Hanbali

Islamda terror yoxdur m?s?lmanlar soyq?r?m t?r?dmirl?r. ?slam yaln?z ?z?n?(ail?sini,namusunu) V?t?nini Dinini qorumaq ???n silaha ?l atma?a icaz? verir.

С чего вы взяли что Аллах мучает детей!Это родители мучают своих детей давая им неправильное воспитание и тем самым подарив обшеству разных ....А некоторые вообше боготвроят своих детей и поклоняються им забывая про Аллаха..Забывая о благодарности тому кто дарит им все эти веши:деньги ,здоровье,дети,счастье и при этом если Аллах которому все мы принадлежим забирает у этих людей что-то то они моментально восстают против Создателя своего забывая о смирении перед Аллахом и заражаясь гордыней своей!

M?s?lman oldu?umu bilm?k ???n test laz?m deyil m?n islam? d?rk ed?r?k ?yr?n?r?k h?r g?n bir az da ?ox sevir?m v? d???n?r?m ki. bu haqq yoludur.Bel? testl?r ?z?nd?n v? ?qid?sind?n ?min olmayan insanlar ???nd?r.M?ns? 100% m?s?lmanam.Allah siz? hiday?t versin.

Teys?l? ibn M?yyas r?vay?t edir ki, “M?nN?cdatlarla (N?cdat – h?ruril?rd?n olan N?cd? ibn Amir ?l-Xaricininhavadarlar?d?r) h?mr?y idim. Bir g?n b?y?k g?nahlardan hesab etdiyim bir g?nah?i?l?tdim, sonra da bunu ibn ?m?r? (r.a) dedim. ?bn ?m?r: (r.a): “N?dir onlar?”-dey? soru?du. M?n dedim: “Filan, filan (i?l?ri g?rm???m)”. O dedi: “Bunlar ki,b?y?k g?nahlardan deyil. B?y?k g?nahlar doqquzdur; 1/Allaha ??rik qo?maq, 2/Adam ?ld?rm?k 3/Ism?tli qad?na b?htanatmaq 4/cihaddan qa?maq 5/s?l?m yem?k,6/yetimin mal?n? yem?k 7/ m?scidd?g?nah i?l?tm?k 8/(dini) m?sx?r?y? qoymaq 9 /valideynl?rin ?z?n? a? olub onlar?a?latmaq”.

Хорошая Жена не доведет Мужа до того чтобы он ее побил!если муж бьет просто так без причины(очень часто женщины скрывая свою вину так говорят) то ему лечиться надо,а по исламу так:сначала он должен ее убеждать и обьяснять ей ее ощибку,если она НЕ понимает он как наказание перестает с ней обшаться и даже не разделяет с ней ложе,если она опять не вразумиться(!!!) ТО (извините дамы!) то он может ее бить но не по лицу и не нанося телесных повреждений (то бишь не до полусмерти или до того как занемеет рука!) Но как правило ни одна уважающая себя женщина на доведет мужа до того чтоб он бил ее.А мусульманка Это самая уважаемая женщина на земле!

А зачем вы задаете вопросы если вам известен ответ и вы с этим ответом уже не согласны...................проясните....пожалуйста!

Если некоторые из себя новые правила не выдумывали бы и свято чли Коран, Пророка (с.а.с)и его сподвижников то сейчас не было бы такой неразберихи.Каждый третий из себя ученого строит и считает себя знатоком ислама.Разных идеологических направлений полно везде!

Imam M?slim kimdir? Tam ad? ?bu ?l-H?seynM?slim ibn H?cc?c ?n-Neys?buridir. Hicr?tin 206-c? ilind? Neys?bur ??h?rind?anadan olmu? v? 261-ci ilind? v?fat etmi?dir. H?dis ?yr?nm?k ???n Hicaza,Misir?, ?ama v? Iraqa s?f?r etmi?dir. H?dis elminin hafizl?rind?n v?imamlar?ndan say?l?r. Imam M?slimin zaman?nda v? ondan sonra ya?ayan aliml?ronun elmd? q?vv?tli v? h?rt?r?fli olmas?n? t?sdiq etmi?l?r.

Deya bilarsiniz Allah T?ala hansi ay?d? ?i? adland?r?b? m?n bil?n Quaranad bir iki ay? istisna Qalan b?t?n ay?l?r? ?i? s?z? par?alanma d?stl?r? ayr?lma t?nbeh olunur. ?ksin? m?s?lman olma?a vahid dinin ?traf?nda birl??m?y? ?a??r?r. {???? ???? ?????????? ????? ??? ???????? ?????????? ???????? ???? ?????????? ???? ??? ?????? ???????????? ???? ???????????? ??????? ????????? ????????? ?????? ?????? ?????? ?????? ????????? ???????? ??????????? ??????????? }???????65 De: “Allah ba??n?z?n ?st?nd?n v? ayaqlar?n?z?n alt?ndan (g?yd?n v? yerd?n) siz? ?zab g?nd?rm?y?, sizi d?st?l?r hal?nda qar??d?rma?a v? biriniz? dig?rinizin zorunu dadd?rma?a qadirdir!” G?r ay?l?rimizi onlara n? c?r izah edirik ki, b?lk?, ba?a d??s?nl?r! {????? ????????? ?????????? ????????? ?????????? ??????? ??????? ???????? ??? ?????? ???????? ?????????? ????? ?????? ????? ???????????? ????? ???????? ??????????? }???????159 (Ya R?sulum!) ??bh?siz ki, s?nin firq?-firq? olub dinini par?alayanlarla he? bir ?laq?n yoxdur. Onlar?n i?i Allaha qalm??d?r. (Allah) sonra (qiyam?td?) onlara n? etdikl?rini bildir?c?kdir! {????? ???????????? ??? ????? ??????? ????????? ??????? ????? ??????????? ???????? }????69 Sonra h?r bir firq?d?n R?hmana ?n ?ox asi olan? dart?b ??xardaca??q (araya g?tir?c?yik). {???? ????????? ????????? ????????? ????????? ??????? ????? ?????? ????? ?????????? ????????? }?????32 O k?sl?rd?n ki, ?z dinini par?alay?b firq?-firq? oldular . H?r bir firq? ?z dinin? (?z dininin haqq oldu?una) sevin?r. {?????? ???????? ??????? ??????? ????? ????? ??????? ???????? ???????? ??????? ???????? ???? ?????????????? }????33 Allaha t?r?f ?a??ran, yax?? i? g?r?n v?: “M?n m?s?lmanlardanam!” – dey?n k?sd?n daha g?z?l dan??an kim ola bil?r?! {??????????? ??? ??????? ????? ????????? ???? ???????????? ????? ?????? ?????????? ??? ???????? ???? ?????? ???????? ????????? ???????????? ???? ?????????? ????????????? ??? ?????? ????? ????? ????????? ?????????? ???????? ?????????? ??????????? ???????? ????? ???????? ??????????? ?????????? ??????? ?????????? ????????????? ????????? ???? ??????????? ???????? ?????????? ???????? ?????????? }????78 (Ey m?minl?r!) Allah yolunda layiqinc? cihad edin. O (?z dini ???n) sizi se?di v? dind? sizin ???n he? bir ??tinlik yeri qoymad? – atan?z ?brahimin dini (dinind? oldu?u) kimi. (Ey Muh?mm?d ?mm?ti!) Allah bundan (Quran nazil olmam??dan) ?vv?l d?, bunda (Quranda) da siz? m?s?lman ad?n? verdi ki, (qiyam?t g?n?) Pey??mb?r (dinin t?bli?i, sizin ona iman g?tirm?yiniz, ita?t etm?yiniz bar?d?) siz?, siz d? (?vv?lki pey??mb?rl?rin Allah?n h?kml?rini ?z ?mm?tl?rin? ?atd?rd?qlar? halda) insanlara ?ahid olas?n?z. El? is? (vaxtl?-vaxt?nda) namaz q?l?n, z?kat verin v? Allaha s???n?n. (Allah) sizin ixtiyar sahibinizdir. O n? yax?? ixtiyar sahibi, nec? d? g?z?l imdada yet?ndir!

Quran v? Pey??mb?rin S?hih s?nn?si ?z?rind? v? S?hab?l?rin dini ba?a d??d?kl?ri kimi islam? anlasaq onda ?sl birlik olar el? deyilmi?

62. Darda qalan kims? yalvard??? zaman ona cavab ver?n, ??ri sovu?duran v? sizi yer ?z?n?n varisl?ri ed?n kimdir? He? Allahla yana?? ba?qa bir m?budmu var? Siz nec? d? az d???n?rs?n?z?"?n-N?ml Allah oz? k?m?yinizolsun!

M?g?r bu c?r birl??m? ixvanul m?slimin adl? t??kilatin etiqad? deyilmi? "?z aram?zda birl???k v? bir birimizin x?talar?n? ba???layaq (y?ni g?z yumaq). Nec? ola bil?r ki Allaha iman etmi? tovhidi t?tbiq ed?n bir k?s ?irk v? bid?tl?r ed?n S?hab?l?ri s?y?n bir t?riq?tl?rl? bir araya g?l? bil?r. B?li M?s?lmanlar bir olmal?d?r raz?yam amma m?nc? bu Quran v? Pey??mb?rin s?nn?si ?z?rin? olmal?d?r el? deyilmi?

İmam Buxari İslamınhafizlərindən biridir. O, adı tanınmış alimlər sırasında sadalanır. Buxari hələkiçik yaşlarından elmə böyük maraq göstərmişdir. Onun dərin zəkası var idi. Ohəddi-büluğa çatmadan öncə Quranı əzbərləmişdir. Bundan sonra Buxaralımüəllimlərindən hədis öyrənməyə başlamışdır. On altı yaşında İbni Mübarəkinkitablarını oxumuşdur. Hədis toplamaq üçün bütün ölkələrdə, Xorasanda, İraqda, Hicazda,Şamda, Misirdə və sairədə yaşayan hədis alimlərinin yanına getmişdir. Çoxsaylıalimlərdən dərs almışdır. Insanlar onun yanına dünyanın bütün bölgələrindənaxışıb gəlirdilər.

Imam Buxari kimdir? Onun adı Əbu AbdullaMəhəmməd ibn İsmayıl ibn İbrahim ibn əl-Muğira əl-Buxari əl-Cufidir. O,hicrətin 194-cü ilində Bəhratəng adlı Buxaraya yaxın bir kənddə anadanolmuşdur. Hicrətin 256-cı ilində isə, elə orada da vəfat etmişdir.

Sağ ol şükürlər olsun Allah təala mənim qəlbimi və gözümü açıb,sən puluna israf etmə özünə xərclə lazımın olar!

Söhbət yerin nə formada olum olması deyil. Şeyx burada kafirlərdən gələn xəbərin təsdiqlənib təsdiqlənməməsi. Sadəcə demək istəyirəm ki Əgər Alim bir hər məsələdə rəy verirsə ona ehtiramla yanaşmaq lazimdı xətası bəyan edildik də belə. Sənin məsləyə hörmətsiz yanaşdığın kimi yox.

Yuxarıda dediklərim hər ikinizə aiddi. Özününüzün dediyi kimi Peyğəmbərimiz(səllallahu aleyhi və səlləm) (sənin dediyin kimi "əsasən" yox) elə 5 vaxt qılıb bu günəş kimi aydındı ona görə sizin inadınıza heç gərəyim yoxdu vəssalam.

Hə doğrudu sənə hədis dərsi hələ tezdi sən birinci namazı öyrən sonra...

Sən heç özün gətirdiyin hədisləri oxumusan? Görürür ki yox! Səfər namazlarina aid olan hədisləri gətirirsən hələ nəfsin uçun dəlil də görürsən? Bəli Namaz cəm olur səfərdə bunu məndə deyirəm. Bəli Peyğəmbərin (ona,ailəsinə və səhabələrinə Allahın salavatı və salamı olsun) səbəbsiz namazı cəm etməsi haqda hədisi varid olub. Bunu yalniz bir dəfə edib Qalan vaxtlarda neçə vaxt qildığı mutavatir rəvayətlərdəəksini tapıb bəllidi. Bunu özünə dəlil görüsənsə onda səndə bir dəfə belə et! Yox bütün vaxtlarda belə etməyin bu Peyğəmbərin (ona,ailəsinə və səhabələrinə Allahın salavatı və salamı olsun) əməlinə müxalifdir. Hə o ki qaldı təfsirini iddia etdiyin ayəyə, ayənin təfsiri mənə bəllidi. Mötəbər təfsirlərin heç biri sənin dediyin kimi deyil ona görə kəlam elmindənsə sünnəni öyrən sənə fayda bundadir!

Sən deyəsən utanmirsanssa nə istəyirsən et misalına əməl edənlərdənsən yaxşı özündən fitvalarda verirsən. Sənin dediyini özündən başqa kiminsə dediyini heç zənn etmirəm. Nmazin beş vaxt olduğu uşağada bəllidir ayələr buna aşıq aydın dəlildir və Hədislərdə bunu gözəl bir şəkildə açiqlayir nəisə yazib məşhur olmaq istəyirsənsə bu başqa məsələ! 1- Abullahibn Amr ibn Əl-Ass (Allah onların hər ikisindən razı olsun) Peyğəmbərin (ona,ailəsinə və səhabələrinə Allahın salavatı və salamı olsun) belə dediyini rəvayətedir: “Zöhr namazının vaxtı günəş zeniti keçdikdən, insanın kölgəsi özü boydaolana yəni Əsr namazı girənədəkdir. Əsrnamazının vaxtı günəş qızarana kimidir. Məğrib namazının vaxtı şəfəq itənəkimidir. İşa namazının vaxtı gecənin tən yarısına kimidir. Sabah namazınınvaxtı isə dan yeri ağardıqdan günəşin doğmasına az qalana kimidir. Günəş doğduğuanda namaz qılma, çünki O şeytanın buynuzları arasından doğar.” (Müslim /612). 2- ƏbuMusa Əl-Əşari (Allah ondan razı olsun) belə rəvayət edir: “Peyğəmbərin (ona,ailəsinə və səhabələrinə Allahın salavatı və salamı olsun) yanına bir kişigəlibnamazın vaxtları haqda soruşduqda, O ona heç bir şey demədi. Sonra Bilala azanverməyi əmr edərək Sabah namazını dan yeri ağardıqda, insanların bir-birlərinitam şəkildə görüb tanımadıqları vaxtda qıldırdı. Sonra ona yenə əmr etdi vəZöhr namazını günəş zeniti keçdikdən sonra, insanların ən yaxşı biləni gün yarıoldu dediyi vaxtda qıldırdı. Sonra ona yenə əmr etdi və Əsr namazını günəşhündürdə olduğda ikən qıldırdı. Sonra ona yenə əmr etdi və Məğrib namazını günbatdıqdan sonra qıldırdı. Sonra ona yenə əmr etdi və İşa namazını şəfəq itdikdənsonra qıldırdı. Sonra ikinci gün sabah namazını o qədər gecikdirdiki, namazı insanın günəş çıxdı və ya çıxmağına azqaldı dediyi vaxtda qurtardı. Sonra Zöhr namazını dünən Əsr namazını qıldığıvaxta yaxın bir vaxta kimi gecikdirərək qıldırdı. Sonra Əsr namazını o qədərgecikdirdiki, namazı insanın günəşgızardı dediyi vaxtda qurtardı. Sonra Məğrib namazını şəfəqin sökülməsinə azqalmış vaxta qədər gecikdirərək qıldırdı. Sonra İşa namazını gecənin ilk üçdə birinə qədər gecikdirib qıldırdı.Sabah sual verən kişini çağıtdırıb ona belə buyurdu: “Vaxt bunlarınarasındakıdır” (Müslim /614). Əgər hədis qəbul edənsən və ya təkəbbürlüyün imkan versə bu hədislərə əməl edərsən bəlkə..

Ən fəzilətli əməl – vaxtında qılınan namazdır. Abdullahibn Məsud (Allah ondan razı olsun) belə rəvayət edir: Peyğəmbərdən (ona, ailəsinə və səhabələrinə Allahınsalavatı və salamı olsun) hansı əməlin daha əfzəl olduğunu soruşdum? O:“Vaxtında qılınan namaz” deyə cavab verdi. Mən yenə: “Sonra hansı” deyəsoruşdum. O: “Valideyinlərlə yaxşı davranmaq” deyə cavab verdi. Mən yenə: “Sonrahansı?” deyə soruşdum. O: “Allah yolunda Cihad etmək” deyə cavab verdi. Onuyormaq istəmədiyimdən ondan daha cox şey soruşmadım.”(Buxari / 527, Müslim/85). və bilə bilə namazın vaxtını gecikdirmək olmaz namaza yatıb qalmış və ya onu qılmağı unutmuş kəs onu xatırladıqda qılmalıdır. ƏbuQatədə (Allah ondan razı olsun) belə rəvayət edir: Peyğəmbər (ona, ailəsinə vəsəhabələrinə Allahın salavatı və salamı olsun) bizə xitab edərək belə buyurdu: “Sizaxşam çağı və gecə gedəcəksiniz, sabah isə Allah qoysa suya çatacaqsınız.” Və hərkəs bir-birinə heçnə demədən getməyə başladılar. Əbu Qatədə belə buyurdu: “Peyğəmbər(ona, ailəsinə və səhabələrinə Allahın salavatı və salamı olsun) məndə yanındaolmaqla yola davam etdikdə gecənin yarısı oldu. Peyğəmbər (ona, ailəsinə və səhabələrinəAllahın salavatı və salamı olsun) mürgüləyib dəvəsinin üzərində yana tərəf əyildi.Onu oyatmadan dəvənin üzərində düz oturana kimi qaldırdım. Sonra yoluna davametdi. Gecənin çox hissəsi getdiyində yenə dəvəsinin üzərində yana əyildi. Onuoyatmadan dəvənin üzərində düz oturana kimi qaldırdım. Sonra yoluna davam etdi.Səhər vaxtının sonuna yaxın, əvvəlki iki dəfə əyildiyindən daha çox əyildi. Az qaldı ki, düşsün, yanına gəlib onuqaldırdıqda başını qaldıraraq belə soruşdu: “Kimdir?” Mən: “Əbu Qatədə” deyə cavab verdim. O: “Mənimləbərabər nə zamandan gedirsən” deyə məndən soruşdu? Mən: “Gecədən bəri” deyə cavabverdiyimdə belə buyurdu: “Peyğəmbərini qoruduğun üçün Allahda səni qorusun”.Sonra belə soruşdu: “İnsanların gözündən itmişik?” Sonra isə belə dedi: “Kimisəgörürsənmi?” Mən: “Bu bir atlı, O başqa bir atlı” deyə-deyə yıqışdıqda yeddiatlı olduq. Peyğəmbər (ona, ailəsinə və səhabələrinə Allahın salavatı və salamıolsun) yoldan çıxaraq başını qoyub “Bizə namazı qoruyun” deyərək yatdı. Ənbirinci oyananda Peyğəmbər (ona, ailəsinə və səhabələrinə Allahın salavatı vəsalamı olsun) oldu. Gün belinə düşürdü. Biz təlaş içində qalxdıqda bizə tərkinizəminin deyə əmr etdi. biz miniyə minib getməyə başladıq. Günəş yüksəldikdə,düşdü və yanımda olan içində bir az su olan qabı istədi. Ondan su götürərək xəfifbir dəstəmaz aldı. Qabın içində bir az su qalmışdı. Mənə: “Bizim üçün qabısaxla, bir azdan onun üçün bir xəbər olacaq. Sonra Bilal azan verdi. Peyğəmbər(ona, ailəsinə və səhabələrinə Allahın salavatı və salamı olsun) iki rükətnamaz qıldıqdan sonra Sabah namazını qıldı və hər gün etdiyi şeyləri bu gündəetdi. Sonra Peyğəmbər (ona, ailəsinə və səhabələrinə Allahın salavatı və salamıolsun) miniyinə mindi. Bizdə onunla bərabər miniyimizin tərkinə mindik. Bizdənbəziləri bir-birinə sakitcə: “Bizim namaza səhlənkarlığımızın kəffarəsi nədir”deyə danışdıqda, O belə dedi: “Sizin üçün mən bir numunə deyiləmmı?!” sonra isəbelə buyurdu: “Yatmaq səhlənkarlıq deyildir, səhlənkarlıq namazı o biri namazınvaxtı girənədək qılmamaqdır, kimin başına belə gəlsə onu xatılladıqda qılsın. Əgəro biri gün xatırlasa isə onu namazın öz vaxtında qılsın.” Sonra belə soruşdu: “İnsanların nə etdiyinigördünüzmü?” Sonra isə belə buyurdu: “Insanlar Peyğəmbərlərini itirərəksabahladılar.” Əbu Bəkr və Ömər (Allah ondan razı olsun) belə dedilər: “Peyğəmbəriniz(ona, ailəsinə və səhabələrinə Allahın salavatı və salamı olsun) arxada gəlirsizi arxada qoymaz.” İnsanla belə dedilər: “Peyğəmbər (ona, ailəsinə və səhabələrinəAllahın salavatı və salamı olsun) sizin önünüzdədir, əgər Əbu Bəkr və Ömərə itaətetsəniz sizi doğru yola yönəldərlər. Günün uzandığı və hər şeyin qızdığı birvaxta gəlib onlra çatdıqda onlar belə dedilər: “Ey Allahın Elçisi susuzluq bizihəlak etdi” O belə buyurdu: “Sizə həlak yoxdur” sonra isə: “mənə qədəhimi gətirin”dedi və su qabını da istədi. Sonra Peyğəmbər (ona, ailəsinə və səhabələrinəAllahın salavatı və salamı olsun) susüzməyə başladı və Əbu Qətada da onlara onu paylayırdı. Insanlar qabda olansuyu görərək onun başına yığıldılar. Peyğəmbər (ona, ailəsinə və səhabələrinəAllahın salavatı və salamı olsun) onlara belə buyurdu: “Camaat əxlaqlı olunhamınız doyacaqsınız.” Onlar belədə etdilər. Peyğəmbər (ona, ailəsinə və səhabələrinəAllahın salavatı və salamı olsun) su süzürdü məndə paylayırdım. O qədərpayladıq ki, nəhayət mən və Peyğəmbər qaldı. Sonra Peyğəmbər (ona, ailəsinə vəsəhabələrinə Allahın salavatı və salamı olsun) mənim üçün süzdü və mənə iç deyəbuyurdu. Mən ona: sən içməyincə içmərəm dedikdə” O belə buyurdu: “Su suzən ənsonuncu içər” Mən içdim, sonra isə Peyğəmbər (ona, ailəsinə və səhabələrinəAllahın salavatı və salamı olsun) içdi. Insanlar suya dincəlmiş, doymuş haldaçatdılar. Abdullah ibn Rabah belə demişdir: “Bu Hədisi insanlar cəm olan məsciddədanışdığımda İmran ibn Hüseyn mənə belə dedi: “Ey oğlan necə danışdığına fikirver çünki mən o gecə o karvanda olanlardan biriyəm.” Mən ona: “elə isə sən hədisidaha yaxşı bilərsən” dedikdə, O məndən: “Sən kimlərdənsən” deyə soruşdu. Mən:“Ənsarlardanam” deyə cavab verdikdə, O belə dedi: “Danış siz danışdığınız hədisləridaha yaxşı bilirsiniz.” Mən onu camaata danışdım. Sonra Imran belə dedi: “Mən ogecə oradaydım, sənin əzbərlədiyin kimi kimsənin əzbərləyəcəyni heç hiss etmədim.”(Müslim / 681).

HəsənHədis Lüğətdə «gözəl» mənasına gələn həsən kəlməsi istilahında səhih hədislə zəifhədis arasında yer alan, fəqət səhih hədisə daha yaxın olan hədis növünəverilən addır. Aralarındakı fərq, həsən hədisin ravilərinin vəziyyəti dəqiqolaraq bilinməməklə birlikdə yalançılıqla günahlandırılmamış, dürüst etibarlıolmalarına baxmayaraq hafizələrinin sağlamlığı baxımından səhih hədisravilərindən daha aşağı dərəcədə olmasıdır. Həsən hədis bu iki xüsusiyyətdənbaşqa digər xüsusiyyətləri özündə daşıyır. Zəif hədis Səhih və ya həsən hədisin daşıdığı şərtlərin birini və ya bir neçəsinidaşımayan hədisdir. Hədisin ravisi ədalətindəki qüsur, yaddaşının zəifliyi, sənəddəki qırılmasəbəbləriylə hədisin Peyğəmbərə (s.a.s) aid olduğu zəif qəbul edilir. Hədis alimləri zəif hədislə əməl edilib-edilməməyi mövzusunda üç rəy irəlisürmüşlər: 1) Heç bir məsələdə zəif hədisə əməl edilə bilməz. Bu görüşü Buxari və Müslimqəbul etmişdir. 2) Hər məsələdə zəif hədisə əməl edilə bilər. Əhməd bin Hənbəl və Əbu Davud«zəif hədis rəy, yəni qiyasdan daha yaxşıdır» - deyərək bu görüşümənimsəmişlər. 3) Bəzi şərtləri daşıması halında, əməllərin fəziləti ilə bağlı mövzularda zəifhədislə əməl edilə bilər. İbn Həcər əl-Əskalani bu şərtləri belə sıralayır. a) Hədis daha çox zəif olmamalıdır. b) Zəif hədis, kitab və sünnətə dayanaraq əməl edilən bir əməl olmalıdır. c) Zəif hədislə əməl edilərkən sabit olduğuna qəti gözlə baxmamalı, ehtiyatlıəməl edilməlidir.

De görüm sənin gətirdiyin rəvayətlər aşağadakı qaydalra uyğun hədisir ya yox? İslamşəriətinə görə hədis: Peyğəmbərin (s.a.s) dedikləri, etdikləri, görüb qadağanetmədikləri, əxlaqi və zahiri sifətləridir. Rəsulullah (s.a.s.) Allahdan aldığıvəhyi yalnızca insanlara çatdırmaqla qalmamış, eyni zamanda onları açıqlamış vəöz həyatında da tətbiq edərək bizə örnək olmuşdur. Bu səbəblə ona yaşayan Qurandeyilmişdir. İslam alimləri ümumiyyətlə, dini mövzularla bağlı hədislərin Allah tərəfindənPeyğəmbərə (s.a.s) vəhy edilmiş olduğunu qəbul edirlər. Belə ki, Peyğəmbər(s.a.s) və onun əshabından nəql edilən bəzi xəbərlər bunun gerçək olduğunuortaya qoyur. Rəsulullahdan (s.a.s) belə rəvayət edilmişdir: «Mənə kitab (Quran), bir dəonunla birlikdə onun kimisi (sünnət) verildi.» Əbu Davud «Sünən» 2/505 Yuxarıda qeyd edilən hədislərdən də aydın olur ki, Quran və hədis (daha genişifadəsiylə sünnət), Allah tərəfindən Rəsulullaha (s.a.s) göndərilmiş vəhy olmabaxımından eynidirlər. Ancaq Quran ləfzi və mənası yönündən bir bənzəriningətirilə bilinməməsi baxımından fərqlidir. Vəhyə dayanan bir fiqh (hüquq) qaynağı olaraq hədis, Quran qarşısındakıvəziyyəti və gətirdiyi hökmlər baxımından aşağıdakı şəkillərdə olur. Bir qisim hökmlər Quranın gətirdiyi hökmləri açıqlayır və tamamlayıcıməlumatlar verir. Quranda namaz qılmaq həcc etmək, zəkat vermək əmr edilmiş,fəqət bunların necə edilməsi göstərilməmişdir. Bu ibadətlərin necə ediləcəyinibiz hədislər vasitəsilə öyrənirik. Bəzi hədislər isə Quranın heç toxunmadığı mövzularla bağlı hökmlər qoyar. Misalolaraq yırtıcı quşların ətinin yeyilməsinin haram olması. Dini baxımdan Qurandan sonra gələn bir hökmün qaynağı olaraq hədislərəlazımınca diqqət verilərək Peyğəmbərin (s.a.s) sünnətinə tabe olmaq Allah vəOnun Rəsulu Muhəmməd (s.a.s.) tərəfindən əmr edilmişdir. Hədislərə yaxından baxıldığında, bir birindən fərqli iki əsas qisimdən ibarətolduğu görünür: Sənəd və mətn. Sənəd: Güvənmək, dayanmaq mənasını verən «sənəd» kəlməsi bir hədis terminiolaraq mətnin əvvəlində yer alan və biri digərindən almaq və nəql etmək şəkliilə hədisi rəvayət edən insanların Rəsulullaha (s.a.s) çatıncaya qədərsayıldığı qisimdir. Başqa bir sözlə ravilər (rəvayətçilər) zəncirinin adı olub,hədisin Peyğəmbərdən (s.a.s) kimlər vasitəsilə və hansı yollarla bizə çatdığınıgöstərir. Mətn: Sənədin ya da ravilər zəncirinin özündə son olaraq rəvayət edilən əslhədis qisminə deyilir. Hədislərin sinifləndirilməsi: Sağlamlıq yönündən hədislər üç qismə bölünürlər: Səhih, Həsən, Zəif. Səhih hədis: Ədalət sahibi ravilərin, yenə eyni vəziyyətdəki ravilər vasitəsiləPeyğəmbərə (s.a.s) qədər çatan dəqiq bir sənədlə rəvayət etdikləri, zəif illəti(xüsusiyyəti) olmayan hədisdir. Bu cür hədislərin Peyğəmbərdən (s.a.s) gəldiyinə hər hansı bir şübhə yoxdur.Yuxarıdakı təriflərdən də göründüyü kimi bir hədisin səhih ola bilməsi üçünbəzi şərtlərin olması vacibdir. Şərtlər bunlardır: a) Hədisi nəql edən ravilər adil olmalıdır. Burada qeyd edilən ədalət - şirk,bidət kimi bütün böyük və kiçik günahlardan çəkinmək və təqva sahibi, səmimibir müsəlman olmaq mənasındadır. Bu keyfiyyətə sahib kimsələrə hədis elmində«adil» deyilir. b) Ravilər rəvayət edəcəkləri hədisləri, doğru bir şəkildə öyrənmə, aradan uzunbir zaman keçsə belə eynilə xatırlaya biləcək bir ölçüdə öyrəndiyini qorumaqabiliyyətinə sahib olmalıdır. Öyrənmə və öyrəndiyini qoruma bacarığına sahibolmayan ravilərin nəql etdikləri hədislər «səhih» qəbul edilməz. c) Hədisi nəql edən ravilərin hər biri özündən hədis nəql etdikləri kimsələrilə birbaşa görüşərək hədis almış və ən azından görüşmə imkanına sahib insanlarolmalıdır. d) Etibarlı bir ravi tərəfindən rəvayət edilən hədis, daha etibarlı bir və yabirdən çox ravinin rəvayətinə tərs düşərək qalmamalıdır. e) Hədisin mətn və sənədində onu zəif edən hər hansı bir qüsur olmamalıdır. Bu şərtlərin hamısını özündə daşıyan hədis səhihdir.

Birincisi Quranda yerin balinanin uzrinda olmasi demadim Onun yerin hansi formada olub olmadiğini Quranla əsalandirdiğini qəsd etdim yalan danışmağa utanmayan yaqin sanain bunu özundə hiss edirsən!

Allah Təal bizə yalnız Özünə (yəni Qurani Kərimdəki əmrlərinə) vəPeyğəmbərinə (səllallahu aleyhi və səlləm) (yəni onun hədislərinə) tabe olmağıəmr etmişdir. Uca Allah buyurur: “Allaha və Peyğəmbərə itaət edin. Əgər (itaətdən) boyunqaçırsanız, bilin ki, Peyğəmbərimizin vəzifəsi yalnız açıq bir təbliğdir(Quranı açıq-aydın təbliğ etməkdir).” (əl-Maidə surəsi92-ci ayə). Başqa bir ayədə isə belə buyurur: “Ey iman gətirənlər! Allaha itaət edin, Peyğəmbərə itaətedin və (şəkk-şübhə, riya, küfr və nifaq kimi şeylərlə) əməllərinizi puçaçıxartmayın!” (Muhəmməd surəsi 33-cü ayə). Odur ki, hər bir müsəlman da yalnız Allahın və Onun rəsulunun buyurduğukimi etməlidir. Uca Allah da hər bir müsəlmana gün ərzində beş vaxt namazqılmağı əmr etmişdir. Bu barədə Qurani Kərimdə açıq–aydın ayələr olmasa da beləbəzi ayələr vardır ki, beş vaxt namazlara işarədir. Uca Allah buyurur: “(Ya Rəsulum!) Namazı gündüzün iki başında (günortadanəvvəl və sonra, yəni səhər, günorta və gün batan çağı və ya günün iki başında,yəni səhər-axşam) və gecənin (gündüzə yaxın) bəzi saatlarında (axşam və gecəvaxtı) qıl. Həqiqətən, (beş vaxt namaz kimi) yaxşı əməllər pis işləri (kiçikgünahları) yuyub .rar. Bu, (Allahın mükafatını və cəzasını) yada salanlaraöyüd-nəsihətdir (xatırlatmadır).” (Hud surəsi 114-cü ayə). Buayə Sübh, Məğrib və İşa namazlarına işarədir. Başqa bir ayədə isə uca Allah belə buyurur: “(Fərz,vacib) namazlara, (xüsusilə) orta namaza (günortadan sonrakı əsr namazına,ikindi namazına) riayət (əməl) edin və Allaha itaət üçün ayağa qalxın (namazadurun).” (əl-Bəqərə surəsi 238-ci ayə). Bu ayə də Əsrnamazına işarədir. Digər bir ayədə isə uca Allah belə buyurur: “Gün batmağameyl edəndən (günortadan) gecənin qaranlığınadək namaz (günorta, ikindi, axşamvə gecə namazları) qıl. Sübh namazını da qıl. Çünki sübh namazı (gecə və gündüzmələkləri, həmçinin bir çox insan tərəfindən) müşahidə olunur.”(əl-İsra surəsi 78-ci ayə). Bu ayə isə namazların beşinə də işarədir.Əsasən də Zöhr və Sübh namazlarına işarədir. Çünki uca Allah bu ayədə buyururki, “Gün batmağa meyl edəndən” namaz qıl. Məlumdur ki, Zöhr namazının vaxtı daelə gün zenitdən meyl etdikdən sonradır. Həmçinin Peyğəmbərin saysiz-hesabsız hədisləri vardır ki, həminhədislərdə namazların beş vaxtda qılınması qeyd olunur. Bütün bunlar da onugöstərir ki, hər namazın öz vaxtı vardır. Ona görə də namazlarını özvaxtlarında qılmayanları uca Allah hədələyərək belə demişdir: “Vay halına o namaz qılanlarınki, onlar öz namazlarından qafildirlər (səhlənkarlıqları üzündən namazlarınıvaxtlı-vaxtında qılmazlar); Onlar (namazlarında) riyakarlıq edər.”(əl-Məun surəsi 4, 5, 6-cı ayələr). Namazı yalnız səfərdə 3 vaxtda qılmaq olar. Çünki Peyğəmbər (səllallahu aleyhivə səlləm) belə etmişdir. Həmçinin biz ərəb dilində namazların adlarına nəzər salsaq görərik ki, hərnamazın öz vaxtı vardır. Ərəb dilində namazın adları ardıcıl olaraq belədir:Fəcr namazı, Zöhr namazı, Əsr namazı, Məğrib namazı və İşa namazı. Namazlara buadları Peyğəmbərimiz (səllallahu aleyhi və səlləm) vermişdir. Bu adlar onlarınqılınma vaxtlarına dəlalət edir. İndi gəlin bunları bir-bir açıqlayaq: 1) Fəcr sübh çağı deməkdir. Bu namaz sübh vaxtı qılındığı üçün Peyğəmbər(səllallahu aleyhi və səlləm) və səhabələr onu belə adlandırmışlar. 2) Zöhr günorta deməkdir. Bu namaz günorta vaxtı qılındığı üçün Peyğəmbər(səllallahu aleyhi və səlləm) və səhabələr onu belə adlandırmışlar. 3) Əsr axşam çağı deməkdir. Bu namaz axşam çağı qılındığı üçün Peyğəmbər(səllallahu aleyhi və səlləm) və səhabələr onu belə adlandırmışlar. 4) Məğrib günün batması deməkdir. Bu namaz günün batmasından sonra qılındığıüçün Peyğəmbər (səllallahu aleyhi və səlləm) və səhabələr onu beləadlandırmışlar. 5) İşa isə gecə deməkdir. Bu namaz gecə vaxtı qılındığı üçün Peyğəmbər(səllallahu aleyhi və səlləm) və səhabələr onu belə adlandırmışlar. Göründüyü kimi Peyğəmbər (səllallahu aleyhi və səlləm) və səhabələr namazlaravaxtlarına görə ad vermişdilər. Həmçinin Peyğəmbərimiz (səllallahu aleyhi və səlləm) və bütün səhabələr namazıəlləri bağlı (yəni, sağ əl sol əlin üzərində olmaqla sinə üzərində) qılmışlar.Peyğəmbər (səllallahu aleyhi və səlləm) namaz qılarkən sağ əli sol əlininüzərində olmaqla sinəsi üzərinə qoyardı. Bu barədə saysız hesabsız hədislərmövcuddur. Bu hədislərdən birini qeyd edək: Peyğəmbərimizin (səllallahu aleyhivə səlləm) səhabəsi olan Vail ibn Həcər (Allah ondan razı olsun) rəvayət edirki, “Peyğəmbər(səllallahu aleyhi və səlləm) namaz qıldıqda sağ əli sol əlinin üzərindəolmaqla əllərini sinəsinin üzərinə qoyardı…” (Bu hədisi imam Əhməd“Müsnəd” əsərində 4/317-318 rəvayət etmişdir). Həmçinin Səhl ibn Sə'd (Allah ondan razı olsun) rəvayət edir ki, “Bizə əmr olundu ki, namazdasağ əli sol əlin üzərində olmaqla sinə üzərinə qoyaq.” (Bu hədisidə Buxari “Səhih” əsərində (2/262) rəvayət etmişdir, hədisin rəqəmi 740). Namazda sağ əli sol əlin üzərində olmaqla sinə üzərinə qoymaq barəsində varidolan hədislərin hansı mənbələrdə rəvayət olunması: - Əbu Davud “Sünən” əsəri (1/340), hədisin nömrəsi 1041; - İbn Macə “Sünən” əsəri (1/266-300), hədisin nömrəsi 809, 929; - Tirmizi “Sünən” əsəri “Namaz” fəsli “Namazda sağ əlin sol əl üzərindəqoyulması” qismi, hədisin rəqəmi 252; - Muslim “Səhih” əsəri (2/277); - İbn Xuzeymə (1/243), hədisin nömrəsi 479; - İbn Abdul Bərr “İstizkar” əsəri (6/194), hədisin nömrəsi 8574; Ümumiyyətlə bu cür hədislər həddən artıq çoxdur. Möhürlə namaz qılmağa gəlincə onu qeyd edə bilərik ki, Peyğəmbərimiz(səllallahu aleyhi və səlləm) möhürsüz namaz qılmışdır. Elə ona görə də möhürlənamaz qılmaq dində yenilikdir. Uca Allah bizim dinimizi tamamladıqdan sonra budinə edilən əlavələr rədd olunur. Uca Allah əl-Maidə surəsinin 3-cü ayəsində beləbuyurur: “...Bu gün dininizi sizin üçün kamil etdim, sizə olannemətimi tamamladım və sizin üçün din olaraq islamı bəyənib seçdim...” Həmçinin Peyğəmbər (səllallahu aleyhi və səlləm) belə demişdir: “Bizim işimizə [dinimizə]müvafiq olmayan bir əməl edən kimsənin etdiyi əməl rədd edilir.”(Bu hədisi Muslim rəvayət etmişdir). Bu hədis onu göstərir ki, kim dinə yenibir şey gətirərsə o əməl ondan qəbul olunmaz.