nardaran

axir evvel Iraq muselmanlarin yeni shielerin eline kecek bunu size men deyirem sozu havaya demeyen nardaran

11-de axsham gel kluba.

Её светлость Фатима (ДБМ) на вопрос «Что лучше для целомудренной женщины?», ответила: «Самое лучшее для женщины, это когда она не видит посторонних мужчин, и мужчины также не видят её»

guya sen bilirsen? bu o demek deyilki men Gloria ile raziyam men ozumden bashqa hech kimle razi deyilem.

John F. Kennedy : Ататюрк один из самых выдающихся фигур нашего столетия. Winston Chirchill: Ататюрк великий герой. Charles de Gaulle : Ататюрк самый выдающийся лидер среди лидеров мира, так как сумел модернизовать свой народ. nardaran:Ataturk kimi dunyaya dinsiz ve imansiz 2-ci shexsiyyet gelmeyib..

Xanadu men sen yazdiqlarini ve kop edib gonderdiklerini oxuyandan sora goz yashlarimi saxlaya bilmedim bilirsen niye men yenede shahidi oldum ki,etdiyim indiye kimi sigeler bosh ve menasiz olamayib ve esas odur ki gunah olmayib Allah senede qismet etsin yoxsa sen zina edirsen?

xeyir qardash qetiyen bele deyil intelektual seviyede IRAN gecleri bizden qat qat ustundir. 2 il bundan qabaq gecler arasinda yarishma kechirildi dunya uzre bu yarishda iran gecleri kimya,fizika ve riyaziyyat uzre birinci yere chixdilar 2-ci yere yadimda deyil ya almaniya yada yaponiya chixmishdi 3-ci yere Amerika chixmishdi bizden sohbet hech gedmirdi:)) men basha dushe bilmirem geri qalmag deyende sen neyi nezerde tutursan olarin dunyada bash veren prosseslerdende chox gozel xeberleri var hemde yaxshi tehlil eleme qabiliyyetleri var bizim cavanlar kimi barda gunleri kechmir. beleke sen gerilik deyende qadinlarinin chadra geyinmesini nezerde tutursan,eger beledirse onda sende oz seviyevi gostermish olursan chadra geyinmek insanin dunya gorushune nece tesir gostere biler axi? eger soyunmaqliqa ve chilpaq olamaqla insan inkaishafdadirsa onda gel qebul edek ki, heyvanlarin dunya gorunushi bizden choxdur chun ki, onlar anadan gelem chilpaqdirlar.

IRAN Amerikanin yemi deyil Amerika birdefe Irana hucuma kechib alinmayib. shir ne qeder qoca olsada shir hele shirdi!

Abdul Kadeer sen shieler terefinden axtarishdasan senin yerin melum olub yasamal terefde qalirsan 53 nomreli mektebin yaxinliginda insheallah az qalib seninle ozum sohbet edeceyem 5 yaxshi oglanin arasinda ozunde bilirsen neye gore. O, ki qaldi qamete bu barede hech danishmaga deymez adam haqqinda danishin.

Sensey sen gerek moxzu achardin ki, ombaya secde olar ya yox onda men gozel cavab vererdim. men bilirem menim cavablarima senin hemishe ehtitacin olub

HEZRET FATIMENIN SHEHADETIHezret Fatime (s) artiq her bir sheyi elden verdiyini ve Eli (e) uchun bir ish göre bilmediyini derk etmishdi. O, var quvvesi ile chalishirdi ki, xilafet binasinin temeli churumush agaclarin vasitesile qoyulmasin, amma umidini artiq öz son cehdlerinden de kesmishdi. Artiq yashaya bilmirdi Zehra. Gun kechdikce yaradanina qovushmaq uchun sebirsizleshirdi. Nehayet Hicri 11-ci ilin Cemadius-sani ayinin uchuncu bazar ertesi gunu, atasinin ölduyu ilde, ushaqlarini öpub onlarla vidalashdi: Daha dogrusu vidalashdirdilar. Qoy butun nesiller bilsin ki, peygemberimizin qizi xanim Zehra öz eceli ile ölmemishdir. Onun ve neinki onun hetta qoynundaki hele dunyaya gelmemish Möhsununu bele xeyanetkar zalimlar shehid etmishler. CHunki, xanim Zehra öz atasi ve erinin qesb olunmush haqqini mudafie etdiyi uchun o xeyanetkarlar terefinden amansizcasina qetle yetirilmishdi. Beli, o gece Zehra butun ailesi ile vidalashdi. Yeddi yashinda olan Hesen (e) ile; Alti yashinda olan Huseyn (e) ile; Besh yashindaki Zeyneb (e) ile; Uch yashinda olan Ummu Gulsum ile; Axirda ise Eli (e) ile vidalashdi. Ne chetin idi o vida anlari! Fatime (s) qusl etmek uchun su istedi. Allahi ile görushe getdiyi uchun teze paltar geydi. Sonra ise uzu qibleye teref uzandi ve gözlemeye bashladi. Bir az sonra gözlerini yumub dunyadan köchmesi ile Elinin evinde yanan bir sham artiq sönmushdu. Eli (e) Fatimenin vesiyyetine emel ederek ona özu qusl verdi, kefenleyib defn etdi. Amma qebrinin yeri gizli qalmali ve hech kimin xeberi olmamali idi. O gunden indiye qeder ve gelecekde de davam edecek bir mubarizedir bu hadise. Siyasetchiler oraya gelib namaz qilmali idiler. Hezret Fatime (s) gelecek nesillere bunu demek isteyirdi ki, mene zulm olundu, ureyim qemle doludur ve men intiqam gununu gözleyirem. Artiq Eli (e) yalqizdir. Tenha özu qalib, bir de ushaqlari... Hezret Zehranin qebrinin yaninda oturub Peygemberin qebrine xitaben dedi: «Ey Allahin Peygemberi! Mene tapshirdigin emaneti sene qaytariram. Bashima gelen butun ehvalatlari qizin senin uchun oldugu kimi danishacaqdir. Butun suallarini ondan sorush. O, hamisini sene deyecek.

HELEKI SENDEN NARAZILIGIM YOXDUR.

Однако аналитики давно предупреждали коалиционную администрацию о том, что шиитский бунт не только возможен, но и весьма вероятен. Эту опасность в первую очередь связывали с тяжелым материальным положением шиитов, живущих в трущобах Багдада и экономически отсталых городах юга Ирака, а также с личностью молодого шиитского лидера Муктады аль-Садра. 30-тилетний Муктада - представитель уважаемой в Ираке династии. Его отец - Мухаммад Садик аль-Садр был когда-то главным конкурентом аль-Систани за влияние на шиитское население. Аль-Садр-старший был убит в 1999 году (предположительно - агентами Саддама). Надо отметить, что культ мученичества особенно выражен в шиитском направлении ислама (основатель этого движения был когда-то убит воинами суннитского шейха). Так что нет ничего удивительного в том, что сын мученически погибшего отца, объявив себя его духовным наследником, приобрел в Ираке определенную популярность.

Так как в основе учения шиитов лежит память об убийстве имамов Али и Хусейна, его приверженцы питают особый пиетет по отношению к страданиям и мученичеству, сравнимый с аналогичными тенденциями в раннем христианстве. Причем мученичество для них отнюдь не исчерпывается далекой историей. В последние десятилетия главными противниками шиитов были последователи таких экстремистских мусульманских учений, как, например, ваххабизм. Еще в начале XIX века ваххабиты устраивали погромы в шиитских мечетях. А совсем недавно один из лидеров "Аль-Каеды" Абу аль-Заркави заявил, что шииты - более страшные враги истинных мусульман, чем США.

То, чего так долго боялись американцы в Ираке, свершилось Первым толчком к беспорядкам, кстати, стало одно недальновидное решение американской администрации. 28 марта американцы приостановили выпуск издаваемой аль-Садром газеты "аль-Хавза". Основанием для запрещения дальнейшей публикации этой газеты стали две статьи: в одной из них утверждалось, что взрыв в шиитском городе Искандария был, на самом деле, делом рук американцев, а во второй глава американской администрации Пол Бремер сравнивался с Саддамом Хусейном. Подчиненные Бремера запретили аль-Садру издавать газету в течение двух месяцев. Известие об этом заставило тысячи "садристов" в Багдаде и Наджафе принять участие в демонстрациях протеста, в ходе которых рядовые члены "Аль-Мехди" призывали прибегнуть к насилию для того, чтобы заставить американцев изменить свое решение. А во время пятничной проповеди Муктада аль-Садр решил пересечь Рубикон и произнес фразы, которые были позднее интерпретированы как призыв к началу вооруженного сопротивления. "Будьте готовы поразить их там, где вы их встретите", - закричал аль-Садр, имея в виду американских оккупантов. А чтобы окончательно дать американцам понять, с кем они имеют дело, Муктада назвал себя "разящей рукой ХАМАС и "Хизбаллы" в Ираке". И тут, как говорится, по всей стране началось. В субботу американцы арестовали Мустафу аль-Якуби - ближайшего помощника Муктады аль-Садра. "Садристы" ответили массовыми акциями протеста, проведя, например, марш в поддержку аль-Якуби на улицах Багдада. Уже в субботу были зафиксированы нападения шиитов на иракскую полицию - в Багдаде и городе Махмудия. Но это было только начало. Настоящая беда пришла в воскресенье. В Неджефе тысячи демонстрантов-шиитов попытались пройти за ворота военной базы коалиции, расположенной на территории города. Согласно одним данным, после того как сторонники аль-Садра начали забрасывать солдат камнями, те открыли по демонстрантам огонь. По другим сведениям, первые выстрелы раздались со стороны шиитов. В любом случае, начавшийся в результате столкновения бой продолжался более трех часов. В Неджефе погибли как минимум 24 человека, а более 200 получили ранения. Несколькими часами позже беспорядки начались и в Багдаде. Сторонники Муктады попытались захватить нескольких полицейских участков и правительственных зданий в багдадском районе Садр, населенном шиитами. Они обстреляли американских солдат и иракских полицейских из стрелкового оружия и гранатометов, ранив более 20 человек. По последним данным, беспорядки в районе Садр продолжаются до сих пор, и силам коалиции даже пришлось прибегнуть к помощи вертолетов, чтобы успокоить повстанцев. "Апачи" пошли в ход после того, как американский конвой попытался войти в квартал Шуала и встретил вооруженный отпор. Также в воскресенье столкновения между сторонниками аль-Садра и войсками коалиции произошли в городе Амара на юго-востоке страны. А утром в понедельник несколько десятков вооруженных шиитов захватили здание администрации южного города Басра и водрузили на нем зеленый флаг ислама. Как сообщает корреспондент французского информационного агентства AFP, здание быстро заполнилось сторонниками аль-Садра, которые начали требовать освобождения аль-Якуби. Пока что акция не приняла насильственного характера, и войска коалиции заняли выжидательную позицию. Демонстрации протеста идут и в других населенных шиитами городах Ирака. При этом не утихает и суннитское антиамериканское движение, которое даже заставило войска коалиции начать в понедельник спецоперацию "Героическая решимость" в городе Фаллуджа, где 31 марта были растрерзаны четверо американских специалистов. Судя по всему, в настоящий момент мы наблюдаем начало совершенно нового этапа в истории американской оккупации Ирака. На этом этапе войскам придется иметь дело уже не с настроенным против них поверженным меньшинством, но с вооруженным сопротивлением большинства населения. Кроме всего прочего, это может отдалить намеченную на 30 июля передачу управления страной местным властям, которые просто не смогут обеспечить безопасность и порядок в Ираке.

Так как в основе учения шиитов лежит память об убийстве имамов Али и Хусейна, его приверженцы питают особый пиетет по отношению к страданиям и мученичеству, сравнимый с аналогичными тенденциями в раннем христианстве. Причем мученичество для них отнюдь не исчерпывается далекой историей. В последние десятилетия главными противниками шиитов были последователи таких экстремистских мусульманских учений, как, например, ваххабизм. Еще в начале XIX века ваххабиты устраивали погромы в шиитских мечетях. А совсем недавно один из лидеров "Аль-Каеды" Абу аль-Заркави заявил, что шииты - более страшные враги истинных мусульман, чем США.

1-TOHID 2-EDALET 3-NUBUVVET 4-İMAMET 5-MEAD YUXARDA YAZILANLARI QEBUL ETMEYEN KAFIR HOKMINDEDIR!

yox incime men duz deyirem men bu sozi sene qarshi hansisa kinmi deyim umumiyyetle bashqa cur basha dushme amma neynemek olar ki bu heqiqetdir Allah senin veziyyetini hechkime gostermesin...

Salamlar. mene hele gelir ki, bu qeder surunin gerek bir chobani ola sizin chobannizda OMER olub gorunir adice chobanligida bacarmayib,bacarsaydi bu qeder suru bashdi bashina qalmazdi. TARIXI kitablardan shiyeler defelerle size gosteribler cildine kimi ki,MUTANI OMER legv edib ish bu yere chatanda deyirsiz ki,sen razi olarsan bu suali verenlerde defelerle tapilib doyulubler bilirsiz niye?bilmersizde ona gore ki bu sualin yeri yoxdur beli bele baxanda ziddiyet emele gelir bir yandan deyirler sige olar amma olarin ozlerine bu sulalla muraciyyet edende aciqlari tutur goresen bu niye beledir beli siz bunu anlamarsiz. evvel gerek mutanin halal olmagini qebul edesiz sora men size basha salaram niye shielerin acigi tutur. B)

Cehennem ehlinin vereceyi cavab haqqinda eshitmemisinizmi?! Onlardan sorusharlar — hansi emel sizi Cehenneme getirdi? Deyerler: Biz dunyada namaz qilan deyildik.

EMR SAHİBLERİ KİMLERE DEYİLİR? «Ey iman getirenler, Allaha, Peygembere ve oz emr sahiblerinize itaet edin. Eger bir meselede ixtilaf etseniz, Allaha ve qiyamet gunune iman getirmishsinizse, o meseleni Allaha ve Peygembere hevale edin. Bu, xeyirli ve netice e᾿tibari ile daha yaxshidir.» Маидe-67. Allah-taala bu ayede butun mo᾿minlere ozune, Peygembere ve «emr sahiblerine» mutleq shekilde itaet etmeyi emr edir. Ayede itaet emrinin mutleq ve istisnasiz oldugu diqqetden kenarda qalmamalidir. Allah-taala ozunun ve me᾿sum Peygemberinin itaetinin vacib oldugu miqdarda «emr sahiblerinin» de itaetini de vacib etmishdir. Allah-taalaya oz bendeleri terefinden mutleq shekilde itaet olunmasi muzakire ve tehlile ehtiyaci olmayan bir meseledir. HemChinin Peygembere (s) itaetin sorgusuz-sualsiz vacib olmasi o qeder de derin fikir ve arashdirma teleb etmir. CHunki, Peygember (s) ilk novbede ilahi vehyle hemishe rabitededir, buyurdugu butun emrler bilavasite ilahi emr kimi qebul olunur. Lakin «emr sahiblerinin» itaetinin mutleq shekilde emr olunmasi, ye᾿ni onun itaetinin Allah ve Peygemberin (s) itaeti ile ferqli olmamasi bir anlashilmazliq ve sual dogurandir: Bu «emr sahibleri» kimlere deyilir? SHubhesiz ki, sohbet butun ummetin vahid rehbere itaet etmesinden gedir. Lakin bu rehber hansi keyfiyyetlere malik olmali, kim terefinden te᾿yin olunmalidir? Oten behslerimizde İslam ummetinin rehberinin te᾿yin olunmasi yollari barede sohbet aChmishdiq. Bu ayede itaetin vacib olundugu «emr sahibleri» qeyd olunan yollarin hansi biri ile te᾿yin olunan rehberlere deyilir? 1. İrsi yolla te᾿yin olunan rehberler; 2. Zor gucu ile hakim olan rehberler; 3. İcma ve ses verme yolu ile te᾿yin olunan rehberler. CHox teessufler olsun ki, be᾿zi alimler kor-korane shekilde te᾿yin olunma usulundan asili olmayaraq, butun hakim ve rehberlerin «emr sahibi» oldugunu ve onlara itaetin vacib oldugunu demishler. Bu fikrin batil ve butun semavi dinlerin mahiyyetine zidd oldugunu isbat etmek o qeder de Chetin deyil. Ele ise ilahi peygemberler ne uChun oz zamanlarinin zalim hakimlerine itaet etmediler? Ne uChun Musa peygember Fir᾿onun, İbrahim peygember Nemrudun zulm ve tugyanlari qarshisinda qiyam etdi? Zahirinden gorunduyu kimi, bu tefekkur terzinin bunovresi qesbkar emeviler sulalesinin hakimiyyet illerine tesaduf edir. Demek isteyirler ki, imam Huseyn (e) Allahin dinini tekzib eden menfur Yezid ibni Muaviyeni (l.e.) emr sahibi hesab ederek onun ellerini opmeli idi!? Sohbet yalniz icma ve sesverme usulu ile seChilen rehberden gede biler ki, Allah-taala bu usulla te᾿yin olunan rehbere mutleq shekilde itaet olunmasini vacib etmishdirmi? Diqqet etsek cavabin menfi oldugunu qebul etmeli olacagiq. İcma ve sesverme yolu ile te᾿yin olunan rehberin mueyyen derecede sehv etmesine ehtimal olunmurmu? Xalqin ekseriyyetinin seChdiyi her hansi bir shexs gunahdan uzaq ve me᾿sum hesab olunurmu? SHubhesiz ki, insanlarin zahiri keyfiyyetlerle qiymetlendirib seChdikleri heCh bir shexs sehv ve gunah ehtimalindan uzaq deyil. CHunki, biz insanlar bir-birimizin batinini gormek, qelbinden xeber vermeye qadir deyilik. Be᾿zen insanlari tanimaqda, oz nikbinliklerimizde ele boyuk sehvlere yol veririk ki, illerle peshmanChiliq Chekirik. Bes Allah-taala sehv ve gunah ehtimali olunan bir shexsin (ehtimal az olsa bele) itaetini Oz itaeti qederinde vacib ede bilermi? Bu, yolu yaxshi tanimayan bir shexsi bashqalarina beledChi te᾿yin etmeye benzemirmi? Butun aqil insanlar qebul edirler ki, mutleq shekilde itaeti vacib olan shexs hokmen me᾿sum ve gunah ehtimalindan uzaq olmalidir. İmam Fexri Razi «Mefatihul-geyb» tefsirinde bu ayeni sherh ederken yazir: «Eger bu ayede «emr sahiblerinin» me᾿sum olmadigini desek, iki zidd mefhumu bir yere cem etmish olariq – gece ile gunduzun bir vaxtda cem olmasi kimi... (iki zidd mefhum dedikde gunah ve itaeti nezerde tutur).» Beli, tesdiq etmeliyik ki, itaeti sorgusuz-sualsiz vacib olan shexs mutleq me᾿sum olmalidir. Bes me᾿sum shexsler kimlerdir? Oten behslerimizin birinde Ehzab suresinin 33-cu ayesinde Ehli-beytin butun gunah ve pisliklerden paklanmasi ve me᾿sum olmasi barede me᾿lumat vermishik. Muxtelif ehli-sunnet kitablarinda Ehli-beytin Eli (e)-a ve onun ovladlarina shamil oldugunu beyan etdik. Bu barede bir neChe mo᾿teber hedis getirmekle bir daha heqiqeti aChiqlayiriq: SHeyx Suleyman Henefi «Yenabiul-mevedde» kitabinda Peygemberden (s) neql edir: «Men, Eli, Hesen, Huseyn ve Huseynin ovladlarindan doqquz shexs butun pisliklerden paklanmish ve butun gunahlardan me᾿sumdurlar.» SHeyxul-islam Hemvini «Feraidus-simeteyn» kitabinda Salman Farsiden neql edir: «Peygember (s) elini imam Huseynin Chiynine qoyub buyurdu: O, imam oglu imamdir. Onun sulbunden gelen doqquz imam en yaxshi insanlar, emanetdar ve me᾿sumdurlar.» Gorduyunuz kimi butun mo᾿teber hedisler gosterir ki, itaeti vacib olan «emr sahibleri» ilahi emrle te᾿yin olunan me᾿sum imamlardir. Bundan elave, diger hedislerde ve bu ayenin sherhinde «emr sahiblerinin» Eli (e) ve onun ovladlari oldugu aChiq shekilde beyan edilmishdir: Ebu İshaq SHeyxul-islam Hemvini «Feraidus-simeteyn» kitabinda, ozunun mo᾿teber saydigi hedislere istinad ederek yazir: «Peygemberden (s) bizim elimize bele Chatmishdir ki, «emr sahibleri» Eli (e) ve diger Ehli-beytdir.» İsa ibni Yusif Hemedani SHafei Selim ibni Qeysden neql edir: «Bir gun Eli (e) bir deste sehabenin muqabilinde Peygemberden (s) «emr sahibleri» baresinde sorushdu. Hezret buyurdu: Ya Eli! Sen onlarin birincisisen.» Mehemmed ibni Mo᾿min «Risaletul-e᾿tiqadat» kitabinda yazir: «Emr sahibleri Eli (e)-in baresinde nazil olmushdur.» SHeyx Suleyman Henefi «Yenabiul-mevedde» kitabinda yazir: «Peygember (s) Elini Medinede canishin te᾿yin edenden sonra bu aye Elinin baresinde nazil oldu.»

ELMİ MUBAHİSE İXTİLAF YARATMIR Her hansi bir mesele etrafinda muzakire .rmaq, elmi mubahise etmek ixtilaf ve ya dushmenchilik demek deyildir. Elmi mubahiseler heqiqetin achilmasi, fikirlerin aydinlashmasi ve nehayet elmi inkishaf uchun en gozel vasitedir. Muselman qardashlar arasinda movcud olan mezheb ayriligi onlari elmi mubahiselerden kenarlashdirmamalidir. Bu mubahise dushmenchilik, teessubkeshlik dogurmur, eksine qarshiliqli anlashmaya ve semimiyyete sebeb olur. Eger muselmanlar teessubkeshlik ve qerezchilik movqeyinden uzaqlashib elmi mubahiselere uz tutsalar ashagidaki musbet keyfiyyetlere nail ola bilerler: 1. Elmi inkishaf; Qeyd olundugu kimi butun elmi inkishaflar maraq, axtarish ve mubahiselerden dogur. Hal-hazirda besheriyyete xidmet eden evezsiz elmi keshfler mubahiselerin, dialoqlarin mehsuludur. 2. Dostluq ve semimiyyet; İnsanlar biri-birlerinden uzaqlashdiqca qelblere soyuqluq, be᾿zen de kin-kuduret hakim olur. Qarshiliqli unsiyyet insanlar arasinda soyuqlugu aradan .rir, urekleri yaxinlashdirir. Mubahiseden once insan qarshi terefin qelbinde neler oldugundan xebersizdir. Lakin danishiq zamani Allah-taalanin vacib buyurdugu qardashliq mehebbeti, dostluq ve semimiyyet telleri mohkemlenir, ureklerde olan vesvese ve shubheler yox olur. 3. Me᾿lumatin artmasi; Her iki terefin me᾿lumati choxalir, muselman qardashlar biri-birlerini daha yaxindan taniyirlar; onlarin sehv me᾿lumatlari aydinlashir, anlashilmazliqlar ve shayieler unudulur. 4. Fitne-fesadin azalmasi; Dushmenlerin, qerezli insanlarin hiyle ve mekrleri zerersizleshdirilir. Eger iki muselman qardash uzbeuz eyleshib oz problemlerini danishiq yolu ile hell edirse, uchuncu bir shexsin, hiyleger dushmenin vasitechiliyine ehtiyac qalmir. Hemchinin dushmenlerin yaydigi sehv me᾿lumatlar mueyyenleshir; iki muselman qardash ortada hiyleger bir vasitechinin oldugunu anlayir. 5. İslam dunyasinda movcud olan problemlerin uze chixmasi; Muselman qardashlarin unsiyyet yaratmasi ve elmi mubahiseler .rmasi İslam dunyasinin diger problemlerini ashkarlayir, onlarin helli yollari arashdirilir. Her bir shexs oz yashadigi cemiyyetin keyfiyyetleri, problemleri baresinde achiqlamalar verir, ictimai meseleler arashdirilir ve problemlerin helli yollari gosterilir. Bu ise İslam dunyasinin en vacib meselelerinden biridir. 6. Haqq-heqiqetin aydinlashmasi. Elmi mubahiseler heqiqeti ashkar edir, insanlari me᾿lumatsizliq ucbatindan duchar olduqlari sehvlerden xeberdar edir. Bu dunyada yashamaqda meqsedimiz heqiqete yetishmek, haqq yolunda addimlamaq deyilmi? Butun peygemberler heqiqeti beyan etmek uchun gonderilmeyiblermi? Heqiqetin ashkarlanmasi uchun biri-birinden uz chevirmek, me᾿lumatsiz qalmaq deyil, semimi dialoq, qardashliq mehebbeti ile elmi mubahiseler .rmaq lazimdir. İslam dini insanlari elme, hikmete, derinden dushunmeye sesleyir, elmi arashdirmalari, mubahiseleri ibadet hesab edir. Qur᾿ani-Kerime diqqet yetirsek gorerik ki, İslama de᾿vet hech de emr formasinda deyil, elmi esaslari ve delilleri arashdirmaga chagirish sheklindedir. Bir chox ayelerde Allah-taala esasli subutlar getirmish, qebul etmeyenlere ‒ siz de bele hikmetli ayeler, mohkem deliller getirin ‒ deye insanlari elmi mubahiseye de᾿vet etmishdir. İslam ideologiyasinda hech bir eqidenin kor-korane qebul olunmasi duzgun sayilmir. Qur᾿ani-Kerim bu barede buyurur: «Mujde ve besharet ver o bendelerime ki, butun sozleri dinleyir, en yaxshi ve duzgunune itaet edirler».(1) Be᾿zi alimler elmi mubahiselerden kenarda qalmaq uchun bu zeminde .rilan arashdirmalari ixtilaf hesab edirler. Onlarin fikrince muselman qardashligi ve vehdeti qorumaq uchun bele mubahislerden uzaqlashmaq lazimdir. Bu sozlerde mueyyen qeder heqiqet vardir. Eger bu mubahiseler elmi shekilde deyil, qarshi terefe hucum, qerezchilik ve inadkarliq sheklinde olarsa tebii ki, vehdetin pozulmasi ile neticelene biler. Lakin bizim terefdarliq etdiyimiz elmi mubahise semimi ve dostluq sheraitinde .rilir ve dini qardashligimizi daha da mohkemlendirir. Meselen, bir ailenin terkibinde iki qardash arasinda anlashilmazliq yaranmishdirsa, bu ixtilafin evden kenara chixmasi qebahet ve olduqca menfi hal sayilir. Lakin bu qardashlarin oz evlerinde chay sufresi arxasinda semimiyyetle eyleshib oz problemlerini muzakire etmesi hech de menfi hal kimi qiymetlendirilmemelidir. Eksine, eger bu qardashlar oz problemlerini muzakire edib anlashmaya gelmesler, her ikisinin qelbi giley-guzarla dolu qalar ve naraziliq gunden gune artar. Biz muselmanlar Qur᾿ani-Kerimin hokmune tabe olaraq, tovhid bayragi altinda birleshmishik ve qardashliq prinsipi esasinda yashayiriq. «Dost arasi sozsuz olmaz» deyibler; biz qardashlarin arasinda ola bilecek her hansi anlashilmazliq oz daxili problemlerimizdir. Bu anlashilmazliqda Allah shahidi ozumuz, edaletli hakim muqeddes Qur᾿animizdir. Hech bir kesin, hetta besheriyyetin sulh himayedarligi iddiasinda olanlarin biz muselman qardashlarin daxili ishine qoshulmaq, dushmenchilik toxumu sepmek haqqi yoxdur. Biz oz problemlerimizi hell ede bilmeyecek qeder aciz deyilik. Qardashlar arasini qatmaq, suyu bulandirib baliq tutmaq vaxti artiq tamam olmushdur. İndi ise fikir soylemek, besheriyyete dushduyu bohrandan xilas olmaq uchun yol gostermek biz muselman qardashlarin ohdesine dushur. Hele İslamin besheriyyete deyilesi sozu choxdur.

EMR SAHİBLERİ KİMLERE DEYİLİR? «Ey iman getirenler, Allaha, Peygembere ve oz emr sahiblerinize itaet edin. Eger bir meselede ixtilaf etseniz, Allaha ve qiyamet gunune iman getirmishsinizse, o meseleni Allaha ve Peygembere hevale edin. Bu, xeyirli ve netice e᾿tibari ile daha yaxshidir.» Маидe-67. Allah-taala bu ayede butun mo᾿minlere ozune, Peygembere ve «emr sahiblerine» mutleq shekilde itaet etmeyi emr edir. Ayede itaet emrinin mutleq ve istisnasiz oldugu diqqetden kenarda qalmamalidir. Allah-taala ozunun ve me᾿sum Peygemberinin itaetinin vacib oldugu miqdarda «emr sahiblerinin» de itaetini de vacib etmishdir. Allah-taalaya oz bendeleri terefinden mutleq shekilde itaet olunmasi muzakire ve tehlile ehtiyaci olmayan bir meseledir. HemChinin Peygembere (s) itaetin sorgusuz-sualsiz vacib olmasi o qeder de derin fikir ve arashdirma teleb etmir. CHunki, Peygember (s) ilk novbede ilahi vehyle hemishe rabitededir, buyurdugu butun emrler bilavasite ilahi emr kimi qebul olunur. Lakin «emr sahiblerinin» itaetinin mutleq shekilde emr olunmasi, ye᾿ni onun itaetinin Allah ve Peygemberin (s) itaeti ile ferqli olmamasi bir anlashilmazliq ve sual dogurandir: Bu «emr sahibleri» kimlere deyilir? SHubhesiz ki, sohbet butun ummetin vahid rehbere itaet etmesinden gedir. Lakin bu rehber hansi keyfiyyetlere malik olmali, kim terefinden te᾿yin olunmalidir? Oten behslerimizde İslam ummetinin rehberinin te᾿yin olunmasi yollari barede sohbet aChmishdiq. Bu ayede itaetin vacib olundugu «emr sahibleri» qeyd olunan yollarin hansi biri ile te᾿yin olunan rehberlere deyilir? 1. İrsi yolla te᾿yin olunan rehberler; 2. Zor gucu ile hakim olan rehberler; 3. İcma ve ses verme yolu ile te᾿yin olunan rehberler. CHox teessufler olsun ki, be᾿zi alimler kor-korane shekilde te᾿yin olunma usulundan asili olmayaraq, butun hakim ve rehberlerin «emr sahibi» oldugunu ve onlara itaetin vacib oldugunu demishler. Bu fikrin batil ve butun semavi dinlerin mahiyyetine zidd oldugunu isbat etmek o qeder de Chetin deyil. Ele ise ilahi peygemberler ne uChun oz zamanlarinin zalim hakimlerine itaet etmediler? Ne uChun Musa peygember Fir᾿onun, İbrahim peygember Nemrudun zulm ve tugyanlari qarshisinda qiyam etdi? Zahirinden gorunduyu kimi, bu tefekkur terzinin bunovresi qesbkar emeviler sulalesinin hakimiyyet illerine tesaduf edir. Demek isteyirler ki, imam Huseyn (e) Allahin dinini tekzib eden menfur Yezid ibni Muaviyeni (l.e.) emr sahibi hesab ederek onun ellerini opmeli idi!? Sohbet yalniz icma ve sesverme usulu ile seChilen rehberden gede biler ki, Allah-taala bu usulla te᾿yin olunan rehbere mutleq shekilde itaet olunmasini vacib etmishdirmi? Diqqet etsek cavabin menfi oldugunu qebul etmeli olacagiq. İcma ve sesverme yolu ile te᾿yin olunan rehberin mueyyen derecede sehv etmesine ehtimal olunmurmu? Xalqin ekseriyyetinin seChdiyi her hansi bir shexs gunahdan uzaq ve me᾿sum hesab olunurmu? SHubhesiz ki, insanlarin zahiri keyfiyyetlerle qiymetlendirib seChdikleri heCh bir shexs sehv ve gunah ehtimalindan uzaq deyil. CHunki, biz insanlar bir-birimizin batinini gormek, qelbinden xeber vermeye qadir deyilik. Be᾿zen insanlari tanimaqda, oz nikbinliklerimizde ele boyuk sehvlere yol veririk ki, illerle peshmanChiliq Chekirik. Bes Allah-taala sehv ve gunah ehtimali olunan bir shexsin (ehtimal az olsa bele) itaetini Oz itaeti qederinde vacib ede bilermi? Bu, yolu yaxshi tanimayan bir shexsi bashqalarina beledChi te᾿yin etmeye benzemirmi? Butun aqil insanlar qebul edirler ki, mutleq shekilde itaeti vacib olan shexs hokmen me᾿sum ve gunah ehtimalindan uzaq olmalidir. İmam Fexri Razi «Mefatihul-geyb» tefsirinde bu ayeni sherh ederken yazir: «Eger bu ayede «emr sahiblerinin» me᾿sum olmadigini desek, iki zidd mefhumu bir yere cem etmish olariq – gece ile gunduzun bir vaxtda cem olmasi kimi... (iki zidd mefhum dedikde gunah ve itaeti nezerde tutur).» Beli, tesdiq etmeliyik ki, itaeti sorgusuz-sualsiz vacib olan shexs mutleq me᾿sum olmalidir. Bes me᾿sum shexsler kimlerdir? Oten behslerimizin birinde Ehzab suresinin 33-cu ayesinde Ehli-beytin butun gunah ve pisliklerden paklanmasi ve me᾿sum olmasi barede me᾿lumat vermishik. Muxtelif ehli-sunnet kitablarinda Ehli-beytin Eli (e)-a ve onun ovladlarina shamil oldugunu beyan etdik. Bu barede bir neChe mo᾿teber hedis getirmekle bir daha heqiqeti aChiqlayiriq: SHeyx Suleyman Henefi «Yenabiul-mevedde» kitabinda Peygemberden (s) neql edir: «Men, Eli, Hesen, Huseyn ve Huseynin ovladlarindan doqquz shexs butun pisliklerden paklanmish ve butun gunahlardan me᾿sumdurlar.» SHeyxul-islam Hemvini «Feraidus-simeteyn» kitabinda Salman Farsiden neql edir: «Peygember (s) elini imam Huseynin Chiynine qoyub buyurdu: O, imam oglu imamdir. Onun sulbunden gelen doqquz imam en yaxshi insanlar, emanetdar ve me᾿sumdurlar.» Gorduyunuz kimi butun mo᾿teber hedisler gosterir ki, itaeti vacib olan «emr sahibleri» ilahi emrle te᾿yin olunan me᾿sum imamlardir. Bundan elave, diger hedislerde ve bu ayenin sherhinde «emr sahiblerinin» Eli (e) ve onun ovladlari oldugu aChiq shekilde beyan edilmishdir: Ebu İshaq SHeyxul-islam Hemvini «Feraidus-simeteyn» kitabinda, ozunun mo᾿teber saydigi hedislere istinad ederek yazir: «Peygemberden (s) bizim elimize bele Chatmishdir ki, «emr sahibleri» Eli (e) ve diger Ehli-beytdir.» İsa ibni Yusif Hemedani SHafei Selim ibni Qeysden neql edir: «Bir gun Eli (e) bir deste sehabenin muqabilinde Peygemberden (s) «emr sahibleri» baresinde sorushdu. Hezret buyurdu: Ya Eli! Sen onlarin birincisisen.» Mehemmed ibni Mo᾿min «Risaletul-e᾿tiqadat» kitabinda yazir: «Emr sahibleri Eli (e)-in baresinde nazil olmushdur.» SHeyx Suleyman Henefi «Yenabiul-mevedde» kitabinda yazir: «Peygember (s) Elini Medinede canishin te᾿yin edenden sonra bu aye Elinin baresinde nazil oldu.»

Allah her kese oz niyyetine gore versin