyete gore siniflerin ve ali mekteb strukturlarnin teyini: yaradici elm ve tehsil sistemine kecilmesine; 3. Orta, ali, akademik proqram ve dersliklerin yeniden ve tekrarsiz qurulmasi: analoji tehsil ve ixtisaslarin legvinin temin edilmesine; 4. Orta mekteblerin fenler uzre ali ve akademik tehsiller arasindaki uygunsuzluqlarin ve ferqlerin aradan qaldirilmasina; 5. Elmi derece ve vezifelerin melumata gore deyil, yaradici qabiliyyete gore verilmesinin temin olunmasina; 6. Tehsil muessiselerinde calisan muellimlerin is ve meiset seraitinin yaxsilasdirilmasi meqsedile muntezem olaraq zeruri tedbirlerin heyata kecirilmesine. Medeniyyet sahesinde 1. Azerbaycanin zengin medeni irsinin fundamental elmi esaslarla oyrenilmesi, istfifadesi ve tebligi isinin guclendirilmesi meqsedib Dovlet Proqraminin hazirlanmasi ve heyata kecirilmesinin temin edilmesine; 2. Asiq seneti ve mugamlarin tebliginin yeni nesl arasinda guclendirilmesi, bu sahelerin milli deyerlerin inkisafinda rolunu nezere alaraq zeruri tedbirlerin gorulmesine; 3. Milli-medeni deyerlerle beraber Avropa, Qerb medeniyyetinin cemiyyetin inkisainfda muhum rol oynaya bibcek numunelerinin tebligine imkan yaradilmasina; 4. Azerbaycanin qedim ressamliq, heykeltarasliq ve memarliq medeniyyetini eks etdiren arxeoloji tapintilar ve tikili abidelerle bagli gorulen islere dovlet nezaretinin ve dovlet qaygisinin guclendirilmesine; 5. Istedadli genclerin axtarisi, uze cixarilmasi ve onlarin duzgun istiqametlendirilmesi isinin tekmillesdirilmesi, bu meqsedle dovlet budcesinden vesaitin ayrilmasinin temin olunmasina.

Eli Kerimli Kerimov Eli Emirhuseyn oglu 1965-ci il Saatli rayonunun Azadkend kendinde anadan olub. 1991-ci ilde Baki Dovlet Universitetinin huquq fakultesini bitirib. "Yurd" ictimai birliyinin yaradicilarindan olub. AXC-nin BDU-daki sobesinin yaradicilarindan biri ve sedri olub. AXC Ali Meclisinin uzvu olub ve AXC Ali Meclisi sedrinin muavini vezifesinde isleyib. "Azadliq" qezetinin parlament muxbiri olub. 1992-ci ilin mayinda Azerbaycan Respublikasi Prezidenti .ratinin erazi-idareetme ve hakimiyyet orqanlari ile is sobesinin mudiri, 1993-cu ilin aprelinden ise Azerbaycan Respublikasinin dovlet katibi teyin olunub. 1993-cu ilde 4 iyun hadiselerini resmi sekilde qiyam kimi qiymetlendiren ilk dovlet numayendesi olub. 1993-cu il iyunun 26-da istefa vererek Ordubad rayonunun Keleki kendinde yasayan prezident Elcibeyin yanina gedib, oradan ise bir sira Qerbi Avropa olkeleri ve Amerika Birlesmis Statlarina isguzar seferlere cixib. 1994-cu ilin may ayindan Baki seherine qayidaraq AXCP sedrinin siyasi meseleler uzre muavini isleyib. Hazirda AXCP sedrinin birinci muavinidir. 1995-ci il noyabrin 12-de proporsional qaydada AXC-den Milli Meclisin uzvu secilib. Ailelidir, iki ovladi var. Iqtisadiyyat ve sosial siyaset Azerbaycanin dovlet musteqilliyinin qorunmasi, erazi butovluyunun temin edilmesi, xalqin yasayis veziyyeti olkemizin iqtisadi inkisaf seviyyesinden ehemiyyetli derecede asilidir. Movcud sosial-iqtisadi bohranin aradan qaldirilmasi en vacib problem kimi oz hellini gozleyir. Indiki iqtidarin bele tale yuklu meseleni hell ede bilmemesi hem guclu iqtisadi sistemin yaradilmasina, hem de isgal altinda olan torpaqlarimizin geri qaytarilmasina olan umidleri sarsitdi. Son on ilde olkede yuz minlerle issizler ordusu yaranmis, minlerle zavodlar, fabrikler fealiyyetini dayandirmis, isle temin edilmeyen iki milyona yaxin insan Azerbaycani terk etmeye mecbur olmus, ehali kutlevi yoxsulluq heddine getirilmis, elverisli serait yaradilmadigina gore yerli kapitalin xarici olkelere axini yaranmis, olke rusvet ve korrupsiya yuvasina cevrilmisdir. 2002-ci ilde umumi daxili mehsul istehsali 1990-ci ille muqayisede 28,4 faiz az olmusdur. Senaye mehsulunun umumi hecmi 1995-ci ille muqayisede 11-12 faiz cox gorsense de, bu reqem 1990-ci ille muqayisede 65,3 faiz azalmisdir. Umumi mehsul istehsali emal senaye muessiselerinde 70-75 faiz, elektrik enercisi, qaz ve su techizati sisteminde 29-31 faiz asagi dusmusdur. Kend teserrufati mehsullarinin umumi hecmi 1990-ci ille muqayisede 23-24 faiz az olmusdur. Kapital qoyulusunun xususi cekisi kend teserrufatinda 14 faizden 1 faize, tikintide 2,3 faizden 0,9 faize, ticaret, ictimai iase, maddi-texniki techizat ve satis sferasinda 2,5 faizden teqriben 1,0-1,3 faize qeder enmisdir. 1991-ci ille muqayisede 2002-ci ilde olke iqtisadiyyatina celb edilen kapitalda dovletin istirak payi 40 faizden 2 faize, muessise ve teskilatlarin istirak payi 50 faizden 26-28 faize, ehalinin istirak payi ise 10 faizden 4-5 faize qeder azalmisdir. Tebii resurslarla zengin olke ehalisinin yarisi hokumetin yaritmaz siyaseti neticesinde dilenci veziyyetinde yasamaga mecbur edilib. Adambasina ayliq pul geliri minimum istehlak sebetinin 55-60 faizi qeder, yoxsulluq heddinden asagi seviyyede yasayanlarin xususi cekisi 49 faiz olmusdur. Kolge iqtisadiyyatinin umumi iqtisadi sistemde xususi cekisi 60 faize, orada calisanlarin sayi mesgul ehalinin 50 faizine catmisdir. Maliyye-vergi, pul-kredit siyaseti kapitalin iqtisadiyyatin saheleri arasinda birterefli bolgusune getirib cixarmisdir. Sermaye esasen neft sektorunda cemlenmisdir. Yerli muessiselerin ve ehalinin olkenin iqtisadi heyatinda fealligi yeterince stimullasdirilmamisdir. Neticede, respublika iqtisadiyyatinin neft sektorundan, hem de xarici kapitaldan asililiq derecesi yukselmisdir ki, bu da qetiyyen yolverilmezdir. Bele iqtisadi siyaset sosial tebeqelerin keskin qutblesmesine, ehalinin kutlevi sekilde yoxsullasmasina getirib cixarmisdir. Olke iqtisadiyyatinin tarazli inkisafina nail olmaq ucun movcud iqtisadi imkanlardan bacariqla, lazimi seviyyede ve formada istifade edilmemisdir. Olkenin sosial-iqtisadi sisteminde yaranmis problemleri hell etmek meqsedi ile asagidaki istiqametlerde islahatlar .rilmali, kompleks tedbirler heyata kecirilmelidir. Senayenin inkisafi Senayede islahatlarin ve inkisafin effektliliyini temin etmek ucun: • senaye islahatlari optimal iqtisadi stuktura uygun sekilde .rilmalidir ve suretlendirilmelidir, bu prosesde beynelxalq iqisadi qurumlarin musahidesi temin edilmelidir, inkisaf etmis olkelerin tecrubesi nezere alinmalidir; • neft sektoruna daxil olan yardimci obyektler ozellesdirilmelidir; • Yanacaq-energetika nazirliyi ile Azerbaycan Dovlet Neft Sirketi, Azeriqaz ve Azerenerci arasindaki qarsiliqli munasibetler deqiqlesdirilmeli, paralellikler aradan qaldirilmalidir; • ehalinin qaz ve energi ile techizat sistemi yeniden qurulmalidir. Bu sistem tamamile kohneldiyinden, kifayet qeder itkilere yol verilir (resmi melumatlara gore enercinin 20 %-i itkiye gedir). Enerci oturucu xetleri, qebuledici ve oturucu alt stansiyalar yenileri ile evez edilmeli , butovlukde, Azeriqaz ve Azenercinin infrastrukturu tekmillesdirilmelidir; • enerji istehsal eden avadanliqlar kohneldiyine gore izafi yanacaq serf edir. Ona gore de mehsulun maya deyeri cox olur. Bu avadanliqlarin yenileri ve muasirleri ile evez edilmesi istiqametinde tedbirler gorulmelidir; • DNS ile Azenerci ve Azeriqaz arasindaki daxili satis qiymetlerine yeniden baxilmalidir (hal-hazirda DNS-ye qaz ve enerci diger istehlakcilarla muqayisede ucuz qiymete satilir). Eger qiymetde guzest nezerde tutulursa, bunu satis qiymetlerini artirib azaltmaq yolu ile deyil, subsidiyalar, yaxud da dotasiyalar seklinde etmek meqsedeuygundur; • metallurgiya ve masinqayirma senayesinin inkisafi diqqet merkezinde olmalidir, tikinti materiallarinin istehsalina onem verilmelidir. Azneftkimyamasin taleyi qeyri-mueyyendir. Bu sahenin ozellesdirilmesi vacibdir, istehsal edilen mehsullarin satis bazarlarinin tapilmasi poblemi hell edilmelidir; • trikotaj, yungul ve yeyinti senayelerinde korrupsiya daha cox qaldigina gore bu sahelerde bohran daha da derinlesmisdir. Dovlet strukturlari terefinden bu sahelere verilen sifarislere gore odenisler ya heyata kecirilmir, ya da “sapka” vasitesiyle heyata kecirilir. Bele olduqda, mal, is ve xidmetlerin sahibleri suni sekilde qiymetleri sisirdir, yaxud da, reqabet qabiliyyetli mehsul istehsal etmekde maraqli olmurlar. Bu saheni inkisaf etdirmek ucun xususi proqram heyata kecirilmelidir; • emal senayesi daha perspektivlidir. Bele ki, bu sahede az vesait qoymaqla daha cox neticeye nail olmaq mumkundur. Bu bolmenin inkisafi xammal istehsal eden sahelerin inkisafina da tekan verecekdir; • senaye muessiselerinin modernlesdirilmesi ucun xususi siyaset islenib hazirlanmalidir. Cunki, Azerbaycan senaye muessiselerindeki avadanliqlarin ve texnologiyalarin ekseriyyeti hem fiziki, hem de menevi cehetden kohnelmisdir. Bu avadanliqlarla ve texnologiyalarla ister dunya bazarinda, isterse de daxili bazarda reqabete tab getire bilecek mehsullar istehsal etmek mumkun deyil. Ona gore de yeni texnika ve texnologiyalarin oyrenilmesi ve olkeye getirilib tetbiq olunmasina xususi diqqet yetirilmelidir; • senayenin ele saheleri var ki, perspektivi olmadigina gore onlardan imtina etmek, bu sahelerin evezine yenilerini inkisaf etdirmek lazimdir. Dovletin xususi senaye siyaseti olmali, perspektivsiz hesab edilen saheleri ozellesdirmekle onlardan imtina edilmelidir; • yerli xammala esaslanan senaye emal muessiseleri (yungul ve yeyinti senayesi) inkisaf etdirilmelidir. Kifayet qeder yerli xammal ehtiyyatlari oldugu halda, bir sira senaye mehsullarina olan daxili telabat idxal hesabina odenilir. Bu mehsullarin olke daxilinde istehsalinin teskili istiqametinde isler .rilmalidir. Seker, kagiz, bitki yaglari istehsal eden muessiselerin insasi stimullasdirilmalidir. Baki deri zavodunun isini yeniden qurmaqla, xeyli udus elde etmek mumkundur (menfeeti artirmaq, yeni is yerleri acmaq, budce odenislerini coxaltmaq, deri emal senayesinin isini canlandirmaq ve s); • mebel senayesi inkisaf etdirilmelidir; • daha cox tenezzule ugramis senaye sahelerinin isini canlandirmaq ucun texiresalinmaz tedbirler heyata kecirilmelidir (senaye mehsullarina dovlet sifarisleri olmalidir; bu sahede dovlet sahibkarligini inkisaf etdirmek lazimdir; senayede differensiallasdirilmis vergi sistemi tetbiq edilmelidir, az inkisaf etmis sahelere daha cox guzest olunmalidir; asagi faizle kreditler verilmelidir ve s.); • movcud sermayeler senaye saheleri arasinda vacibliyine gore bolusdurulmelidir; • senaye mehsullarinin ixraci stimullasdirilmalidir. Aqrar siyaset Ehalinin faras mehsullara, senayenin xammala olan telabatinin odenilmesinde respublikanin kend teserrufatinin evezedilmez rolu var. Sosial-iqtisadi bohranin aradan qaldirilmasinda bu sahenin ehemiyyeti boyukdur. Son iller aqrar siyasetin duzgun .rilmamasi enenevi kend teserrufati mehsullari(uzum, pambiq ve s.) istehsalinin keskin sekilde asagi dusmesine, ekin sahelerinin strukturunun pozulmasina, torpaqlarin munbitliyinin asagi dusmesine, kutlevi yoxsullugun ve issizliyin artmasina sebeb olmusdur. Aqrar siyasetin effektli neticeler vermesi ucun asagidaki tedbirler gorulmelidir: • ekin sahelerini suvarmaq ucun su problemi hell edilmelidir (suni suvarma kanallari cekilmelidir; artezian quyulari qazilmalidir ) ; • suvarma ve drenac sebekesi yeni ekin strukturlarina uygun sekilde qurulmalidir; • fovqelade hallarda Kur ve Araz caylarindaki sularin tenzimlenmesi ucun xususi mexanizm islenib hazirlanmalidir; • torpaqlarin becerilmesi ile elaqedar xerclerin odenilmesi ucun dovlet terefinden faizsiz, qaytarilmaq serti ile ssudalar ayrilmalidir; • kend teserrufati mehsullarinin satis bazarlarinda yaranmis gerginlik aradan goturulmelidir (Turkiye, Iran kimi olkelerden idxal olunan kend teserrufati mehsullarina tetbiq olunan gomruk idxal rusumlari, enerci dasiyicilarinin qiymetleri ve vergi siyaseti tekmillesdirilmelidir); • kend teserrufati mehsullari ucun elave satis bazarlari tapilmalidir. Tedaruk-satis bazalarinin yaradilmasi bu istiqametde atilmis muhum addimlardan biri ola biler; • mehsuldar toxum sortlarinin yetisdirilmesi ve rayonlasdirilmasi sahesinde elave tedbirler gorulmelidir, novbeli ekin sisteminin tetbiq edilmesi isinde nizam yaradilmalidir, ekin sahelerinin optimal strukturu mueyyen edilmelidir; • torpagin munbitliyini qorumaq ucun meslehetci aqronom xidmetleri teskil edilmelidir; • mehsuldar damazliqlarin yetisdirilmesi isi ve baytarliq xidmeti sistemi yaxsilasdirilmali, infeksion xesteliklere qarsi mubarize tedbirleri gorulmelidir; • kend teserrufatina dovlet terefinden dotasiya sistemi tetbiq edilmeli, beynelxalq teskilatlarin bu saheye kredit ayirmasi isi stimullasdirilmalidir; • emal muessiselerinin isi canlandirilmalidir; • Kend Teserrufati Nazirliyinin funksiyalari ve vezifeleri deqiqlesdirilmeli, aqrar sektorda dovletin siyasetini Kend Teserrufati Nazirliyi heyata kecirmelidir; • ekin, becerme ve yigim texnikasinin olkeye idxali stimullasdirilmali, bu sahedeki problemler hellini tapmalidir; • kendde servis xidmeti teskil edilmelidir; • kend teserrufati mehsullarina dovlet sifaris sistemi saxlanilmali ve inkisaf etdirilmelidir; • dovlet terefinden meliorasiya xidmeti teskil edilmeli, torpaqlarin eroziyasina ve soranlasmasina qarsi mubarize tedbirleri heyata kecirilmelidir; • aqro-informasiya xidmeti yaxsilasdirilmalidir. Dovlet mulkiyyetinin ozellesdirilmesi • ozellesdirme prosesine umumi qiymet verilmeli, buraxilan sehvler arasdirilmali, sikayetlere baxilmali, muvafiq tedbirler gorulmeli ve tekrar sehvlere yol verilmemelidir; • ufuqi ve saquli ozellesdirme prosesi suretlendirilmelidir. Ozellesdirilmis muessiselerin fealiyyet gostermesi ucun butun imkanlar yaradilmalidir (movcud muessiselerdeki avadanliqlarin fiziki ve menevi kohnelmesi prosesi gedir). • sivil seraiti temin eden antiinhisar ve haqqsiz reqabet tedbirleri suretlendirilmelidir; • ozellesdirme aciq ve seffaf kecirilmelidir; • ozellesdirme prosesinde sahibkarlarin ve sehmdarlarin istirakina edilen suni engeller aradan qaldirilmalidir; • fond bazarlari formalasdirilmali, sehmler bu bazarlarda alinib satilmalidir, cek investisiya fondlarinin fealiyyeti genislendirilmelidir. • ozellesdirme prosesinde beynelxalq teskilatlarin musahide imkanlari artirilmalidir; Sahibkarligin inkisafi Bu sahedeki problemleri dord qrupa bolmek olar: 1. Siyasi problemler. Olke konstitusiyasina gore icra hakimiyyeti orqanlari qanunverici ve ya diger orqanlar qarsisinda hesabat vermirler. Bele olduqda, icra orqanlarinin qanunlari pozan ve sahibkarligin inkisafina mane olan emellerinin qarsisini almaq mumkun olmur. Bu hal, hem de korrupsiyalasmani stimullasdirir. Ona gore de, olkenin konstitusiyasinda deyisiklik etmekle normal hakimiyyet bolgusu .rilmalidir. 2. Maliyye-vergi ve pul-kredit problemleri. • indiki kredit dereceleri yuksekdir ; • vergi dereceleri asagi salinmalidir; • gelirlerin artim dinamikasina uygun olaraq vergi derecelerinin artimi mueyyen hedde qeder davam etmelidir. Sonraki merhelede gelirlerin artmasi vergilerin azalmasi ile musahide olunmalidir ki, sahibkarlari daha cox is gormek, daha cox qazanmaq ucun sitimullasdirmaq mumkun olsun; • mikrokreditler verilmeli ve bu proses sadelesdirilmelidir; • ipoteka banklari yaradilmalidir ki, torpaqlari girov qoymaq mumkun olsun ve normal torpaq bazari yarana bilsin. 3. Infrastruktur problemleri. • cins damazliq mal qara ve toxum sortlari yetisdiren bazalarin isi tekmillesdirilmeli ve bu sahede dovletin xususi siyaseti olmalidir; • su teserrufatlari inkisaf etdirilmelidir; • ilkin tesebbuslerin reallasdirilmasi ucun texnoparklar yaradilmalidir; • tedaruk menteqelerindeki problemler hell edilmelidir; • bircalarin fealiyyeti genislendirilmelidir, neqliyyat sistemindeki problemler hellini tapmalidir; • servis xidmetlerinin isi tekmillesdirilmelidir. 4. Maariflendirme. Olke iqtisadiyyatinin ve xalqin rifah halinin yaxsilasdirilmasi sahesinde sahibkarligin ehemiyyetine hesr olunan maariflendirme isi .rilmalidir. Investisiya siyaseti Investisiya siyaseti iki istiqametde .rilmalidir: 1. Xarici ve yerli investisiyanin olke iqtisadiyyatina yonelmesi ile neticelenmelidir; 2. Investisiyanin iqtisadiyyatin bu gun zeif gorunen sahelerine-qeyri neft sektoruna yonelmesine imkan verilmelidir. Nezerde tutulan istiqametlerde siyasetin ugurlarini temin etmek ucun: • investorlarin huquqlari qorunmali, siyasi mensubiyyete gore ayri-seckilik olmamali, investorlarin teqib olunmasi dayandirilmalidir; • sahibkarlarin elde etdikleri qazanclara qeyri-qanuni yollarla mudaxilelere son qoyulmalidir; • qanunlarin tez-tez deyisdirilmesi meqsedeuygun deyil, tekmil qanunlar qebul edilmeli, onlarin uzun muddet sabitliyine nail olunmalidir; • investisiya qoyulduqdan sonraki dovr erzinde qanunla qebul edilmis agirlasdirici hallar bu investorlara tetbiq edilmemelidir, yaxud da uzun bir muddetden sonra tetbiq edilmelidir; • ehalinin, muessise ve teskilatlarin oz serbest vesaitlerini banklarda yerlesdirmesi ve investisiya etmesi stimullasdirilmalidir. Bank sisteminin fealiyyeti guclendirilmeli, itirilmis emanetler indekslesdirilmeli ve sahiblerine qaytarilmalidir; • normal maliyye bazari formalasdirilmalidir; • budceden kenar fondlarin, o cumleden, sigorta teskilatlarinin fealiyyeti genislendirilmeli, investisiyalarin sigortalanmasi ve yeniden sigortalanmasi isi tekmillesdirilmelidir; • olke uzre vergilerin umumi seviyyesi asagi salinmali ve differensiallasdirilmalidir; • pul-kredit siyaseti tekmillesdirilmelidir; • olkemize celb edilen investisiyanin umumi hecminde texnika ve texnologiyalarin xususi cekisinin artirilmasi temin edilmeli, istehsala celb olunan investisiya daha cox stimullasdirilmalidir; • olkenin potensial iqtisadi imkanlari, servetleri haqqinda xarici is adamlarinin istiraki ile mutemadi olaraq, elmi-praktik konfranslar kecirilmelidir. Istehsalin infrastrukturu • neqliyyat sistemi tekmillesdirilmeli ve inkisaf etdirilmelidir; • ipek yolunun cekilisi suretlendirilmelidir; • terminallar, anbarlar ve s. yuk islenmesi yerleri muasir standartlara uygunlasdirilmalidir; • olke daxili neqliyyatin beynelxalq neqliyyat sistemine uygunlasdirilmasi sahesinde tedbirler gorulmelidir; • telekommunikasiya sahesinde tekmillesme isleri davam etdirilmelidir; • informasiya teminati sistemi yaxsilasdirilmali, internet sistemi genislendirilmelidir; • kommunal teserrufati sisteminde ciddi deyisiklikler .rilmalidir; • xidmet sferasina xususi diqqet yetirilmeli, inkisaf etmis olkelerdeki tendensiyalar nezere alinmalidir; • ustun geopolitik ve iqlim xususiyyetlerine gore Baki hava limaninin Avrasiyada en iri tranzit hava limanina cevrilmesi sahesinde tedbirler gorulmelidir; • turizm inkisaf etdirilmelidir. Bu sahenin inkisaf etdirilmesinin hem ekoloji temizlik baximindan, hem de medeniyyet ve tarixi abidelerin qorunub saxlanilmasi baximindan ehemiyyeti var. Paralel olaraq muasir mehmanxana komplekslerinin inkisafi diqqet merkezinde olmalidir; • lizinq ve kiraye emeliyyatlarinin ve bu emeliyyatlari heyata keciren muessiselerin inkisafi stimullasdirilmalidir, lizinq ve kiraye xidmetinin qanunvericilik bazasi tekmillesdirilmeli ve inkisaf etdirilmelidir; • bircalarin fealiyyeti inkisaf etdirilmelidir ve iqtisadiyyatin tenzimlenmesinde onlarin rolu artirilmalidir; • texnoparklar, inkubatorlar ve bu kimi diger fealiyyet saheleri inkisaf etdirilmelidir. Idareetme strukturunun tekmillesdirilmesi • idareetme sistemi sadelesdirilmelidir; • movcud idareetme strukturlarindaki paralellikler (tekrarlanmalar) aradan qaldirilmalidir; • vezifeler deqiq mueyyen edilmelidir; • kadr secimi sisteminde islahatlar .rilmalidir; • siyasi vezifelerle memur vezifeleri ferqlendirilmelidir; • ictimai institutlarin nezaret mexanizminden istifade edilmelidir; • emek haqlari qaldirilmalidir; • idareetmede daha cox demokratik prinsiplere ustunluk verilmelidir; • dovletin iqtisadiyyata mudaxilesi inzibati amirlik sistemi ile deyil, dovlet sahibkarligi formasinda ve iqtisadi ricaqlar vasitesi ile heyata kecirilmelidir. Sefaf neft siyaseti ve neft gelirlerinden istifade Hazirda olkenin neft gelirleri - • ARDNS-nin xalis menfeeti budceye kocurulmur, olkenin agir sosial-iqtisadi problemlerinin olmasina baxmayaraq Dovlet Neft Fondunun(DNF) vesaitleri istifadesiz qalib. Bu sahedeki problemlerin helli ucun: • neft haqqinda ve DNF haqqinda qanunlar qebul edilmeli ve neft gelirlerine serencam huququ Milli Meclise verilmelidir, Milli Meclis her il DNF-nin xerc istiqametlerini mueyyen etmelidir; • ARDNS-in xalis menfeeti dovlet budcesine kocrululmelidir; • neft gelirleri hesabina ilk novbede, bolgelerin qaz, elektrik enercisi, su, yol ve rabite problemleri hell edilmelidir. Bu tedbirler ehalinin rahat yasamasini temin etmekle yanasi is adamlarinin bolgelere investisiya qoymasina, zavod ve fabriklerin qurulmasina serait yaradacaq; • neft gelirlerinin ikinci istifade istiqameti unvanli sosial proqramlarin maliyyelesdirilmesi olmalidir. Bu proqramlarda Qarabag elilleri, sehid aileleri, qacqin ve kockunlerin, teqaudculerin ve telebelerin sosial problemlerinin helli prioritet teskil etmelidir; • neft gelirlerinin ucuncu xerc istiqameti tehsil ve sehiyyenin inkisafi olmalidir. Elece de, bolgelerde sehiyye ocaqlarinin, mekteblerin tikilmesi ve temiri bu vesaitler hesabina heyata kecirilmelidir; • dorduncu xerc istiqameti elm, medeniyyet xadimlerinin, Qarabag elilleri ve sehid ailelerinin menzil probleminin helli edilmesi, elece de dovlet ali mekteblerinin yataqxana teminatinin yaxsilasdirilmasi olmalidir; • besinci xerc istiqameti ordu quruculugu ve serhedlerin mohkemlendirilmesi olmalidir. Pul-kredit siyaseti Iqtisadiyyatin pulla teminatinda problemler qalmaqdadir, banklarin ve real sektorun inkisafi ucun stimul asagi seviyyededir. Bu sahedeki problemleri hell etmek ucun: • qiymetli kagizlar bazarinin formalasdirilmasi isi basa catdirilmalidir ve onun normal fealiyyeti temin edilmelidir, maliyye qurumlarinin qiymetli kagizlar bazarinda feal istirakina serait yaradilmalidir; • qeyri bank kredit teskilatlarinin(birliklerinin) yaradilmasi sahesindeki problemler hell edilmeli ve onlarin fealiyyeti genislendirilmelidir, tenzimleyici qanunvericilik bazasi tekmillesdirilmeli ve inkisaf etdirilmelidir; • beynelxalq bankin ve BUSB-un ozellesdirilmesi isi suretlendirilmelidir, ipoteka banklari formalasdirilmalidir; • banklarin fealiyyeti ucun beraber reqabet seraiti yaradilmali, haqqsiz reqabete ve inhisarciliga qarsi tedbirler guclendirilmelidir; • yerli xammala esaslanan istehsal sahelerine, xususen de qeyri neft sektoruna asagi faizle ve guzestli sertlerle kredit verilmesi isi stimullasdirilmalidir, teyinatindan asili olaraq kredite gore faiz dereceleri differensiallasdirilmali, iqtisadiyyatin pulla teminati yaxsilasdirilmalidir; • ehalide, muessise ve teskilatlarda olan passiv pul kutlesinin dovriyyeye celb olunmasi ucun tesirli tedbirler gorulmelidir, sovet dovrunden qalma emanetler indekslesdirilmeli ve sahiblerine qaytarilmalidir; • olkedeki hesablasmalar ve banklarin fealiyyetine nezaret sistemi beynelxalq standartlara uygunlasdirilmalidir, dolayi tenzimleyici normativler sistemi tekmillesdirilmelidir; • mikrokreditlerin verilmesi praktikasi genislendirilmelidir; • girov qoyma prosesinin huquqi bazasi tekmillesdirilmelidir; • Milli Bankin texniki imkanlari genislendirilmelidir. Bank, kredit ve maliyye emeliyyatlari sistemi tekmillesdirilmeli, inflyasiya, valyuta ehtiyatlari, milli valyutanin kursu uzre effektli siyaset .rilmali, beynelxalq maliyye qurumlari ile emekdasliq semereli mecraya yoneldilmelidir; Budce siyaseti Hazirda real budce daxilolmalarinin cemi 40 faizi gerceklesdirilir. Budce xerclerinin de 25-30 faizi bolgu prosesinde menimsenilir. Budce siyasetiin semereliliyini artirmaq ucun: • dovlet budce layihesinin hazirlanmasi prosesi goklu sekilde deyisdirilmelidir, budce layihesi butun esaslandirma senedleri ile parlamentin muzakiresine teqdim edilmelidir, paralel olaraq budceden kenar fondlarin da muzakiresi teskil edilmelidir. Strateci proqnozlasdirma sahesinde ehemiyyetli deyisiklikler olmalidir; • budce siyasetinde esasli deyisiklikler .rilmalidir, onun sosial-iqtisadi proseslerde tenzimleyici rolu artirilmalidir; • budce xercerinin strukturunda tekmillesme .rilmalidir. Idareetme sistemindeki paralelliklerin legvi, huquq muhafize orqanlarinnin islahati hesabina bu sahelere ayrilan xercleri azaltmaq lazimdir; • vergi subyektlerinin sayini artirmaq, vergiden yayinma hallarinin qarsisini almaq, iqtisadi artima nail olmaq, iqtisadi amnistiya, gelirlerin deklarasiyasi ve s. hesabina budce gelirlerini artirmaq lazimdir. Gizli iqtisadiyyatin leqallasdirilmasi istiqametinde tesirli tedbirler gorulmelidir. Dovlet Neft Sirketi, Azerenerci, Rabite Nazirliyi, Demiryolu, Õezer Dovlet Gemiciliyi, Azerkimya Dovlet Sirketi ve Azeriqaz Sehmdar Cemiyyeti kimi iri tediyyecilerin vergilerin hamisini vaxtinda odemelerine nail olunmalidir; • Dovlet Neft Fondu vesaitlerinin, ARDNS-nin xalis menfeetinin dovlet xezinesinde yerlesdirilmesi temin edilmelidir ve bu vesaitler hesabina sosial-iqtisadi tedbirlerin maliyyelesdirilmesi genislendirilmelidir; • kicik ve orta sahibkarligin, kend teserrufatinin inkisafini suretlendirmek ucun budce vesaitleri hesabina ayrilan kreditlerin hecmi artirilmalidir ve kreditlerin verilmesi mexanizmi yeniden qurulmalidir; • sosial sahelere ayrilan maliyye vesaitlerinin hecmini coxaltmaq lazimdir, budce teskilatlarinda calisanlarin maaslari, teqaudler ve muavinetler artirilmalidir . Unvanli sosial proqramlar tetbiq edilmelidir ve bu praktika genislendirilmelidir; • muharibe seraitinde oldugumuzu nezere alaraq herbi xercleri artirmaq gerekdir ve bu vesaitlerin teyinati uzre istifade olunmasina ciddi nezaret etmek lazimdir; • budce kesiri minimum hedde saxlanilmalidir ve bu kesiri inflyasiya yaratmayacaq menbeler hesabina ortmek gerekdir; • budce vesaitlerinin xerclenmesinin seffafligi temin edilmelidir ve ondan istifade uzerinde nezaret guclendirilmelidir • Hesablamalar Palatasinin rolu artirilmalidir. Budce vesaitlerini istifade eden icra orqanlari Parlament qarsisinda hesabat vermelidirler; • budce vesaitlerini saxlayan banklar tender qaydasinda mueyyen edilmelidirler. Tenderin neticesi her-hansi bir bankin inhisarciligina getirib cixarmamalidir. Vergi siyaseti Sosial-iqtisadi proseslerin tenzimlenmesinde bu siyasetin rolu boyukdur. Daha yaxsi neticelere nail olmaq ucun: • vergi mecellesi tekmillesdirilmelidir, diger qanunlarla ziddiyyet teskil eden muddealar aradan qaldirilmalidir; • menfeet ve sadelesdirilmis vergi novlerinin differensiallasdirilmis sistemini, hem de neft ve qeyri-neft saheleri uzre tetbiq etmek lazimdir; • qeyri-neft sektoruna daxil olan perspektivli sahelere muddetli vergi guzestleri edilmelidir; • olke uzre umumi vergi dereceleri, xususen de elave deyer vergisinin, aksizlerin, sosial-sigorta ayirmalarinin dereceleri asagi salinmalidir. Elave deyer vergisi mahiyyeti uzre tetbiq edilmelidir ve olke uzre differensiallasdirilmalidir; • vergiden yayinmanin daha cox musahide olundugu saheler-muessise ve teskilatlar xususi nezarete goturulmelidir. Vergiden yayinma hallarina qarsi tetbiq edilen maliyye sanksiyalari sistemi tekmillesdirilmelidir, ciddi ve edaletli olmalidir; • evvelceden vergi odemek praktikasi legv edilmelidir, vergi odeyicileri arasinda ayri-seckilik salinmamalidir, sahibkarlarin fealiyyetine mane olduqlarina gore vergi orqanlarinin mesuliyyeti artirilmalidir, haminin qanun qarsisinda beraberliyi temin edilmelidir; • vergilerin toplanmasi mexanizmi tekmillesdirilmelidir, yigim tapsiriqlari vaxtinda yerine yetirilmelidir, vergi iscilerinin maaslari artirilmalidir ve bu sahedeki rusvetxorluga, korrupsiyaya qarsi keskin mubarize .rilmalidir; • menbeyi melum olmayan gelirler(xarici banklardaki vesaitler de daxil olmaqla) uzre iqtisadi amnistiya elan edilmelidir • amnistiyada istirak edenler ucun xususi qaydalar nezerde tutulmalidir; • gelirlerin deklarasiyasi haqqinda qanun qebul edilmelidir. Gomruk siyaseti En cox korrupsiyalasmis sahedir. Daxili bazarin qorunmasini ve mal dovriyyesiin tenzimlenmesini semereli heyata kecirmek ucun: • gomruk qanunvericiliyi tekmillesdirilmeli ve inkisaf etdirilmelidir. Daxili bazari qorumaq ucun semereli gomruk siyaseti yeridilmelidir. Idxal olunan mallar uzre gomruk rusum dereceleri respublikada hemin mehsullarin istehsal edilib-edilmediyinden asili olaraq differensiallasdirilmalidir; • gomruk recimi sertlesdirilmeli, qacaqmalciliga qarsi mubarize guclendirilmelidir. Gomruk sisteminin muasir texnika ve avadanliqlarla techizat isi basa catdirilmalidir; • lizinq ve kiraye emeliyyatlari yolu ile xarici olkelerden alinan mehsullar idxal vergisinden azad edilmelidirler; • burokratik engeller ve paralel strukturlar legv edilmelidir, idxal-ixrac emeliyyatlarinin senedlesdirilmesi mexanizmi sadelesdirilmelidir; • kadr siyaseti kokunden deyisdirilmelidir, kadrlarin hazirlanmasi ve secilmesi keyfiyyetce yenilesmelidir; • gomruk sisteminde seffafliq temin edilmelidir, idxal-ixrac emeliyyatlarinin real statistikasi .rilmalidir, gomruk qeydiyyatindan yayinma hallarina ve ozbasinaliga son qoyulmalidir, gomruk resmilesdirilmesinin vaxtinda .rilmasi ucun gomruk orqanlarinin mesuliyyeti artirilmalidir; • gomruk iscilerinin maaslari artirilmalidir, bu sistemde rusvetxorluq ve korrupsiyaya qarsi sert mubarize .rilmalidir. Konstitusiya islahati Konstitusiya islahatlarinin meqsedi dovlet hakimiyyetinin teskili zamani hakimiyyetler bolgusu prinsipinin real temin olunmasi, dovlet heyatinda numayendeli orqan kimi parlamentin rolunun yukseldilmesi, hokumetin mesuliyyetinin guclendirilmesidir. Bu islahatlar asagidaki uc istiqametde heyata kecirilecek: 1. Secki sisteminin tekmillesdirilmesi. Bu istiqamet heqiqeten demokratik, azad ve edaletli seckilerin kecirilmesi, vetendaslarin oz iradelerini serbest ifade etmelerini temin eden yeni secki qanunvericiliyinin hazirlanmasi ve qebulu, secki komissiyalarinin reqabet .racaq siyasi quvvelerin qarsiliqli etimad ve nezaretine imkan veren esaslarla formalasdirilmasi, Milli Meclise seckiler zamani macoritar ve proporsional secki sistemlerinin beraber tetbiqi meselelerini ehate edir. 2. Hakimiyyet strukturlari arasinda selahiyyetler bolgusunun deqiqlesdirilmesi Bu istiqamet icra hakimiyyetinin heyata kecirilmesi ile elaqedar prezidentin qeyri-mehdud selahiyyetlerinin azaldilmasi, bir sira selahiyyetlerin Nazirler Kabinetine verilmesi, yerli icra hakimiyyetlerinin bir coõ selahiyyetlerinin belediyyelere kecirilmesi meselelerini ehate edir. Bu istiqamete, hemcinin, dovlet idareetmesinin heyata kecirilmesinde Nazirler Kabinetinin rolunun artirilmasi, Nazirler Kabinetinin Respublika Hokumeti statusunun temin olunmasi, iqtisadiyyatin tenzimlenmesi, sosial-medeni ve inzibati sahelerde onun icraedici selahiyyetlerinin genislendirilmesi de daőildir. 3. Milli Meclisin rolunun artirilmasi ve icra hakimiyyeti uzerinde parlament nezaretinin temini. Bu istiqametle elaqedar olaraq: • olkenin koklu siyasi, iqtisadi, sosial ve basqa problemleri vaxtasiri Milli Meclisde muzakire edilmelidir; • xususi ictimai ehemiyyet kesb eden meselelerde Milli Meclis oz tesebbusu ile parlament arasdirmasi .rmaq ve bu meqsedle tehqiqat komiteleri yaratmaq huququna malik olmalidir; • tekce bas nazir deyil, Nazirler Kabinetinin diger uzvleri de Milli Meclisle razilasdirmaqla teyin olunmalidir; • Nazirler Kabineti ilde bir defe oz fealiyyeti barede Milli Meclis qarsisinda hesabat vermelidir. Milli Meclisin, hemin hesabati muzakire edib qiymetlendirmek ve etimadsizliq gosterilmesi de daõil olmaqla Nazirler Kabineti baresinde tenbeh tedbirleri gormek huququ olmalidir; • Milli Meclis ve onun komissiyalari istenilen zaman hokumet uzvlerini devet edib, selahiyyetlerine aid meseleler uzre onlari dinlemek, sorgu-sual etmek huququna malik olmalidir; • heftede (yaxud 2 heftede) bir defe Milli Meclisin sorgu-sual iclaslari kecirilmelidir. Hemin iclaslarda hokumet uzvleri novbe ile deputatlarin sorgularina ve suallarina cavab vermelidirler. Ayda ( yaxud 2 ayda, 3 ayda) bir defe bas nazir ve onun muavinleri qaldirilan suallari cavablandirmalidirlar. Mehkeme – huquq islahatlari 1991-ci ilden baslayaraq demokratik huquq dovletinin, azad bazar iqtisadiyyatinin yaradilmasini temin eden qanunlar ve basqa normativ aktlar qebul edildi. Mehkeme – huquq sahesinde Ilk esasli deyisiklik 1992-ci ilde islah-emek muessiselerinin DIN-den alinib Edliyye Nazirliyine verilmesi oldu. Lakin, 1993-cu ilden sonra mehkeme-huquq islahatlarinin gedisi dayandirildi. 1995-ci ilde yeni Konstitusiya qebul edildikden sonra yeniden islahatlarin .rilmasina baslamaq ucun huquq bazasi yaradilsa da o, real sekilde 2000-ci ilden start goturdu. Bu dovre qeder yegane onemli is 1998-ci ilde Konstitusiya Mehkemesinin yaradilmasi olmusdur. Hakim korpusunun secilmesi zamani ise qanunvericiliyin telebleri kobud sekilde pozularaq, musabiqe zamani namizedlerin siyasi mensubiyyeti, eqidesi, onlarin movcud hakimiyyete munasibetlerinin arasdirilmasina cehdler edilmis, ustunluk hakimiyyete kor-korane itaet etmeye hazir olan kadrlara verilmisdir. Bundan basqa, namizedlerin secilmesi ve teyin olunmasi seffaf prosedurlar esasinda .rilmadigindan ona hec bir ictimai nezaret mumkun olmamis, yerlibazliq, korrpusiya ve basqa neqativ hallara yol verilmisdir. Neticede icra hakimiyyetinden tam asili olan, musteqil qerar qebul ede bilmeyen, soze ve ele baõan hakim korpusu formalasdirilmisdir. Butun bunlarin neticesi, qanunsuz ve esassiz hokmler, ozellesdirme adi altinda dovlet ve õalq malinin talan edilmesi, iqtisadiyyatin eybecerlesdirilmesi, õarici kapitalin olkeden siõisdirilmasi ve basqa bu qebilden olan “nailiyyetlerdir”. Olkede qalmis is adamlari ve mehkeme mudafiesine ehtiyaci olanlar mehkeme sistemine inami itirmis, ekser hallarda, qanunsuz yollarla problemlerini hell etmek mecburiyyetinde qalmislar. Bele veziyyetin yaranmasinda dusunulmus sekilde yol verilmis qanunvericilik qusurlari ve bosluqlarininin da rolu az deyil. Mehkeme – huquq sahesinde esasli nizam yaratmaq ucun ustunluk verdiyimiz konkret meseleler asagidakilardir : • hakimlerin musteqilliyi temin olunmali, onlara yalniz qanun cercivesinde edaletli qerarlar qebul etmek imkani yaradilmali, hakimlerin icra hakimiyyeti orqanina tabeciliyi musteqil ictimai ozunuidare orqani ile evez edilmelidir; • konstitusiyada ve qanunlarda prokurorlugun yeri deqiq mueyyen olunmali, istintaq ve ona nezaret funksiyalari ayrilmali, prokurorluqdan ceza orqani kimi hakimiyyetin istifade etmesine imkan veren normalar qanunvericilikden ciõarilmali, bunu istisna eden teminatlar yaradilmalidir; • DIN-e ve Iqtisadi Inkisaf Nazirliyine õas olmayan dasinar ve dasinmaz emlakin dovlet qeydiyyati selahiyyetleri alinib Edliyye Nazirliyine verilmeli, vahid ucot-qeydiyyat sistemi yaradilmali, bunu temin eden qanun qebul edilmelidir; • insan ve vetendas huquqlarini mehdudlasdiran normalar qanunvericilikden (“Serbest toplasmaq azadligi haqqinda” Qanun, “Emeliyyat-aõtaris fealiyyeti haqqinda” Qanun ve s.) ciõarilmali, demokratik huquq dovletine layiq qanunvericiliyin yaradilmasi barede Avropa Surasi qarsisinda goturulmus ohdeliklere donmeden emel edilmelidir; • insan ve vetendas huquq ve azadliqlarinin qorunmasi sahesinde son dovrlerin yadda qalan qanunvericilik akti “Azerbaycan Respublikasinin insan huquqlari uzre muvekkili (ombudsman) haqqinda” Qanundur. Avropa Surasinin tovsiyyesi ile qebul olunmus bu Qanun teesuf ki, tesisata yalniz gorunus õarakterli bir nece deklarativ muddealar daxil etmekle mehdudlasdirilib. Yeni formalasdirilan, hem de demokratik dovlet ucun ehemiyyetli olan bu quruma insan huquq ve azadliqlarinin mudafiesi ucun real imkanlar yaradilmalidir. Ordu quruculugu Isgal edilmis erazilerimizi azad etmek, olkemizin hava, quru ve su serhedlerini istenilen õarici tecavuzden qorumaq, Azerbaycan xalqinin sulh ve eminamanliq seraitinde yasamasini, tehlukesizliyini temin etmek meqsedi ile ordu quruculugu sahesinde asagidaki meseleler diqqetimizi õususi olaraq celb edir: • ordunun NATO standartlari esasinda qurulmasi ve guclendirilmesi ucun herbi sahede Qerble emekdasliq inkisaf etdirilmelidir; • orduda heyata kecirilecek islahatlar, ilk novbede, movcud zabit kadrlarinin pesekarliq seviyyesinin yukseldilmesine ve yeni kadr hazirligi isinin muasir dunya standartlarina uygun sekilde teskiline yoneldilmelidir; • ordu yuksek doyus hazirligina malik pesekarlardan formalasdirilmalidir; • orduda esger ve zabitlerin vetenseverlik hissini guclendirmek meqsedi ile onlarin menevi hazirligina õususi onem verilmeli ve her bir esger xalqin, dovletin diqqetini, qaygisini hiss etmelidir; • orduda korrupsiyaya, ozbasinaliga qarsi keskin mubarize .rilmali ve bu cur hallar Azerbaycan dovletinin mudafie qudretini sarsitmaga yonelmis hereket kimi qiymetlendirilmelidir; • ordu uzerinde parlament nezareti heyata kecirilmelidir; • dovlet budcesinden ordu ucun nezerde tutulmus xercler artirilmali, esgerlerin saõlanilma seraiti ve zabit kadrlarin yasayis seviyyesi yukseldilmelidir; • veten qarsisinda õidmeti borcunu yerine yetirerken sehid ve ya elil olmus esgerlerin, zabitlerin aile uzvlerine ve ozlerine dovlet qaygisi gosterilmeli, onlarin problemlerinin helli ucun qanunvericilik qaydasinda õususi qaydalar mueyyenlesdirilmelidir; • ordunun maddi texniki bazasinin guclendirilmesi ve yenilesdirilmesi istiqametinde intensiv ve kompleks tedbirler heyata kecirilmelidir; • olkede iqtisadi inkisaf imkanlarina uygun herbi senaye kompeksinin ve infrastrukturunun yaradilmasi istiqametinde dovlet siyaseti heyata kecirilmelidir; • muasir standartlara cavab veren ve ordunun doyus hazirliginin daim yenilesmesine, tekmilesmesine komek eden telim-tedris merkezleri yaradilmali ve onlarin maddi teõniki techizati guclendirilmelidir; • serhed qosunlarinin herbi-teõniki hazirligi dunya standartlarina uygunlasdirilmalidir; • millet, hokumet, prezident orduya, her bir esgere oz ovladi kimi baõmalidir; • cemiyyetde orduya ele bir nufuzlu munasibet formalasdirilmalidir ki, vetendas herbci olmaqdan qurur duysun. Diger guc strukturlariinin yeniden qurulmasi Azerbaycan Respublikasinda qanunlarin aliliyinin qorunmasi, vetendas, cemiyyet ve dovletin tehlukesizliyi ucun cinayetkarliga qarsi mubarize .rilmasi, her kesin qanun qarsisinda beraberliyini temin eden huquq dovletinin qurulmasi, olkemizde huquq muhafize sisteminde koklu deyisikliklerin heyata kecirilmesini, insanlarin dovlete ve qanunlara inamini sarsidan coõ sayli problemlerin aradan qaldirilmasini teleb edir. Bunun ucun asagidaki istiqametlerde kompleks tedbirler heyata kecirilmelidir: • huquq muhafize orqanlari vetendaslarin qanuna ve dovlete inamini sarsidan seõslerden temizlenmeli, daxili isler, prokurorluq ve edliyye orqanlarinin seõsi heyyetinde yuksek pesekarliqa ve temiz reputasiyaya malik olan yeni kadrlar hesabina deyisiklikler .rilmalidir; • guc strukturlarinda korrupsiya ve rusvetõorluga qarsi keskin mubarize .rilmalidir; • polis haqqinda qanuna deyisiklikler edilmeli, bu qurumun selahiyyetleri mehdudlasdirilmalidir; • polis, prokuratura ve edliyye orqanlari emekdaslarinin oz selahiyyet ve statuslarindan sui istifade etme cehdlerinin qarsini almaq ucun onlarin uzerinde ictimai nezaretin guclendirilmesi temin edilmelidir; • qanunsuz hebs etme ve saxlamalara qarsi vetendaslarin ozunu mudafie imkanlarini artirmaq meqsedi ile vekillik institutunun rolu guclendirilmelidir; • istintaq dovrunde cemiyyet ucun tehluke yaratmayan huquq pozuntularina gore vetendaslarin hebs olunmasi qaydasi mehdudlasdirilmali, eyni zamanda, azadliqdan mehrum etme cezasina alternativ olaraq diger ceza novlerinin de tetbiqi qanunla mueyyen olunmalidir; • dovlet ve cemiyyetin esaslari ucun õususi tehluke toreden narkomaniya, terrorizm ve quldurluga qarsi keskin mubarize .rmaq ucun muvafiq qurumlarin ( Milli Tehlukesizlik nazirliyi, Daõili Isler Nazirliyi, Gomruk Komitesi, Serhed Qosunlari ) maddi teõniki bazasi muasir teleblere uygun sekilde guclendirilmelidir; • xususi ile agir cinayetler istisna olmaqla tetbiq dairesi genislendirilmis amnistiya akti qebul edilmelidir; • islah emek muessiselerinde mehbuslarin saõlanmasi, onlarin sehhetinin qorunmasi ve islah isi beynelõalq standartlara uygun sekilde yeniden qurulmalidir; • mahiyyet etibarile islahatlarin esas hedefi huquq muhafize orqanlarindan vetendas õofunun, qorxusunun inam, qurur ve hormet duyglari ile evezlenmesi olmalidir; • huquq muhafize orqanlarinda calisanlarin maaslari artirilmalidir. Belediyye siyaseti Azerbaycanda demokratik huquq dovleti quruculugunun ve vetendas cemiyyetinin inkisafinda yerli ozunuidareetme institutlari kimi belediyyeler muhum yer tutur. Dovlet hakimiyyetinin merkezsizlesdirilmesi ve yerli xarakterli meselelerin daha cox yerli ozunuidareetme orqanlarina verilmesi dovlet quruculugunun strateci sahelerindendir. Bu baõimdan movcud yerli idareetme sisteminde esasli islahatlarin .rilmasi zeruridir. Islahatlarin meqsedi hazirda, demek olar ki, fealiyyetsiz qurumlara cevrilmis belediyyelerin real siyasi hakimiyyet institutlari kimi formalasmasina õidmet etmelidir. Bununla bagli asagidaki tedbirlerin heyata kecirilmesi zeruridir: • yerli ozunuidareetmenin inkisafi haqqinda kompleks meseleleri ozunde eks etdiren dovlet proqrami hazirlanmalidir; • Azerbaycan Respublikasinin Konstitusiyasi da daõil olmaqla yerli ozunuidareetmenin fealiyyetini tenzimleyen qanunvericilik sisteminde esasli deyisiklikler .rilmali, belediyyelerin statusu ve maliyye iqtisadi fealiyyetini tenzimleyen yeni demokratik ve tekmil qanunvericilik aktlari qebul edilmelidir; • yerli idareetmede belediyyelerin selahiyyetlerinin xeyli genislendirilmesi onlarin real musteqilliklerinin huquq ve siyasi teminatlari mueyyen edilmelidir; • belediyyelerin teskilati strukturu tekmillesdirilmeli, belediyye sedri birbasa yerli ehali terefinden secilmelidir; • yerli ozunuidaretmenin guclu ve dayanaqli iqtisadi esaslarinin temin olunmasi ucun dovlet budcesine odenilen bir sira vergiler ve odenisler belediyye budcesine odenilmelidir. Dovlet budcesinden belediyyelerin inkisafina dotasiya, subsidiya, subvensiya ve uzunmuddetli faizsiz kreditlerin verilmesine dair sistemli tedbirler gorulmelidir. Bu proseslerde belediyyelerin istehsal, emal muessiselerinin ve sosial obyektlerin yaradilmasinda fealliginin atirilmasina õususi diqqet verilmelidir; • belediyyelerin serbest xarici iqtisadi fealiyyeti ucun munbit serait temin edilmeli, onlarin fealiyyetinde qabaqcil õarici tecrube merhelelerle tetbiq edilmelidir; • yerli ehalinin ozunuidaertme orqanlarinin fealiyyetinde istirakinin artirilmasina stimul veren tedbirler heyata kecirilmelidir. Anti-korrupsiya siyaseti Anti – korrupsiya siyasetinin musbet neticeler vermesi ucun asagidaki tedbirlerin heyata kecirilmesine onem veririk: • korrupsiyaya qarsi mubarize haqqinda qanun qebul edilmelidir; • dovlet vezifelerinde yer tutmus adamlarin kommersiya, qeyri kommersiya teskilatlarinin isine birbasa, dolayi mudaõile etmesi, onlarin idare olunmasinda istiraki qanunla qadagan olunmalidir; • ali icra, mehkeme, parlament hakimiyyetleri bir-birlerine qarsiliqli nezaret etmek imkaninda olmalidirlar; • korrupsiyyanin qarsisini almaq ucun hokumetde yuksek vezifelere, ictimai etimad qazanan ve musbet reputasiyasi olan professionallar teyin edilmelidir; • ictimai institutlarin, medianin ve parlamentin nezaret imkanlari artirilmalidir; • hokumet oz fealiyyetinde seffaf olmali, ictimai dialoqun muõtelif formalari ve meõanizmi tetbiq edilmelidir; • mehkeme sisteminde ehemiyyetli islahatlar .rilmalidir; • idareetme sisteminde koklu islahatlar .rilmali, vezifelere teyinat sisteminin prinsipleri ve metodikasi deyisdirilmelidir; • hokumetin fealiyyeti ile bagli informasiyanin elde edilmesinin sade meõanizmi islenib hazirlanmalidir; • dovlet hakimiyyeti orqanlarinda calisanlarin vezife maaslari artirilmalidir; • muxtelif sahelerde, esasen de vergi ve gomruk sahesinde qanunvericiliyin ekspertizasi .rilmali, qanunlardaki coõvariantli tefsirlere imkan yaradan muddealar deqiqlesdirilib birmenali muddealarla evezlenmeli, bosluqlar aradan qaldirilmalidir; • korrupsiyaya qarsi ictimai dozumsuzluk muhiti formalasdirilmalidir; • vergi sistemi tekmillesdirilmelidir; • dovlet budcesinden teyinati uzre istifade olunmali, budce ve budceden kenar fondlar uzerinde seffaflig temin edilmelidir; • korrupsiyaya qarsi mubarize sahesinde beynelõalq teskilatlarla emekdasliq genislendirilmelidir; • xususi sektorun fealiyyeti guclendirilmelidir; • dovlet mulkiyyetinin ozellesdirilmesi suretlendirilmelidir; • korrupsiya hesab olunan emelle mesgul olmaga gore agir ceza ve cidi maliyye sanksiyalari tetbiq edilmelidir; • iri inhisarlasmaya yol verilmemeli, antiinhisar ve haqqsiz reqabetin qarsisinin alinmasi tedbirleri guclendirilmelidir; • dovlet satinalmalari barede mukemmel qanun qebul edilmeli, kecirilen tenderlerin seffafligina diqqet ve nezaret artirilmalidir; • hele ozellesdirilmemis dovlet emlakinin idare olunmasinda ve maliyye teserrufat fealiyyetinde seffafliq temin edilmelidir; • sehmdar cemiyyetlerin idare edilmesine, imkan daxilinde daha cox sehmdar celb edilmeli, onlar ucun maliyye fealiyyeti seffaf olmali, butun sehmdarlarin qanuni yolla alacaqlari dividendlerin vaxtli vaxtinda almalarina teminat yaradilmalidir. Insan haqlari Soz azadligi Azerbaycan cemiyyetinin demokratik inkisafina nail olmaq, soz azadliginin gercek teminatlarini yaratmaq, ictimai munasibetlerin tenzimlenmesinde ve ictimai nezaretin temin edilmesinde medianin rolunu guclendirmek ucun asagidaki meselelerin hellini vacib sayiriq: • KIV-in inkisafi ucun dovlet uzun muddetli ve guzestli kreditler ayirmalidir; • yerli KIV-in beynelõalq informasiya sebekesine inteqrasiyasi istiqametinde tesebbusler himaye olunmalidir; • KIV-in inkisafi meqsedi ile bu saheye aid vergi odemeleri asagi salinmalidir; • soz, fikir azadliginin qorunmasi ucun Azerbaycan dovletinin qosuldugu beynelõalq konvensiya ve ohdelikler, elece de olke qanunvericiliyinde nezerde tutulmus qaydalar istisnasiz heyata kecirilmelidir; • dovlet orqanlari ile KIV-in munasibetleri metbuat haqqinda qanuna uygun sekilde tenzimlenmeli, her bir curnalistin informasiya almaq huququ real qaydada temin olunmalidir; • KIV-in melumat almaq ve yaymaq imkanlarini mehdudlasdiran “Dovlet sirri haqqinda qanunda” konkret deyisiklikler edilmelidir; • KIV-in fealiyyetini mehdudlasdirmaq meqsedi ile her hansi tezyiq formalarindan istifade etmek praktikasi aradan qaldirilmalidir; • olkenin regionlarinda yerli KIV-in inkisafi dovlet terefinden himaye olunmalidir; • olkenin informasiya tehlukesizliyinin temin olunmasi ucun AÕCP-nin hazirladigi konsepsiyadaki esas muddealar heyata kecirilmelidir; • olkede tez bir zamanda ictimai televiziyanin yaradilmasi isi basa catdirilmalidir; • KIV sahesinde idareetme ve tenzimlenme isi Metbuat Surasi ve Teleradio qurumlari surasi vasitesi ile heyata kecirilmeli, resmi qurumlarin bu saheye mudaõilesine yol verilmemelidir; • Azerbaycanda internetin inkisafina õususi diqqet yetirilmeli, milli internet sebekesi yaradilmalidir. Muxalifete munasibet Eliyevler iqtidarinin muõalifete yonelik siyasetinin esas elametleri hansilardir? • muxalifet olkedeki movcud butun problemlerin sebebkari kimi suclanir; • mutemadi olaraq destruktivlikde ittiham olunur; • muxalifetcileri cemiyyete seristesiz ve bacariqsiz siyasi zumre kimi teqdim etmek istiqametinde ardicil tebligat .rilir; • muxalif fikir yayan metbuat ciddi tezyiqlere meruz qalir; • muxalifetin kutlevi aksiyalari bir qayda olaraq tezyiqlerle (psixoloci, fiziki ) uzlesir; • muxalif partiyalarin fealiyeti ucun her cur engeller yaradilir ( ekser partiyalarin qerargahlari qanunsuz yollarla ellerinden alinib); • muxalifet partiyalari arasinda ve ayri-ayri partiyalar daxilinde munaqiseler yaradilir ve onlari toredenlere her cur maddi yardim ve informasiya desteyi gosterilir; • muxalifetciler muxtelif behanelerle hebs edilir, isden ciõarilir; • cemiyyetle, onun siyasi cehetden aktiv hissesi olan muxalifet arasinda soyuqluq, qarsiliqli inamsizliq, etimadsizliq yaratmaq ucun her cur vasitelerden istifade olunur; • siyasi qutblesmelere ve vetendas qarsidurmalarina revac veren siyaset yurudulur. Azerbaycanda demokratiyanin inkisafini engelleyen ve siyasi reqabetin sivil mecraya yonelmesine imkan vermeyen bele eybecer, hem de tehlukeli siyasetin qarsisini almaq ucun: • muxalifet iqtidar munasibetlerinin tenzimlenmesini, proseslerin sivil ve demokratik mecraya yonelmesini temin eden qanunvericilik bazasi tekmillesdirilmelidir; • muxalif fikir yayan metbuata tezyiqlere son qoyulmalidir; • muxalif partiyalarin normal fealliyyet gostermeleri ucun her cur serait yaradilmalidir; • siyasi munasibetler zorla, guc strukturlarinin mudaõilesi ile tenzmlenmemelidir; • butun sahelerde, o cumleden, muxalifete munasibetde qanunun aliliyi temin olunmalidir; • dovlet protokolunda ana muxalifet bascisinin yeri mueyyenlesdirilmelidir; • ister iqtidar, isterse de muxalifet partiyalari ucun õalqdan alinan sese proporsianal dovlet maliyyelesdirilmesi temin edilmelidir; • umummilli problemlerin muzakiresinde ve hellinde iqtidar-muxalifet dialoqu ve meslehetlesmeleri enenesi yaradilmalidir; • ciddi qerarlarin qebulu zamani muõalifetin reyi nezere alinmalidir; • muxalifet eleyhine qerezli tebligat, bohtan, qarayaxma kompaniyasina son qoyulmalidir; • siyasi qutblesmeye, cemiyyetin parcalanmasina ve vetendas qarsidurmasina revac veren, muõalifetin guclenmesine esasli tesir gosteren orta tebeqenin formalasmasini engelleyen siyaset aradan qaldirilmalidir; • siyasi suurun, siyasi medeniyyetin, tolerantligin inkisafi, cemiyyetin maariflenmesi ve demokratik deyerlere yiyelenmesi muõalifet – iqtidar munasibetlerinde prioritet olmalidir. Yoxsullugun aradan qaldirilmasi Kutlevi yoxsullugun legvi bizi dusunduren en vacib problemlerden biridir. Az vaõt erzinde problemin esasen hell edilmesi ucun: • pul gelirlerinin bolusdurulmesi duzgun tenzimlenmelidir. Bu sahede yeridilen siyaset keskin qutblesme yaradib • boyuk bir hisse coõ yoxsul, az bir tebeqe ise cox zengindir. Yeni siyaset orta tebeqenin xususi cekisinin artirilmasina getirib ciõarmalidir; • dovlet budcesinden sosial sferaya ayirmalar coõaldilmali, õerclerin strukturu tekmillesdirilmelidir. Luzumsuz saheler ucun xercleri artirmaq meqsedeuygun deyil ( mueyyen dovrde huquq-muhafize ve idareetme orqanlarinin saõlanilmasina cekilen õercler azaldilmalidir, cunki bu sahede calisanlarin õeyli hissesi qeyri qanuni yollarla maliyyelesirler); • imkanli adamlarin, is adamlarinin õeyriyye meqsedli tedbirleri stimullasdirilmalidir ; • anti korrupsiya tedbirleri guclendirilmelidir; • emek haqlari, maaslar, qocaliga, elilliye gore verilen teqaudler ve muavinetler yukseldilmeli, telebelerin teqaudleri artirilmali, orduda õidmet edenlerin, Qarabag veteranlarinin ve sehid ailelerinin gelirleri coõaldilmalidir; • olkenin qaz, su, istilik ve elektrik techizat sistemi yaxsilasdirilmali, bu sahenin õidmet haqlari asagi salinmalidir; • vergi dereceleri azaldilmalidir; • ictimai maraq dogura bilecek idman tedbirlerinden faydalanmaq lazimdir; • internat mekteblerinin fealiyyeti genislendirilmelidir; • yoxsullugun aradan qaldirilmasi ucun õususi dovlet proqrami esasinda sistemli fealiyyete baslanilmalidir. Issizliyin legvi ve mesgullugun temin edilmesi Kutlevi yoxsullugu yaradan esas amil kutlevi issizlikdir. Yoõsullugun aradan qaldirilmasi, ilk novbede, kutlevi issizlik probleminin hellini teleb edir. Bunun ucun: • tehsilin seviyyesi yukseldilmeli, ixtisas oyretme kurslarinin fealiyyeti keyfiyyetce deyisdirilmelidir, pese oyredenlerin oz iõtisaslari ile mesgul olmasini stimullasdiran tedbirler heyata kecirilmelidir; • tehsil ve praktika arasinda inteqrasiya derinlesdirilmeli ve genislendirilmelidir; • yeni is yerleri acilmalidir; • fealiyyetini dayandirmis zavodlarin, fabriklerin, emal muessiselerinin isi berpa olunmali, ozellesdirme suretlendirilmelidir; • yeni nov iqtisadi fealiyyet saheleri yaradilmalidir; • muessiselerin fealiyyetini genislendirmek ucun stimullasdirici tedbirler gorulmelidir; • movcud-potensial is yerlerinden, iseduzeltme burolarinin õidmetlerinden faydalanmaq meqsedeuygundur; • innovasiya layihelerinin maliyyelesdirilmesine xususi diqqet yetirilmelidir; • regional inkisaf proqramlari hazirlanmali, bu proqramlara uygun olaraq õalq senetkarligi inkisaf etdirilmelidir; • emek yarmarkalarinin, emek bircalarinin teskili isi yaõsilasdirilmali ve genislendirilmelidir; • istehsal edilmis mehsullar uzre sergi-satis merkezlerinin isi tekmillesdirilmelidir; • respublika daxilinde elverisli iqtisadi muhit yaradilmali, iqtisadi fealiyyetle mesgul olmaq tehlukesiz ve serfeli olmalidir; • muxtelif investisiya konfranslarinin kecirilmesine diqqet artirilmalidir; • xarici kapital stimullasdirilmalidir. Azteminatli tebeqelere yonelmis unvanli sosial siyaset • sovet dovrunden qalma emanetler indekslesdirilmeli, bu emanetlere dovlet borcu statusu verilmeli, merhelelerle sahiblerine qaytarmaq ucun konkret addimlar atilmalidir; • budce teskilatlarinda calisan 1 milyona yaõin insanin orta ayliq emek haqqlari ve pensiyacilarin teqaudleri Hemkarlar Ittifaqlari Konfederasiyasinin mueyyen etdiyi minimum istehlak budcesine uygunlasdirilmalidir; • elillerin, o cumleden Qarabag elillerinin ve sehid ailelerinin teqaudleri minimum istehlak budcesinden az olmamalidir, onlarin mualicesi ve reablitasiyasi ucun õususi fond yaradilmalidir; • ali mekteb telebelerinin, magistrlerin ve aspirantlarin teqaudleri ve issizlere verilen muavinetler minimal ehtiyaclari odeyecek hedde qeder artirilmalidir; • az teminatli ailelerin sosial veziyyetinin yaõsilasdirilmasina yoneldilmis muavinetler unvanli tetbiq edilmelidir; • qacqinlarin ve mecburi kockunlerin sosial veziyyetinin yaõsilasdirilmasini nezerde tutan õususi proqramlar heyata kecirilmelidir; • mekteblilerin yay tetillerini semereli kecirmeleri ucun tedbirler sistemi heyata kecirilmelidir; • genclerin herterefli inkisafini nezerde tutan (asude vaõtin ve istirahetin semereli ve meqsedyonlu teskili uzre) proqram olmalidir; • usaq baxcalarinin, internatlarin, qocalar evlerinin ve mekteblerin sayi artirilmalidir; • sosial obyektlerin, o cumleden az teminatli olanlarin qaz, su ve istilikle techizati yaõsilasdirilmalidir. Sehiyye Sehiyye sisteminde onem verdiyimiz esas meseleler: • dovlet terefinden maliyyelesdirilen pulsuz sehiyye sahesi ehalinin butun tebeqelerinin xidmetine verilmelidir; • poliklinika ve xestexanalarda hami ucun pulsuz muayine ve mualiceye imkan yaradilmalidir. Pulsuz mualice muessiseleri zeruri derman preparatlari ve diger materiallarla techiz edilmelidir; • fasilesiz ve odenissiz fealiyyet gosteren tecili tibbi yardim õidmeti yaradilmalidir; • dermansiz kecine bilmeyen õesteler ucun (urek xesteliyi olanlar, sekerli diabetli xesteler, ankaloci xesteler, infeksion xesteliklerden eziyyet cekenler ve b.) effektli fealiyyet gosteren “pulsuz derman paylama ve guzestli qiymetlerle derman satisi” õidmeti yaradilmalidir; • anaolma ve nesilartirma problemlerinin hellini ehtiva eden õususi dovlet proqrami heyata kecirilmelidir; • ehalinin daimi tibbi xidmete ehtiyaci olan tebeqelerinin – Qarabag, Cernobil, Efqanistan ve Boyuk Veten muharibesi elilleri ve bu kateqoriyaya beraber tutulanlarin guvenli sehiyye õidmeti ile temin olunmalari ucun proqram heyata kecirilmelidir; • infeksion xesteliklerin yayilmamasi ucun planli vaksinlesdirme, zeruri sanitar – epidemoloci tedbirler gorulmelidir; • tibbi tehsilin keyfiyyeti artirilmali, kadr hazirligi muasir dunya teleblerine cavab vermeli, tekmillesdirme ve ixtisasartirma isi keyfiyyetce deyismelidir; • hekimlerin ve butun tibb iscilerinin aldiqlari cuzi maas artirilmali, olke uzre real istehlak budcesinin seviyyesine uygunlasdirilmalidir; • sehiyye sisteminde reqabeti artirmaq, ozel sahenin inkisafini temin etmek ucun pullu sehiyye sahesi inkisaf etdirilmelidir; • dunyanin ekser olkelerinde fealiyyet gosteren sigortali sehiyyenin Azerbaycanda da inkisafi ucun zeruri tedbirler plani heyata kecirilmelidir. 2. Her bir insanin tehlukesizliyi, dovletin tehlukesizliyi Azerbaycani tehdid eden esas tesluke cemiyyetin indiki veziyyetidir. Derin sosial ve siyasi qutblesmeler, qarsiliqli inamsizliq , õalqla siyasi hakimiyyet arasindaki munasibetlerin keskin õarakter almasi umummilli problemlerin hellini õeyli cetinlesdirir. Bele veziyyet Qarabag meselesinin tekce herb yolu ile deyil, sulh yolu ile hellinde de ciddi maneeler yaradir. Bu gun Azerbaycan ucun en onemli mesele azad, edaletli, demokratik seckilerin kecirilmesi, õalqin iradesi esasinda siyasi hakimiyyetin formalasdirilmasidir. Milli hemreyliye nail olmagin, vetendas cemiyyeti qurmagin basqa effektli yolu yoõdur. Dovletin tehlukesizliyi ucun baza her bir vetendasin, butovlukde cemiyyetin tehlukesizliyinin temin olunmasidir. Icerisinde sabitlik, hemreylik olan toplumu kenardan dagitmaq mumkun deyil. Daõili tehlukesizliyin temin olunmasi õaricden gelen tehlukeleri de zeifledib zerersizlesdirir, cevik ve faydali diplomatik fealiyyet ucun esasli zemin yaradir. Ekologiya Azerbaycan cox ciddi ekoloji problemlerle bas – basadir. 75 seherden cemi 35-inde su temizleyici qurgu fealiyyet gosterir. Onlarin coõu ise kohnelib. Őezer qalxma-enmelerle Azerbaycanin 825 km-lik sahil erazisi ucun problemler yaradir. Olke erazisinin cemi 11%-i meselerden ibaretdir ki, bu dunyada qebul olunmus normalardan iki defe azdir. Diger terefden ise kend rayonlarinda yanacaq techizatinin olmamasi ucbatindan meseler suretle qirilir. En ciddi ekoloji problemlerden biri de torpaqlarin suretle eroziyaya ugramasi ve onun qarsisini almaq istiqametinde tedbirlerin gorulmemesidir. Son on ilde 4,1 mil. ha. torpaq siradan ciõmis (respublika erazisinin 47,7% • i), 3, 6 mil. ha. torpaq sahesi eroziyaya ugramis, 1, 6 mil. ha. torpaq sahesi soranlasmisdir. Butun bunlar ciddi ekoloji problemlerdir ve asagidaki teõiresalinmaz tedbirlerin gorulmesini teleb edir: • Azerbaycanin zengin flora ve faunasi muhafize olunmali, meselerin, heyvanlarin ve quslarin amansiz sekilde qirilmasinin qarsisi alinmalidir; • meselerin qirilmasinin qarsisini almaq ucun Azerbaycan kendleri ve rayonlari qazla ve basqa yanacaq novleri ile techiz edilmelidir; • yasilliq olmayan ve az olan erazilerde mese zolaqlari salinmali, iri yasayis menteqelerinin yasillasdirilmasi plani islenib hazirlanmali ve heyata kecirilmelidir; • Xezerin ve sahilyani erazilerin muhafizesi uzre hovze dovletlerinin cercive konvensiyasi imzalanmali ve seneddeki muddealarin heyata kecirilmesi istiqametinde sistemli is .rilmalidir; • BMT ekspertlerinin istiraki ile Azerbaycan, Gurcustan, Ermenistan ve Rusiya Federasiyasi arasinda Araz, Kur ve Volqa caylarinin cirklenmesinin qarsisini almaq ucun dordterefli sened imzalanmalidir; • torpaqlarin soranlasmasinin ve eroziyasinin qarsisini almaq istiqametinde ciddi tedbirler gorulmeli, bu sahede qabaqcil dunya tecrubesinden ve dost dovletlerin komeyinden istifade olunmalidir; • dovletin ekoloji ekspertiza nezareti guclendirilmelidir. Her bir insanin tehlukesizliyi, dovletin tehlukesizliyidir Azerbaycani tehdid eden esas tesluke cemiyyetin indiki veziyyetidir. Derin sosial ve siyasi qutblesmeler, qarsiliqli inamsizliq , xalqla siyasi hakimiyyet arasindaki munasibetlerin keskin xarakter almasi umummilli problemlerin hellini xeyli cetinlesdirir. Bele veziyyet Qarabag meselesinin tekce herb yolu ile deyil, sulh yolu ile hellinde de ciddi maneeler yaradir. Bu gun Azerbaycan ucun en onemli mesele azad, edaletli, demokratik seckilerin kecirilmesi, xalqin iradesi esasinda siyasi hakimiyyetin formalasdirilmasidir. Milli hemreyliye nail olmagin, vetendas cemiyyeti qurmagin basqa effektli yolu yoxdur. Dovletin tehlukesizliyi ucun baza her bir vetendasin, butovlukde cemiyyetin tehlukesizliyinin temin olunmasidir. Icerisinde sabitlik, hemreylik olan toplumu kenardan dagitmaq mumkun deyil. Daxili tehlukesizliyin temin olunmasi xaricden gelen tehlukeleri de zeifledib zerersizlesdirir, cevik ve faydali diplomatik fealiyyet ucun esasli zemin yaradir. Dagliq Qarabag problemi Ermenistanin herbi tecavuzu neticesinde Ermenistan ve Azerbaycan arasinda Dagliq Qarabag etrafinda yaranan munaqiseden on bes il kecir. 1988-ci ilde yaranan bu munaqise, 1994 –cu il mayin 12-de “ateskes” barede razilasmaya qeder aktiv herbi emeliyyatlarla musahide olunmus, “ateskes”den sonra baslanan nisbi sakitlik dovrunde ise mohkem stabilliyi temin eden sulh muqavilesi imzalamaq mumkun olmamisdi. Munaqisenin helli ucun 1992-ci ilde ATET-in Minsk qrupu yaradilmis, hemsedrler institutu tesis edilmisdi. Hemsedrler indiye qeder munaqisenin dinc yolla nizamlanmasini nezerde tutan 3 layihe hazirlayib. “Paket helli” (1997, 18 iyul), “merheleli hell” (1997, 2 dekabr), “umumi dovlet” (1998, 7 noyabr) serti adi altinda taninan bu senedlerin hec biri sulh sazisi ucun esas sened kimi qebul edilmemisdir. Ermenistan ve Azerbaycan arasinda Dagliq Qarabag etrafinda yaranan munaqisenin helli ucun: • BMT nizamnamesinin muddealarina, ATET-in esas prinsiplerine ve qerarlarina, beynelxalq huququn hami terefinden taninan normalarina (erazi butovluyunun toxunulmazligi, suverenlik) istinad olunmalidir; • BMT Tehlukesizlik Surasinin 822, 853, 874, 884 sayli qetnameleri yerine yetirilmelidir; • Avropa Surasi Parlament Assambleyasinin Zaqafqaziyada munaqiselere dair 1119 (1997-ci il) sayli qetnamesi, Avropa Birliyinin Dagliq Qarabaga dair beyanatlari ( 3 sentyabr, 1993-cu il, 9 noyabr, 1993-cu il ) subut edir ki, bu teskilatlarin da munaqisenin dinc yolla hell edilmesine tesir imkanlari az deyil. Cenub Qafqaz dovletlerinin Avropa Surasina uzv olmasindan sonra ise bele tesir imkanlari daha da artmisdir. Munaqisenin dinc yolla helli ucun Avropa Surasi ve Avropa Birliyinin BMT ve ATET-le sinxron fealiyyetinin temin edilmesi istiqametinde ardicil is .rilmalidir; • Dagliq Qarabag munaqisesinin dinc yolla helli ucun nisbeten optimal sened sayilan ATET Minsk qrupunun teqdim etdiyi “merheleli he

Turkish Sultanas Rulez !!! :-)

Da, ot dushi tebye otvetil ya, no 'ramki' foruma ne pozvolyayut. Ti pochemu to i russkiy vspominayesh kogda tebye vigodno, vot ya tebye i po russki otvechu YA NE POET NO YA SKAJU SLOVAMI ______________ SHIROKIMI SHAGAMI (russdar demishken) P.S. ya dumayu ne trudno budet zapolnit probel.

Elxan, Aeroportdaki posadklara icaze vermey devlet siyasetidir. Ihracatın 22 milyon cizmasi o da devlet meselesidir. Men alvercilerden soybet .rmiram, hemde bu 22 milyonda chelnochnilar yoxdi, onlarinda illiy 2 milyon dolar seviyesinde oldugunu taxmin eliyirler. Ayrica siyaset beradeki fikrimi de yazdim yuxarda.

To Che Komey lazimdi brat?

Ne vidish brat, ya pyanniy.

Flash Flash Flash Tvoy dokument perxvatili i otredaktirovali na sayte foruma bakililar pod 'politikoy' v poste SOVERSHENNO SECRETNO

Elxan mellim men Ahxmedin 'hereketlerinin' terefderi deyilem. Siyaset cirkli ishdir birde iki uzlulu ishdi. Istanbuldaki Ataturk aeroprtunda Vtornik gunleri deste deste Ermeni dushur samolyetdan. Turkiyenin Emenistana ihracati (cherez Gruziyu konechno) illiy 22 milyon dollara chatib. Nu i chto? A ya avto otvetchik © T.A.T.U.

My girl, My girl, Don't lie to me, Tell me where did you sleep last night © Nirvana - Bunu sen yaxshi bilersen yedinnomishlennik yoldashim

Beli. Cunku Turkiye ishin bashinda olan biteni bilirdi. Ashigar olunacag sheyleri, Aliyev ailese mensublari ile ort bas elediler. Beleliyle ortag ganunsuzluga imzalarini goydular. Ermenistan'daki secgilerde ganunsuzdur. Tochney virazitsya neticeleri ganunsuzdur. Bizde oldugu kimi.

Gardash, senin subyektivliyin bir yere geder oz dogrulugunu gosterir, tarixi faktlari inkar eliyen yoxdu. Ama boyrumuzdeki gomshular ile yaxshi gecinmey lazimdi. Neceki mexledeki gomshunarna elimizden geldiyi geder yaxshi geciniriysek. Bax bugun Almanya ile Frantsiya bratka olublar. Britaniyayi poslat eliyibler. O Frantsiyaki, 1943'de popasini cirirdiki USA cenubi frontu acsin. Ve o Frantsiyaki Almanyanayi parcalamak icin elinden geleni eledi. Bu heleki yaxin tarixdir. Gedmi vaxtlarda ise vechni pishiy-sican (koshki-mishki) oyniyirdilar. Soybet sosikadan getmirki gerdesh, adam adama vnimatelniy olmalidi.

Turkiye siyasedi eyni vaxtda Ilham Aliyevi Ba$ Nazirliyi munasibetiyle tebrig eledi. Sabaxlari (15 Oktyabr) Ilham nechayanno prezident olsa, ki mene gore Ba$ Nazirin secgilere gatilmasi gayri ganunidi, Axmed Necdet Sezer 16 oktyabirda zeng eliyib lichni tebrik eliyecek.

Gedesh bidenesen !!! Opyat v yablochko, kak vsegda.

A ti dumayesh shto yego okrujeniye douni, ne mogut 'rasskrutit' plani Ilxama? A delo Beyler'a - eto ne yego zasluga. P.S. ti ochen naivno smotrish na veshi.

Женщины: 1. Добраться до ближайшего сервиса. 2. Выпить чашечку кофе. 3. Через 15 минут сесть в машину и поехать дальше. РАСХОД ДЕHЕГ: $20.00 - замена масла. $1.00 - чашечка кофе. ИТОГО: $21.00 Мужчины: 1. Зайти в магазин, купить канистру масла, масляный фильтр, лейку, очиститель для рук, ароматизатор для салона и ящик баночного пива. 2. Добраться домой и обнаружить, что масло ещё нужно слить, перед тем как заливать. 3. Расстроиться, открыть пиво. 4. Открыть второе пиво и искать дырку для выливания масла. 5. Hайти дырку для выливания масла. 6. Допить пиво и искать дырку для заливания масла. 7. Открыть третье пиво и выпить его. 8. Hайти дырку для заливания масла и открыть по этому поводу четвёртое пиво. 9. Искать только что купленную лейку. 10. Допить пятое пиво и найти лейку под детским велосипедом в гараже. 11. Удивиться. 12. Подумать. 13. Выпить шестое пиво. 14. Искать ключ 10х12. 15. Допить седьмое пиво. 16. Hайти ключ под лейкой. 17. Удивиться. 18. Пиво. 19. Развинтить дырку для выливания масла над старой кастрюлей. 20. Удивиться, почему масло не течёт. 21. Полезть посмотреть с новой банкой пива. 22. Принять литра полтора горячего масла на шею. 23. Возмутиться. 24. Успокоить нервы парой баночек пива. 25. Занюхать ароматизатором для салона. 26. Вытереть шею очистителем для рук. 27. Пришёл сосед - тоже уже хороший - с ним нужно допить пиво. 28. Проснуться утром и сбегать за пивом. 29. Пару баночек, чтобы проснуться. 30. Вытащить из-под автомобиля кастрюлю со старым маслом, половину вылив себе на штаны. 31. Установить новый масляный фильтр. 32. Искать ключ 10х12. 33. Пиво. 34. Hайти ключ 10х12 под пустыми пивными банками. 35. Пиво по этому поводу. 36. Пиво без этого повода. 37. Пиво просто так. 38. Пиво не просто так. 39. Закусить ароматизатором для салона. 40. Залить новое масло. 41. Два пива. 42. Обнаружить под автомобилем большую лужу масла. 43. Вспомнить про дырку для выливания масла. 44. Выругаться. 45. Допить пиво. 46. Завинтить дырку для выливания масла. 47. Сходить в магазин за новой порцией масла, пива и с горя захватить бутылочку водки. 48 - 99. Комплекс мероприятий, необходимых для поиска нужных инструментов и оборудования, раскручивания и закручивания дырок, распития пива, пива с водкой, водки без пива - как с соседом так и без, вылива, разлива и залива масла, поездки на автомобиле за новой порцией водки, задержания полицией, проведения ночи в полицейском участке, внесения залога, празднования счастливого освобождения и т. д. и т. п. РАСХОД ДЕHЕГ: $75.00 - первоначальная закупка масла, пива и аксессуаров. $25.00 - повторная закупка пива. $75.00 - повторная закупка пива, масла и водки. $25.00 - срочная необходимая повторная закупка водки. $200.00 - буксировка автомобиля. $1,000.00 - залог. $250.00 - праздничный ужин по поводу освобождения и окончательного завершения замены масла. ИТОГО: $1,650.00