Rəylər
Bu yaxınlarda 3 nəfərlə söhbət etdim. Kitabla bağlı fikirlərini paylaşdılar. Bilsəz, nə qədər xoş idi.. mən heç vaxt belə hisslər yaşamamışdım. Ümumiyyətlə, qapalı adamam və bölüşməyi heç sevməm. Amma mənə yaşatdılar bu xoş dəqiqələri. Və həmən o 3 xanıma ürəkdən təşəkkürlər buna görə. Ümumi söylənilənlər bu oldu:
“Sağ ol. Ürəyimdən xəbər vermisən. Elə bil, illərlə içimdə yığılıb qalan sözləri dilə gətirmisən. Yükümü yüngülləşdirdin sanki. Vulkan püskürüşüydü, kitab deyildi.”
Psevdonimimə də ilişdilər. “Sən gərək ..... yox, Vulkan götürəydin” ).
“2 günə oxuyub qurtardım, yalnız gecələr oxuyurdum, yatağımda.., ki, heç kim mane olmasın. , sənlə təkbətək qalım. Son 3 hekayəni istəmirdim oxuyum (растягивала, типа, удовольствие). Axır, onları da bitirdim və bitirən kimi bir cümlə qopdu dilimdən:
- Neyləmisən, ay qız?!...
Nə deyim?... 32 hərflə dünyaya meydan oxumusan.. (mənimçün bu sözlər bir xalvar qızıldı).
Bir dəfəynən olmur., bir də oxuyacam. Stolüstü kitabım olacaq, görərsən. Həyatımı yazmısan mənim, doymuram ondan... “bir gözü ağlayanlar, bir gözü gülənlər, mən də sizlərdənəm”... dönə-dönə qayıdacam ona.”
Orda mənim də həyatım var. Ona görə Rübənd məni tanıyanlara doğmadır. Məni görürlər orda, hər səhifəsində görürlər. Biri bir dəfə soruşmadı “Niyə məhz Rübənd?”., məğzini anlayan adını da anladı, birində bu sual doğmadı. amma “yazdıqlarından doyammıram” eşıdəndə qəribə gəlir mənə, çün mən boşalmadım o kitabda.., heç boşalmadım.. Açıq heç nə vermədim orda. Hər şey qıfılbənddə, zəncirlənib sətir altına. Bilən görür. Görən götürür. Götürən anlayır. Amma ağlayan olmayıb hələ. Özüm də ağlamamışam və ağlamıram heç vaxt. Məni tanımayana Rübənd o təsiri bağışlamayacaq, qanatmayacaq onu. Belə bir təklif də oldu : “Ardını yaz, fasiləsiz, balaca kitabçalar şəklində az nüsxəylə çap elə, yay öz aramızda, özümüz oxuyaq, heç yerə vermə, qoy yadlar oxumasın.” Yəni demək istəyirlər, nəslin yazarı olum )). Mənim çox eqoist nəslim var..
Книга не рассчитана на широкую публику. У нее свой читатель, своя узкая аудитория. У меня нет и не было коммерческого интереса в издании книги. Мне не хочется, чтоб она пылилась в углу полки. хочется, чтоб читали. , читали и понимали, как те трое..
Мопассан стили тапанлар да олду орда., озюм, дюздю, беле бир шей тапмадым..
“Birinci dəfə oxuyanda bir cür anlaşılır, sonrakı dəfələrdə başqa mətləblər çıxır ortaya” - dedilər mənə. “Qat-qatdır Rübənd”.
Bəlkə də gülməli və yersiz bənzətmədir. Amma mən həmişə elə kitablara üstünlük vermişəm ki, bahalı fransız ətri kimi 3-4 duyğu notlarından ibarət olsun. Əvvəl birinci lay, sonra altdakılar açılsın. Mental dəyərlər və semantic apanaj porslarla ötürülsün, mesajlarla, biroturuma yox.
- Mənim balaca sinkretik mücrümdü - dedim onlara. – Bilmirəm, sizlər tərəfindən də belə qəbul olunurmu? Nail olmuşammı buna?
- olunur. olmusan - dedilər .
Evdə bir “morion”um var. heç kəsə oxumamışam onu, amma varlığından xəbər tutan olub. Indi onu istəyirlər. amma o, mənim canımdır, göstərmərəm heç kəsə. ona görə yox ki, başa düşməyəcəklər, yox.. əksinə, ona görə ki, başa düşəcəklər və bu da məni sarsıdır..
- İkinci kitabını gözləyirəm., özü də tezliklə.
- Aha, gözlə. Yazıram. Başlamışam artıq (istehzamı başa düşür. nə vaxtım, nə həvəsim var)
- Bilmirəm, əlinlə yazacaqsan, ayağınla yazacaqsan.. öz işindi. Amma yaz., özü də tez yaz, gözləyirəm.
- В процессе..
“Maraqlı məqamlara toxunmusan. Hər bir şeyi əhatə etmisən o balaca kitabda. Dərinlik duydum orda, təkrarolunmazlıq. Kitabın öz üslubu var, başqalarına bənzəmir. Təsvirləri bəyəndim. ,əsasən axşam-səhəri”.
Mənim də xoşladıqlarımdandı bu. “Axşam düşürdü”., kontrastına görə. Çoxlu yeni sözlərlə qarşılaşdıqlarını dedilər. Mənim bir məqsədim də köhnə, unudulmuş sözləri həyata qaytarmaq, digəri isə - neoloqizmlərin paradı idi. Gizlətmirəm, mən bər-bəzək dəlisiyəm.
- Zərxaranın altında məna sönübmü? – soruşdum.
- Yox. – dedilər – hər şey yerində idi.
“Təsvir olunan yerə çəkib apara bilirsən adamı” dedilər. “Özümü hadisələrin içində hiss edirdim”.
Onlardan bir neçə gün qabaq bir qadın mənə zəng vurub, soruşmuşdu:
- Bildiyimə görə sən şəhərdə doğulmusan. Asfaltın üstündə böyüyən adam kənd həyatını, alaçıqları elə təsvir etmisən ki, (“Sönmüş ocaqları” deyirdi), elə bil ömrün boyu kənddə yaşamısan. O ocağın iyinə qədər, yaş torpağın qoxusuna qədər dəydi burnuma..
Bu, mənim 200 nüsxəmin birdən satışı demək idi mənimçün..
Bilsəz, nə qədər fikir müxtəlifliyi var.
“Amma əntiqə döşəmisən kişilərə. Ləzzət elədi”-dən tutmuş..
“Dissident! Sən..sən özün., а-ля натюрель” -ə qədər.
Belə də bilirdim. Rübənd türlü rezonans doğurdu, hərədə bir fikir oyatdı, hərə bir cür qəbul etdi onu.
Onu oxuyan sırf rusdillilərin ən çox anladığı “Evdə kişi” olub. чудно.. бапбаладжа йазыды, in folio.. ))
“axırına çatanda” dedilər “gülməkdən bayıldıq” (axırı da 5 cümlədən sonra çatır). Amma həmən o 3 qadından biri mənə elə həmən bu yazı haqda başqa sözlər dedi:
- Bilirsən, mən sənin o yarım səhifəlik, ilk baxışdan yüngül yazındakı gizli mənanı da tutdum.
- Elə?
- Elə…
O gizli mənanı bir mən bildim, bir o… və insanların oxuyub uğunduğu sətirüstü ilə hec bir irtibatı yox əslində o mənanın.
………bax belə oxucu istərdim..
sonra..
Bir neçə nəfər “ağır kitabdır., çətin oxunur” dedilər. Kitabı oxuyub, mənlə bölüşənlərdən ikisinə zəng vurdum, bu barədə fikirlərini öyrənmək üçün. Dedilər:
- Heç çətin filan deyildi. Bəlkə anlaşılmaz sözlərin bolluğundan çətin gəlib onlara? Ağır bir şey də görmədik orda.
Deməli, başa düşən kitabın “ağırlığını” duymayıb. Başa düşməyənə ağır gəlib.
Hətta bir irad da tutdular mənə.
- Sən gərək o məzə xatirinə yazdıqlarını ( yüngül yazıları., ими разбавить хотела) komedik hekayələri daxil etməyəydin ora. Ümumi səviyyəni sala bilər onlar. Hamısı gərək ciddi yazılar olaydı..
Mənsə heç nəyə təəssüflənmirəm. Rübənd necə varsa, beləcə qəbul edirəm onu. Çünki o mənim özüm kimidir. Özümü damızdırmışam ora. Bir az qüssəli/kədərli, bir az sevinər, bir az dalğın/fikirli, bir az arsız., bir az güclü, bir az zəif.., bir az da bezikmiş… eklektik birisi. Mozaik yansıtmalı nəşəm mənim.
Mənim Rübəndim.
ps. Kitabın ilkin adı “Nəşəm” idi., sonda dəyişdirilmiş.